Như bao gia đình khác, hơn 5 năm đầu tư trồng rau thủy canh, gia đình anh Đào Ngọc Sơn - bản Cắng Đắng, xã San Thàng (thành phố Lai Châu) đã gây dựng được cơ sở trồng rau thủy canh với tổng diện tích gần 1,7ha. Sản phẩm rau đa dạng, phong phú về chủng loại từ cải, rau súp lơ, xà lách… đến các loại có giá trị kinh tế cao như: cà chua, dâu tây, dưa lưới… đều cho chất lượng dinh dưỡng cao, hình thức đẹp, bắt mắt.

Đưa chúng tôi đi thăm hệ thống nhà kính trồng rau thủy canh anh Sơn chia sẻ: Tôi là người tiên phong trong việc trồng rau thủy canh tại tỉnh nhà, hệ thống này gia đình tôi đầu tư xây dựng từ năm 2015, nhận thấy rau thủy canh mang lại giá trị dinh dưỡng cao, đảm bảo an toàn vệ sinh, rất tốt cho sức khỏe nên đã mạnh dạn đầu tư mua máy móc, xây dựng nhà kính… tính đến nay, gia đình tôi đã đầu tư gần 5 tỷ đồng, phương pháp trồng rau là thủy canh hồi lưu. Sử dụng hệ thống thùng chứa và bơm tuần hoàn để luân chuyển dung dịch dinh dưỡng lên những ống nhựa, phần dung dịch còn dư sẽ được thu lại về thùng chứa ban đầu nên rất tiết kiệm nước và điện năng. Dòng dinh dưỡng được luân chuyển liên tục tạo điều kiện hòa trộn oxy trong không khí vào dung dịch, giúp rễ cây hấp thụ tốt, thúc đẩy rau phát triển nhanh. Hệ thống này được thiết kế tự động, giúp tiết kiệm tối đa thời gian chăm sóc, không lo ngại về vấn đề tưới nước, cân đo lượng nước cho cây rau mà chỉ cần cung cấp dung dịch dinh dưỡng khi cần thiết.

Công nhân công ty Cổ phần đầu tư và Xây dựng Hà Sơn thu hoạch rau thủy canh.

Hiệu quả kinh tế cao tỷ lệ thuận với giá thành, phương pháp thủy canh hồi lưu cho năng suất cao, chất lượng tốt, sạch bệnh. Khi ổn định sẽ tiết kiệm chi phí hơn trồng bằng phương pháp thổ canh thông thường. Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu cao nên giá thành sản xuất 1kg rau ăn lá có giá thành từ 20 – 30 nghìn đồng. Những loại quả như cà chua, dưa leo, đặc biệt là dưa lưới hay dâu tây đều là những loại trái cây đắt đỏ. Giá rau thủy canh tùy loại cao gần gấp rưỡi đến gấp đôi giá thành rau cùng loại thông thường. Với mức giá trên thì nhiều người tiêu dùng sẽ khó tiếp cận với sản phẩm rau sản xuất theo công nghệ này do mức thu nhập của đại bộ phận người dân tại tỉnh ta vẫn còn thấp.

Sản phẩm rau thủy canh của tỉnh hiện đang cung cấp cho hệ thống Siêu thị BBQ và các hãng hàng không tại Hà Nội mà chưa thể đến được bữa cơm hàng ngày của đại bộ phận gia đình trong tỉnh, do đó anh Sơn và một số hộ gia đình khác đang tìm cách nâng cao khả năng tự động hóa, đầu tư thêm máy móc phục vụ sản xuất từ đó giảm chi phí nhân công và chi phí đầu vào, giá rau sẽ giảm; cùng với đó quan tâm công tác xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm. Hy vọng không xa sẽ giải được bài toán phân khúc thị trường, từ đó người dân trên địa bàn thành phố và các huyện trong tỉnh sẽ có cơ hội tiếp cận với sản phẩm này.

Bà Hoàng Thị Thanh – Trưởng phòng Kinh tế thành phố Lai Châu cho biết: Mặc dù sản phẩm rau thủy canh sạch, an toàn, đảm bảo vệ sinh và rất tốt cho sức khỏe người tiêu dùng nhưng tiêu thụ chậm và rất khó. Bởi kênh phân phối rau thủy canh còn khá hạn chế, hiện mới được bày bán ở một vài địa điểm trên địa bàn thành phố và bán trực tiếp cho người tiêu dùng. Kênh phân phối chưa tiếp cận được nhiều đối tượng khách hàng. Phần đông người dân vẫn có thói quen mua sắm ở các hàng quán, chợ cóc. Việc phổ biến rau thủy canh đến với người tiêu dùng phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái và người bán hàng. Trước tình trạng phức tạp về vệ sinh an toàn thực phẩm ngày càng cao thì thực phẩm sạch (như rau thủy canh) là sản phẩm sẽ được lựa chọn trong nay mai, mô hình này đã pđược nhiều địa phương trong nước áp dụng và phát triển”.

Dạo quanh các siêu thị, cửa hàng rau sạch và các chợ tại thành phố chúng ta dễ dàng nhận ra, sản phẩm rau thủy canh được bày bán còn rất ít, tiêu thụ chậm. Đa phần người tiêu dùng vẫn quen với việc sử dụng rau thổ canh bởi chi phí thấp, dễ tiếp cận.

“Có thể thấy, việc ứng dụng phương pháp trồng rau thủy canh đang là tín hiệu tốt về phát triển nông nghiệp công nghệ cao, bước đầu đưa ra thị trường những sản phẩm rau có giá trị cao, đảm bảo vệ sinh thực phẩm. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền và hỗ trợ các hộ gia đình cũng như hợp tác xã sản xuất rau thủy canh các thủ tục đăng ký nhãn mác, tạo lập thương hiệu cho người dân trên địa bàn biết đến và tiếp cận với sản phẩm này. Về lâu dài Ngành nông nghiệp thành phố sẽ có định hướng và hỗ trợ nông dân theo hướng sản xuất chuỗi để xây dựng thị trường mục tiêu và thương hiệu cho sản phẩm” – Bà Thanh cho biết thêm.

Câu hỏi đặt ra là cần bao nhiêu thời gian, người tiêu dùng trong tỉnh mới có thể lựa chọn rau thủy canh cho bữa ăn hàng ngày và liệu thị trường rau thủy canh ở Lai Châu có tìm được hướng đi triển vọng?