Thực tế, không chỉ ở Thanh Hóa mà nhiều tỉnh, thành phố khác trên cả nước cũng xảy ra hiện tượng này. Thậm chí, "bệnh" sợ trách nhiệm còn diễn ra ngay tại một số bộ, ngành cấp Trung ương.

Điển hình là khi một số vụ việc liên quan đến ngành y tế bị phát hiện, xử lý thì sau đó việc tổ chức đấu thầu, mua sắm thuốc, sinh phẩm và trang thiết bị y tế bị đình trệ; hợp tác kinh doanh, đầu tư các trang thiết bị y tế thế hệ mới từ nguồn lực xã hội bị dừng lại... dẫn đến thuốc, sinh phẩm, vật tư y tế thiếu nghiêm trọng, đe dọa tới an toàn sức khỏe, tính mạng của người dân, nhưng các cơ sở y tế cũng không dám mua sắm, đấu thầu.

Ảnh minh họa/ baophapluat.vn 

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện tượng sợ trách nhiệm. Nguyên nhân khách quan là do quy định của pháp luật có những điểm thiếu cụ thể, chưa đồng bộ, chưa có quy định trách nhiệm rõ ràng và quy định cụ thể về bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Nguyên nhân chủ quan là do năng lực, trình độ của một bộ phận cán bộ còn hạn chế, không cập nhật quy định của pháp luật có liên quan để tránh làm sai; người có thẩm quyền quyết định thiếu chuyên môn, lại không tin tưởng cấp dưới; cấp dưới có trình độ còn hạn chế, tinh thần làm việc thụ động, sợ trách nhiệm, trông chờ ý kiến cấp trên.

Sợ trách nhiệm đã thành "căn bệnh" ảnh hưởng rất lớn đến việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của mỗi cơ quan, đơn vị. Lớn hơn, nếu để "bệnh" sợ trách nhiệm kéo dài thì sẽ làm giảm hiệu lực quản lý của Nhà nước, giảm lòng tin của nhân dân đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Để khắc phục “bệnh” sợ trách nhiệm, sợ vi phạm, đùn đẩy, không làm hết trách nhiệm, vướng là đẩy lên trên, cần tập trung rà soát những bất cập, nhanh chóng sửa đổi những quy định của pháp luật có liên quan theo hướng rõ ràng, minh bạch hơn; cá thể hóa trách nhiệm của từng cá nhân và phải được cụ thể hóa thành luật. Trong đó, cần rà soát, nghiên cứu bảo đảm quản lý chặt chẽ, có tính răn đe, giáo dục; không để người xấu, người thiếu trách nhiệm lợi dụng nhưng cũng tạo sự yên tâm cho cán bộ thực hiện nhiệm vụ.

Cùng với đó, để khuyến khích tinh thần dám đương đầu với khó khăn, dám sáng tạo, đột phá vươn lên thì cách đánh giá cán bộ cũng cần được đổi mới, xóa được tư tưởng “an phận thủ thường”, “làm nhiều sai nhiều, làm ít sai ít, không làm không sai” trong một bộ phận công chức, viên chức. Cách đánh giá cần phải giúp người được giao việc, nhất là việc mới, việc khó vững tâm tin rằng, nếu mình làm vì lợi ích chung thì sẽ được nhìn nhận đúng. 

Bên cạnh đó, trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ cần thực hiện phương châm “6R” (Rõ quy trình, rõ đối tượng, rõ người thực thi, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian) một cách triệt để; coi trọng công tác kiểm tra, đánh giá trên cơ sở mở rộng, đề cao dân chủ nhằm kích hoạt tinh thần dám nghĩ, dám làm và các nhân tố mới.

Đây cũng là cách thiết thực để cụ thể hóa Kết luận số 14-KL/TW ngày 22-9-2021 của Bộ Chính trị về “Chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung”. Trong đó, tập thể phải là “bệ đỡ” cho tinh thần trách nhiệm của từng cán bộ dám nghĩ, dám làm vì sự nghiệp chung, vì lợi ích của nhân dân.