Gần đây, khi cả nước đang thực hiện việc sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã theo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, mạng xã hội lại tiếp tục xuất hiện những thông tin sai lệch như: “Người dân phải xếp hàng chờ cả tháng mới làm được giấy tờ do không có con dấu mới”; “Việc sáp nhập gây rối loạn, dân không được cấp sổ hộ khẩu mới”… Những thông tin này khiến dư luận bức xúc, người dân hoang mang, hiểu sai về chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Trên thực tế, các địa phương đều đã có kế hoạch chuyển tiếp rõ ràng, sử dụng con dấu cũ song song trong thời gian chờ cấp con dấu mới; không làm gián đoạn các dịch vụ hành chính cơ bản cho tổ chức, cá nhân.
Thực tế cho thấy, không ít người dùng mạng xã hội đã vô tình trở thành “nạn nhân” hoặc “tiếp tay” cho các thông tin bịa đặt, khi chưa có kỹ năng nhận diện và kiểm chứng thông tin. Một cú nhấp chuột chia sẻ, một dòng bình luận thiếu suy nghĩ cũng có thể tiếp tay cho cái xấu lan rộng.
Vụ việc tàu Vịnh Xanh 58, biển kiểm soát QN-7105 xuất bến từ Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long (Quảng Ninh) chiều 19/7 tham quan vịnh Hạ Long theo tuyến số 2, trên tàu chở 49 người, gồm 46 hành khách và 3 thuyền viên. Khi đang trên hành trình thăm vịnh Hạ Long thì gặp dông, lốc khiến tàu bị lật úp, khiến 39/49 người thiệt mạng, 10 người được cứu sống. Ngay khi vụ tai nạn xảy ra, trên các nền tảng mạng xã hội xuất hiện hàng loạt thông tin chưa xác minh như: “Thuyền chở quá tải hơn 50 người”, “Có người nước ngoài thiệt mạng”, “Chậm cứu hộ do thiếu phương tiện”… Những thông tin này lan truyền với tốc độ chóng mặt, khiến dư luận hoang mang, nhiều du khách lo ngại khi đến Hạ Long. Trong khi đó, theo thông tin chính thức từ các cơ quan chức năng, vụ việc xảy ra do thời tiết đột ngột chuyển biến xấu; thuyền không quá tải; công tác cứu hộ kịp thời ngay sau đó. Những thông tin sai lệch lan truyền trước đó hoàn toàn là suy diễn, thêu dệt, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh du lịch địa phương và công tác điều tra, xử lý của cơ quan chức năng.
Trên thực tế cho thấy tin giả, tin thất thiệt đang len lỏi vào đời sống, từ thiên tai, giao thông, hành chính, đến cả lĩnh vực y tế, giáo dục. Và đáng lo ngại, không ít người dân, đặc biệt là người trẻ đã vô tình chia sẻ, bình luận hoặc lan truyền những nội dung sai lệch mà không kiểm chứng. Vì vậy, chúng ta cần trang bị kỹ năng sử dụng mạng xã hội thông minh, tỉnh táo; không chia sẻ, bình luận, tương tác với các bài viết có nội dung tiêu cực, bịa đặt hoặc chưa được kiểm chứng.
Chị Ma Thị Si ở bản Hồ Pên (xã Tả Lèng) chia sẻ: Trên facebook cá nhân, chỉ cần mở xem một nội dung nào đó thì ngay sau đó liên tục xuất hiện các bài viết tương tự. Cuối tháng 7, cơn bão có tên quốc tế Wipha đã đi vào biển Đông trở thành cơn bão số 3 trong năm 2025. Đây là cơn bão rất mạnh, di chuyển nhanh, phạm vi và cường độ ảnh hưởng trên biển và đất liền rất rộng và nguy hiểm. Đã có rất nhiều thông tin tràn lan trên facebook, để kiểm chứng tôi xem lại bản tin thời sự của Đài Truyền hình Việt Nam, các tờ báo chính thống: Nhân dân điện tử, Lao động, Báo và Phát thanh, Truyền hình Lai Châu. Tôi thấy có người chưa nắm rõ thông tin vội bình luận, phán xét, chia sẻ mà không nghĩ đến hậu quả nếu thông tin sai sự thật.
Không chỉ gây hoang mang dư luận, việc chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội còn có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Đã từng có không ít cá nhân bị lực lượng chức năng xử phạt hành chính, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự vì hành vi phát tán tin giả, tin sai sự thật.
Thời gian qua, Công an tỉnh Lai Châu ghi nhận một số trường hợp người dân đăng tải, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật trên không gian mạng, vi phạm các quy định về trách nhiệm sử dụng mạng xã hội… Ví dụ, tháng 4/2025, Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Lai Châu) xử phạt 5 triệu đồng đối với ông L.V.S (sinh năm 1984 ở xã Sơn Bình, huyện Tam Đường cũ) về hành vi sử dụng các tài khoản mạng xã hội facebook và tiktok đăng tải một số bài viết, video chứa nội dung xúc phạm uy tín, danh dự lực lượng quân đội và công an, nội dung gây hoang mang dư luận liên quan đến thực hiện nghĩa vụ quân sự, xuyên tạc về Nghị định 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt hành chính về trật tự, an toàn giao thông đường bộ…
Nhằm xây dựng môi trường mạng xã hội an toàn, lành mạnh, Công an tỉnh Lai Châu đề nghị người dân tuân thủ Bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội; không vì bất cứ mục đích gì đăng tải, bình luận vào hùa, chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng, thông tin không rõ nguồn gốc gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng đến an ninh trật tự.
Trong kỷ nguyên số, mỗi người dân chính là “một người gác cổng thông tin”. Chỉ khi cùng nhau nâng cao cảnh giác, nhận diện và xử lý đúng - sai trên mạng xã hội, mới có thể xây dựng môi trường mạng lành mạnh, tích cực, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và sự ổn định xã hội.