Tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp tác động nặng nề lên nhiều mặt của đời sống xã hội, đặc biệt là kinh tế. Thu nhập giảm, tình trạng thất nghiệp và giải thể của nhiều doanh nghiệp cũng tăng cao. Nghị quyết 116/NQ-CP được ban hành ngày 24/9/2021 với mục đích góp phần hỗ trợ người lao động khắc phục khó khăn, ổn định cuộc sống, chống đứt gãy chuỗi cung ứng lao động và thiếu hụt lao động. Hỗ trợ người sử dụng lao động giảm chi phí, thích ứng với trạng thái bình thường mới, duy trì sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm cho người lao động. Bên cạnh đó, Nghị quyết 116/NQ-CP còn cho thấy sự quan tâm, chia sẻ của Đảng, Nhà nước đối với người lao động và người sử dụng lao động bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19. Phát huy vai trò của chính sách BHTN là “chỗ dựa” cho người lao động và người sử dụng lao động.

Tại bộ phận “một cửa”, cán bộ Bảo hiểm Xã hội tỉnh hướng dẫn người lao động, người sử dụng lao động làm thủ tục nhận hỗ trợ và đăng ký thụ hưởng chính sách từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp.

Vừa được nhận 2,9 triệu đồng từ chính sách hỗ trợ từ Nghị quyết 116/NQ-CP của Chính phủ, chị Lương Thị Mến - công nhân của Công ty Cổ phần Môi trường Đô thị Lai Châu phấn khởi chia sẻ: “Để thực hiện các thủ tục nhận hỗ trợ, chúng tôi được cán bộ BHXH hướng dẫn chi tiết, cụ thể nên thuận tiện với các thao tác trên hệ thống phần mềm cài đặt ứng dụng trên điện thoại thông minh và có thể nhận tiền qua tài khoản ngân hàng. Được hưởng chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 từ Quỹ BHTN, tôi rất phấn khởi, có thêm phần thu nhập trang trải cho gia đình lúc khó khăn vì dịch bệnh”.

Ông Dương Quốc Tuấn - Phó Giám đốc BHXH tỉnh cho biết: Hiện nay, BHXH đang huy động nhân lực, bố trí viên chức tăng cường tại bộ phận “một cửa” BHXH tỉnh, BHXH huyện để hướng dẫn người lao động, người sử dụng lao động làm thủ tục nhận hỗ trợ và đăng ký theo hình thức trực tuyến ngay trên ứng dụng VssID-BHXH số, tạo điều kiện thuận lợi, nhanh chóng cho người lao động. Trong 2 tháng (tháng 10-11/2021), BHXH tỉnh và BHXH huyện đã thực hiện giảm mức đóng vào Quỹ BHTN đối với 491 đơn vị (doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể, đơn vị sự nghiệp công tự chủ chi thường xuyên 100%) trên tổng quỹ tiền lương của 6.760 lao động; tổng số tiền giảm lũy kế hơn 705 triệu đồng. Đến ngày 30/11/2021, có 490 đơn vị (đạt 97,8% số đơn vị đã gửi thông báo) đã nộp hồ sơ đề nghị giải quyết. Tổng số tiền cơ quan BHXH chi trả cho 7.342 người lao động là 18,3 tỷ đồng.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện đơn vị cũng gặp một số khó khăn như: Một số doanh nghiệp ngoài nhà nước sử dụng ít lao động và Công ty Cổ phần Cao su do đặc thù lao động làm việc di động tại các thôn, bản vùng sâu, vùng xa không mở được tài khoản cá nhân nên chưa lập danh sách đề nghị giải quyết. Đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ một phần chi thường xuyên (từ 10% đến dưới 100%) chưa thực hiện được do Nghị quyết 116/NQ-CP của Chính phủ và Quyết định số 28/2021/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ chưa quy định rõ mức độ đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ một phần chi thường xuyên. Các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ 100% chi thường xuyên chưa giải quyết được do Nghị định số 60/2021/NĐ-CP không quy định chuyển tiếp đối với các đơn vị sự nghiệp công lập được phê duyệt tự chủ theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP của Chính phủ.

Bên cạnh đó, một số người lao động dừng tham gia BHTN đã nộp hồ sơ hoặc thực hiện đăng ký qua ứng dụng VssID đề nghị hưởng trợ cấp ở địa phương khác, tỉnh khác, tuy nhiên lại tiếp tục đề nghị tại cơ quan BHXH tỉnh Lai Châu dẫn đến BHXH tỉnh mất nhiều thời gian xác minh, tra cứu thông tin và trao đổi, trả lời người lao động. Nhiều lao động có dữ liệu không khớp với thông tin phải điều chỉnh hoặc việc truy cập nhiều vào hệ thống dẫn đến kết nối mạng chậm. Một số lao động dân trí còn thấp, hoặc ở các vùng sâu, vùng xa không nắm được thông tin được hưởng về chính sách nên chưa chủ động đăng ký hưởng.

Ông Dương Quốc Tuấn nhấn mạnh: Từ nay đến hết ngày 31/12/2021, cơ quan BHXH sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan truyền thông tại địa phương tăng cường tuyên truyền chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động theo các nghị quyết của Chính phủ với nhiều hình thức phù hợp. Chỉ đạo, đôn đốc phòng nghiệp vụ và BHXH huyện tiếp tục bám sát nắm tình hình, hỗ trợ các đơn vị sử dụng lao động hướng dẫn người lao động lập hồ sơ đề nghị giải quyết các chính sách hỗ trợ bằng tiền từ Quỹ BHTN đối với người lao động, đảm bảo kịp thời, chính xác. Trường hợp người lao động không có số tài khoản, cơ quan BHXH sẽ phối hợp với đơn vị chi tiền hỗ trợ tại đơn vị hoặc trụ sở cơ quan BHXH, phấn đấu giải quyết đạt 100% số lao động thuộc diện được giải quyết. Trường hợp Thủ tướng Chính phủ và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội có quy định, hướng dẫn bổ sung về giải quyết chính sách hỗ trợ đối với đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ một phần chi thường xuyên, cơ quan BHXH sẽ giảm mức đóng vào Quỹ BHTN đối với đơn vị và đôn đốc đơn vị nộp hồ sơ đề nghị giải quyết chính sách hỗ trợ bằng tiền cho người lao động xong trước 31/12/2021.