Đây còn là nguồn thông tin quý phục vụ công tác xác minh, giải quyết chế độ đối với người có công với cách mạng. Trong Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, khối tài liệu này tiếp tục phát huy giá trị, góp phần kết nối, trao trả ký ức và lan tỏa hành trình tri ân những người đã cống hiến vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, trước yêu cầu cấp bách của cách mạng miền Nam, hàng vạn cán bộ đi B đã âm thầm vượt Trường Sơn vào chiến trường công tác và chiến đấu.

Khác với lực lượng quân đội trực tiếp chiến đấu trên mặt trận, cán bộ đi B là lực lượng dân sự. Đó là hàng vạn cán bộ, đảng viên cùng đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, chuyên gia và công nhân kỹ thuật thuộc mọi lĩnh vực đang công tác tại các cơ quan ở miền Bắc.

Trong số đó, có rất nhiều cán bộ, chiến sĩ, đồng bào miền Nam đã tập kết ra Bắc học tập, lao động và công tác sau Hiệp định Geneve năm 1954. Họ mang theo niềm tin son sắt vào sự nghiệp cách mạng, gác lại gia đình, công việc và tuổi thanh xuân để vào miền Nam làm nhiệm vụ, góp phần vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.

Trước khi lên đường, để bảo đảm yêu cầu tuyệt đối bí mật, các cán bộ đi B đã gửi lại toàn bộ hồ sơ cá nhân, giấy tờ tùy thân và kỷ vật tại Ủy ban Thống nhất của Chính phủ.

Kho tư liệu đặc biệt lưu giữ ký ức của một thế hệ
Hiện nay, hơn 72.000 hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B thuộc 89 tỉnh, thành phố theo địa giới hành chính các thời kỳ giai đoạn 1945-1975 đang được gìn giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III (Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Bộ Nội vụ).

Đây là một trong những khối tài liệu lưu trữ quốc gia có giá trị đặc biệt, vừa phục vụ nghiên cứu lịch sử, vừa là nguồn tư liệu gốc quan trọng trong công tác xác minh, giải quyết chế độ, chính sách đối với người có công với cách mạng.

Khối tài liệu này bao gồm nhiều loại hồ sơ, giấy tờ và kỷ vật như hồ sơ cán bộ, đơn tình nguyện, thư từ, nhật ký, ảnh gia đình, thẻ Đảng, sổ Đoàn, huân chương, huy chương, giấy khen, bằng khen cùng nhiều tài sản cá nhân khác.

Mỗi trang giấy đã ngả màu thời gian, mỗi bức ảnh sờn góc đều lưu giữ những câu chuyện đời, những ký ức và dấu ấn của một thế hệ đã dành trọn tuổi trẻ cho độc lập, tự do của dân tộc.

Trải qua nhiều biến động lịch sử, khối hồ sơ, kỷ vật này vẫn được bảo quản nghiêm ngặt, trở thành những chứng tích lịch sử sống động về một giai đoạn đặc biệt của đất nước.

Một số giấy tờ, ảnh trong hồ sơ kỷ vật của cán bộ đi B Phan Huỳnh Điểu - Một trong những nhạc sĩ tiêu biểu của dòng nhạc cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX.

Tiếp nối hành trình tri ân
Ý thức được trách nhiệm chính trị và đạo lý đối với lịch sử, trong nhiều năm qua, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã xây dựng cơ sở dữ liệu, phần mềm tra cứu hồ sơ cán bộ đi B và đưa vào vận hành hệ thống tra cứu trực tuyến tại địa chỉ https://www.luutru.gov.vn/hosodiB, tạo điều kiện để người dân, thân nhân cán bộ đi B và các cơ quan chức năng tra cứu, xác minh thông tin. Đồng thời, Cục đã phối hợp chặt chẽ với các địa phương rà soát, chuyển giao danh mục và bản sao hồ sơ cán bộ đi B phục vụ công tác xác minh thân nhân, giải quyết chế độ, chính sách đối với người có công với cách mạng cũng như trao trả hồ sơ, kỷ vật.

Đồng thời, Cục phối hợp chặt chẽ với các địa phương trong việc rà soát, chuyển giao danh mục và bản sao hồ sơ nhằm phục vụ công tác xác minh thân nhân, giải quyết chế độ, chính sách đối với người có công.

Đối với các kỷ vật gốc, do yêu cầu phải xác định chính xác chủ nhân hoặc thân nhân hợp pháp trước khi bàn giao, Trung tâm Lưu trữ quốc gia III đã trực tiếp trao trả kỷ vật gốc cho 65 trường hợp.

Bên cạnh đó, thông qua các Hội nghị tri ân người có công toàn quốc và các hoạt động nhân Ngày Thương binh - Liệt sĩ hằng năm, Trung tâm đã phối hợp trao trả vàng và kỷ vật cho 150 cán bộ đi B và thân nhân.

Những con số trên cho thấy nỗ lực bền bỉ của ngành lưu trữ trong việc đưa các hồ sơ, kỷ vật trở về với gia đình của những người đã cống hiến cho đất nước.

Đặc biệt, trong quá trình triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm tập trung tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã tích cực phối hợp với các cơ quan, địa phương khai thác, cung cấp hồ sơ, tài liệu lưu trữ phục vụ xác minh thông tin liệt sĩ, thân nhân người có công và kết nối, trao trả hồ sơ, kỷ vật.

Nguồn tư liệu quý giá này đang góp phần quan trọng vào công tác tri ân người có công với cách mạng, đồng thời hỗ trợ việc xác minh thông tin phục vụ tìm kiếm và xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Sau hơn nửa thế kỷ, hành trình đưa những hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B trở về với gia đình vẫn còn nhiều khó khăn. Nhiều cán bộ đi B đã anh dũng hy sinh hoặc qua đời sau chiến tranh. Thông tin về thân nhân, nơi cư trú đã thay đổi qua nhiều thập kỷ, trong khi địa giới hành chính cũng có nhiều điều chỉnh.

Điều đáng tiếc là hiện nay vẫn còn nhiều gia đình, nhiều người con, người cháu của cán bộ đi B chưa biết rằng những hồ sơ, kỷ vật của người thân mình vẫn đang được lưu giữ cẩn trọng tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III.

Vì vậy, trong thời gian tới Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, lan tỏa thông tin về khối hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B; giới thiệu những câu chuyện, tư liệu có giá trị lịch sử, nhân văn, đồng thời góp phần kết nối thông tin phục vụ xác minh thân nhân liệt sĩ, người có công với cách mạng và Chiến dịch 500 ngày đêm.

Mỗi thông tin được lan tỏa có thể giúp thêm một gia đình tìm lại ký ức của người thân sau nhiều thập kỷ. Mỗi hồ sơ, mỗi kỷ vật được trao trả không chỉ là sự trở về của một tài liệu lưu trữ, mà còn là sự trở về của ký ức, của tình cảm gia đình và của những câu chuyện chưa từng được kể hết về một thế hệ đã gửi lại thanh xuân theo tiếng gọi của Tổ quốc.

Theo baochinhphu.vn