Người dân được khám sức khỏe định kỳ miễn phí
Đại biểu Nguyễn Thị Quyên Thanh (đoàn Vĩnh Long) nhận xét, Dự thảo Luật Phòng bệnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thể chế Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới.

Về các chính sách của Nhà nước trong công tác phòng bệnh, đại biểu thống nhất với 12 chính sách trong dự thảo, song đề nghị bổ sung chính sách khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho người dân nhằm phát hiện sớm bệnh tật, đặc biệt là các bệnh không lây nhiễm theo lộ trình cũng như phù hợp với khả năng cân đối ngân sách và quỹ bảo hiểm y tế. Đặc biệt cần xác định rõ nhóm đối tượng có nguy cơ cao.

ĐBQH Nguyễn Thị Quyên Thanh nhận xét, Dự thảo Luật Phòng bệnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thể chế Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới. Ảnh Quốc hội 

Ở các nước phát triển như Mỹ, Úc, châu Âu sàng lọc tập trung vào nhóm nguy cơ cao thay vì toàn dân nhằm bảo đảm hiệu quả chi phí. Đại biểu cho rằng, Việt Nam cũng cần hướng đến cách tiếp cận này, sàng lọc người hút thuốc, người cao tuổi, người có tiền sử phơi nhiễm với khói bụi hoặc hóa chất độc hại. Hiệu quả của sàng lọc sớm không chỉ nhằm tỷ lệ sống cao hơn mà còn giảm chi phí điều trị và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.

Thực tế hiện nay cho thấy, hơn 70% gánh nặng bệnh tật tại Việt Nam là do các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, ung thư, tiểu đường, tăng huyết áp. Tuy nhiên, dự thảo luật chỉ mới dừng ở nguyên tắc, cho nên đại biểu đề nghị bổ sung quy định cụ thể về tầm soát, phát hiện sớm, quản lý bệnh mãn tính tại cộng đồng và giao cho Bộ Y tế hướng dẫn danh mục bệnh, đối tượng và cơ chế tài chính để đảm bảo thực hiện.

“Tôi đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu cơ chế khuyến khích xã hội hóa trong tiêm chủng, dinh dưỡng, tầm soát bệnh mãn tính, tư vấn sức khỏe tâm thần theo nguyên tắc Nhà nước giữ vai trò chủ đạo nhưng cần tạo điều kiện cho khu vực tư nhân và cộng đồng cùng tham gia, đúng tinh thần mỗi người dân là một chiến sĩ trên mặt trận phòng bệnh. Tăng cường truyền thông, thay đổi hành vi, chú trọng kiểm soát các yếu tố nguy cơ như thuốc lá, rượu bia, dinh dưỡng và vận động thể lực. Phòng bệnh không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà là trách nhiệm của toàn xã hội, do đó, luật cần thể hiện rõ tinh thần chăm sóc sức khỏe toàn dân theo vòng đời, coi đầu tư cho phòng bệnh là đầu tư cho phát triển bền vững”, đại biểu Nguyễn Thị Quyên Thanh kiến nghị.

Cùng chung ý kiến, đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) đề nghị  bổ sung Điều 27a, khám sức khỏe toàn dân định kỳ, nội dung "mỗi người dân được khám sức khỏe toàn diện ít nhất 12 tháng/lần. Kinh phí là quỹ bảo hiểm y tế và ngân sách nhà nước bảo đảm. Kết quả khám được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử cá nhân để quản lý bệnh mãn tính và cảnh báo sớm nguy cơ sức khỏe cộng đồng".

Bổ sung khoản mới vào Điều 3, chính sách của Nhà nước nội dung: Nhà nước thực hiện cấp thẻ bảo hiểm y tế cho toàn dân như một chính sách an sinh y tế cơ bản, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận dịch vụ y tế thiết yếu miễn phí trong phạm vi chi trả của bảo hiểm y tế khi khám, chữa bệnh đúng tuyến. Từng bước thực hiện miễn viện phí toàn dân gắn với phát triển hệ thống y tế cơ sở và bác sĩ gia đình.

