Tượng đài “Tiểu đội gang thép” tại Khu di tích lịch sử Chiến thắng Ấp Bắc. Ảnh: Anh Thư

Vừa sửa sang những chậu hoa đang khoe màu rực rỡ bên chiếc hàng rào vừa cắt làm mới rất khang trang, ông Võ Văn Sáu, ngụ xã Tân Phú nói rất vui: “Chúng tôi rất tự hào về trận thắng lịch sử Ấp Bắc ngay trên quê hương mình, từ đó, luôn giáo dục cháu con phải sống, chiến đấu, cống hiến nhiều hơn nữa, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh, để không phụ lòng những người đã nằm xuống nơi đây. Gần tới ngày kỉ niệm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, cả xã vui như trẩy hội”.

Quả như lời của ông Sáu, từ quốc lộ 1A vào đến Khu Di tích lịch sử chiến thắng Ấp Bắc dài khoảng 4,5km, chúng tôi bắt gặp rất nhiều hàng rào hoa kiểng khang trang, những lá cờ Tổ quốc đỏ thắm được treo dọc theo hai bên đường; pa nô, khẩu hiệu chào mừng rực rỡ trên mọi cung đường, ngõ xóm; nhiều công trình giao thông quy mô lớn đang thi công hối hả. Tất cả tạo nên bức tranh chung thật nhộn nhịp, sôi động, hào hùng. Ấn tượng nhất là các pa nô tái hiện cảnh xe tăng địch bị bắn cháy giữa đồng cách đây 57 năm.

Ông Võ Văn Hai, 80 tuổi, người dân địa phương nhớ lại: “Ngày đó chiến tranh ác liệt lắm, quân dân ta chiến đấu kiên cường, bắn cháy xe tăng, máy bay địch càn quét vùng này. Người dân đồng lòng chống giặc, tiếp tế lương thực để quân ta chiến đấu. Xác quân địch nằm chất chồng trên trận địa, vậy là chúng rút lui, tinh thần bộ đội ta phấn chấn lắm. Thời gian dù có phôi pha, nhưng tôi vẫn không quên diễn biến trận chiến ác liệt này”.

Sáng 2-1-1963, Bộ Tư lệnh Sư đoàn 7 và Chiến đoàn Bảo An thuộc Tiểu khu Định Tường của địch mở cuộc càn quét xã Tân Phú thuộc vùng giải phóng huyện Cai Lậy, Châu Thành. Điểm tập trung đánh phá là Ấp Bắc. Công binh của ta dùng thủy lôi đánh chìm một tàu địch tại Vàm Kinh 3 và bắn hỏng 2 chiếc khác. Đến 9 giờ, địch cho trực thăng đổ bộ xuống Ấp Bắc. 13 giờ 30 phút, 3 xe M113 của địch mở đợt tiến công. 

Trận địa bất lợi cho ta, Tiểu đội trưởng Nguyễn Văn Đừng cùng hai chiến sĩ anh dũng cầm cự không cho địch tiến vào rồi bất ngờ bám lên xe M113 ném thủ pháo phá hủy một xe, diệt 5 tên địch, 2 xe còn lại hốt hoảng tháo chạy. Sau đó, 3 đồng chí quay về công sự và đã hy sinh anh dũng. Địch tiếp tục tăng quân tiến công nhiều đợt, quân dân ta kiên cường đánh trả. Đến 20 giờ, địch hoàn toàn bị đẩy lùi.

Trong trận đánh lịch sử này, ta đã diệt 450 tên ngụy quân Sài Gòn, 3 cố vấn Mỹ; 8 máy bay trực thăng bị bắn hạ, 3 xe lội nước M113 bị cháy, 1 tàu chiến bị đánh chìm. Sau trận đánh, Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam đã phát động phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” trong toàn miền Nam. Vào thời điểm này, Chủ tịch Cuba Fidel Castro đã lấy tên Ấp Bắc để đặt cho một làng quê ở đất nước mình và trao tặng lá cờ chiến thắng trên bãi biển Giron cho Tiểu đoàn 261 anh hùng. 

Chiến thắng Ấp Bắc là trận đầu đánh bại chiến thuật “trực thăng vận”, “thiết xa vận” của Mỹ và quân đội Sài Gòn, mở đường cho cao trào tiêu diệt sinh lực địch trong càn quét, bắn máy bay, đánh thiết giáp và đưa phong trào phá ấp chiến lược lên đỉnh cao...

Chúng tôi đến thắp hương trước mộ phần của 3 liệt sĩ (sau này đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân) đặt trang trọng trong gian nhà thờ và lặng người thật lâu trước tượng đài bằng đồng sừng sững, uy nghiêm mang tên “Tiểu đội gang thép” nặng 18 tấn, với tư thế tiến công hiên ngang đứng trên xe tăng địch của 3 chiến sĩ Nguyễn Văn Đừng (quê Cao Lãnh), Đỗ Văn Trạch (quê Bến Tre) và Hùng (quê Long An). 

Đến thăm khu di tích hôm nay, thật xúc động khi tận mắt chứng kiến những di tích chiến tranh gồm: Xe bọc thép, máy bay lên thẳng, pháo 105 ly. Mộ 3 chiến sĩ gang thép năm xưa đang tỏa khói hương nghi ngút bên vườn hoa thơm rực rỡ sắc màu. Cạnh đó là nhà trưng bày nằm dưới những cây cao bóng mát mời gọi khách tham quan tìm hiểu và nghe kể trận đánh 57 năm về trước với bao sự ngỡ ngàng và thán phục. Tại đây đang trưng bày nhiều hiện vật chiến tranh như các phương tiện thông tin liên lạc, súng, đạn, tư liệu tuyên truyền phục vụ khách tham quan. 

Khu di tích mỗi năm đã đón hàng ngàn lượt du khách trong và ngoài nước đến tham quan, tìm hiểu. Đây cũng là nơi giáo dục cho thế hệ trẻ về truyền thống đấu tranh bất khuất của quân và dân ta trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Ấp Bắc hôm nay đang vươn lên xây dựng quê hương mới với sức sống tràn đầy để không phụ lòng sự hy sinh của 19 Mẹ Việt Nam anh hùng, 294 liệt sĩ và biết bao xương máu của những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Thời gian đi qua nhưng hào khí oai hùng, bất khuất của chiến thắng trận Ấp Bắc sẽ còn sống mãi trong lòng dân tộc.