“Phòng bệnh không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà là cam kết chính trị của nhà nước đối với Nhân dân. Việc bổ sung chính sách nhà nước cấp thẻ bảo hiểm y tế cho toàn dân, miễn viện phí trong phạm vi chi trả khám sức khỏe định kỳ toàn dân vào Luật Phòng bệnh sẽ là bước đột phá thể chế và thực hiện hóa tinh thần đầu tư cho phòng bệnh là đầu tư cho phát triển bền vững. Nếu được Quốc hội thông qua, Luật Phòng bệnh sẽ trở thành đạo luật của tương lai, của công bằng, nhân văn và phát triển, nơi mọi người dân đều được sống khỏe mạnh, được bảo vệ, được chăm sóc và sẻ chia”, đại biểu Thạch Phước Bình nhận định 

Thành lập Quỹ phòng bệnh quốc gia
Để có nguồn lực chăm sóc sức khỏe cho người dân, thực hiện các biện pháp phòng bệnh, đại biểu Nguyễn Thị Quyên Thanh kiến nghị, cần tăng cường hợp tác công tư trong cung cấp dịch vụ phòng bệnh, tiêm chủng, dinh dưỡng, tầm soát bệnh mãn tính. Đầu tư cho hệ thống y tế dự phòng ở cơ sở, ưu tiên ngân sách đầu tư trạm y tế về nhân lực, trang thiết bị, xét nghiệm cơ bản công nghệ thông tin, hoàn thiện khung pháp lý cho PPP trong phòng bệnh. Trường hợp thành lập quỹ phòng bệnh thì cần quy định rõ mục tiêu, nguồn thu bao gồm cơ chế có thể trích một phần từ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với hàng hóa nguy cơ, cơ chế quản trị, giám sát độc lập, nguyên tắc phân bổ dựa trên nguy cơ và hiệu quả chi phí. Luật Phòng bệnh không chỉ là văn bản pháp lý mà còn là cam kết chính trị về một Việt Nam khỏe mạnh, văn minh và phát triển bền vững.

ĐBQH Thạch Phước Bình đề nghị thành lập Quỹ phòng bệnh quốc gia để huy động, quản lý nguồn lực cho phòng bệnh, khám sức khỏe định kỳ và cấp thẻ bảo hiểm y tế toàn dân. Ảnh Quốc hội

Đại biểu Thạch Phước Bình cũng đề nghị bổ sung Điều 41a Quỹ phòng bệnh quốc gia, nội dung "thành lập Quỹ phòng bệnh quốc gia để huy động, quản lý nguồn lực cho phòng bệnh, khám sức khỏe định kỳ và cấp thẻ bảo hiểm y tế toàn dân. Nguồn quỹ gồm ngân sách Trung ương, đóng góp xã hội, viện trợ quốc tế và thuế sức khỏe từ thuốc lá, rượu, bia và đồ uống có đường. Nếu chính sách này được luật hóa, dự kiến sẽ giảm khoảng 30% chi phí y tế hộ gia đình, tránh rơi vào nghèo do bệnh tật, góp phần nâng tỷ lệ khám sức khỏe định kỳ từ 24% lên khoảng trên 70% vào năm 2030, góp phần tăng tuổi thọ khỏe mạnh thêm khoảng 2 đến 3 năm, góp phần giảm khoảng 20% tử vong sớm do bệnh mãn tính, góp phần củng cố y tế cơ sở, bác sĩ gia đình, tạo nền tảng y tế công bằng, hiện đại.

Đại biểu Trần Khánh Thu (đoàn Hưng Yên) góp ý, tại khoản 4 Điều 3 có nêu kiện toàn, nâng cao hệ thống y tế dự phòng theo hướng hiện đại. Tuy nhiên, các báo cáo đánh giá cũng đã nêu phần tồn tại do cơ cấu tổ chức y tế cơ sở, y tế dự phòng còn thay đổi nhiều, không thống nhất.

Đại biểu cho rằng, chúng ta vẫn chưa có một cơ chế phối hợp chặt chẽ, liên thông giữa y tế, chính quyền, cộng đồng khiến hệ thống phòng bệnh đôi lúc còn rời rạc, thiếu tính chủ động và sức mạnh tổng thể. Chính vì vậy, đại biểu đề nghị cần bổ sung một điều quy định thống nhất mô hình tổ chức y tế dự phòng đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở, đặc biệt làm rõ vai trò, trách nhiệm của trạm y tế khi thuộc quản lý của Ủy ban nhân dân xã, phường thì hệ thống liên thông giữa tỉnh, xã khi điều chuyển nhân lực 2 chiều như thế nào và đặc biệt vận hành chuyên môn thì cần có cơ chế điều phối thống nhất theo ngành dọc và có sự tham gia của chính quyền nhưng phải bảo đảm tính chuyên môn và kỷ luật trong hệ thống y tế.

“Chúng ta đã có một bài học liên quan đến đấu thầu vaccine tiêm chủng của năm 2022 khi từ Trung ương chúng ta chuyển về các địa phương và đã dẫn đến một khoảng trống trong thời điểm thiếu vaccine. Chính vì vậy, nếu bây giờ chuyển về trạm y tế xã là đơn vị sự nghiệp sẽ thực hiện đấu thầu thì có đảm bảo hiệu quả hay không? Vấn đề chúng tôi đề nghị cần làm rõ và bổ sung thêm, đại biểu Trần Khánh Thu kiến nghị.