Trong khuôn khổ Hội báo toàn quốc 2022, ngày 14/4, tại Hà Nội, Bảo tàng Báo chí Việt Nam phối hợp với Báo Tuổi trẻ tổ chức Diễn đàn “Chuyển đổi số để phục vụ bạn đọc tốt hơn”.

Tham dự Diễn đàn có đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Phạm Anh Tuấn; đại diện lãnh đạo Hội Nhà báo Việt Nam, lãnh đạo nhiều cơ quan báo chí, các nhà báo, các chuyên gia truyền thông số.

Chuyển đổi số là con đường mà báo chí cần phải đi

Theo đồng chí Lê Quốc Minh, chuyển đổi số trước hết hãy nghĩ tới con người, tập trung vào kỹ năng mềm, sự thay đổi đến từ cấp cao nhất. Và điều quan trọng nhất là hiểu rõ về dữ liệu. Lợi thế cạnh tranh trong chuyển đổi số nằm ở việc khai thác các dữ liệu có giá trị. Sự khác biệt giữa Google, Facebook... với các công ty khác không phải là những bộ óc tài năng của các nhà khoa học dữ liệu, hoặc cấp độ hiện đại của những công nghệ họ sở hữu, mà ở văn hóa hoạt động dựa vào dữ liệu. Dữ liệu phải thực sự là "ôxy" của doanh nghiệp, là thứ không thể mua được mà phải chăm bón, nuôi dưỡng và gặt hái nó qua thời gian và trên hết là dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo xuyên suốt.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn "Chuyển đổi số để phục vụ bạn đọc tốt hơn". (Ảnh: HL).

Đồng chí Lê Quốc Minh cho biết, những yếu tố để chuyển đổi số thành công là có những lãnh đạo am hiểu công nghệ; xây dựng năng lực cho đội ngũ nhân viên của tương lai; tạo điều kiện để nhân viên làm việc theo cách thức mới; tăng cường sử dụng các công cụ digital; thường xuyên trao đổi thông qua các biện pháp truyền thống và digital. “Chuyển đổi số rõ ràng là con đường mà báo chí cần phải bước đi, thậm chí là đi nhanh và quyết liệt, nếu không muốn bị tụt hậu và mất đi độc giả, khán thính giả, và hậu quả đương nhiên là sự sống còn của chính cơ quan báo chí” – đồng chí Lê Quốc Minh khẳng định.

Muốn lên mạng, báo chí phải chuyển đổi số

Theo nhà báo Lê Xuân Trung, Phó Tổng Biên tập Báo Tuổi trẻ Thành phố Hồ Chí Minh, khi bạn đọc lên mạng, thì báo chí phải lên mạng. Vì vậy, báo chí muốn lên mạng thì cần phải chuyển đổi số.

Trong quá trình chuyển đổi số, các cơ quan báo chí cần phải vượt qua 3 thách thức lớn cần đối mặt để giải quyết là: Lựa chọn công nghệ phù hợp, chi phí đầu tư hợp lý, đội ngũ nhân lực tinh thông. Theo nhà báo Lê Xuân Trung, có 3 phương án để giải quyết về thách thức con người đáp ứng với chuyển đổi số. Thứ nhất là tuyển người, thứ hai là thuê ngoài, thuê công ty công nghệ và thứ ba là dung hòa hai phương án trên. Trong đó, phương án dung hòa là phương án tốt nhất hiện nay, đó là tự chủ một phần công nghệ bằng lực lượng tại chỗ và thuê ngoài những việc cần thiết để đảm bảo hiệu quả quản lý lẫn vốn đầu tư. Lực lượng tại chỗ chịu trách nhiệm vận hành chuyển đổi số và nghiên cứu, đề xuất những ứng dụng mới, giải pháp mới, sản phẩm mới.

Là một trong những cơ quan báo chí đi đầu trong việc chuyển đổi số, đại diện Vietnamplus – ông Nguyễn Hoàng Nhật cho biết: Khi thực hiện chuyển đổi số, ngoài vấn đề về tư duy, nhân sự, nên “mở cửa” cả về cơ chế. Trong quá trình chuyển đổi số, Vietnamplus phải vượt qua những cơ chế để làm mới mình. Chẳng hạn như rất nhiều sản phẩm mới của Vietnamplus tự bỏ tiền túi, tự thanh toán bằng thẻ visa của cá nhân để thực hiện. “Do vậy, chúng ta cần có cơ chế để khuyến khích những cái mới...” – Nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật khẳng định.

Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu, nhưng theo đồng chí Nguyễn Thanh Lâm, Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Thông tin và Truyền thông), hiện nay nhiều cơ quan báo chí cũng chỉ nghĩ đơn giản, có một trang web, có một tờ báo điện tử thế là chuyển đổi số. Đó là chuyển đổi số không thành công, mới chỉ ở bề mặt. Do đó, để chuyển đổi số, các cơ quan báo chí cần phải thay đổi từ mô hình tổ chức đến cách làm báo. Làm báo hiện nay phải chấp nhận sự tương tác và giám sát, thậm chí phản biện rất mạnh của cộng đồng. Cần phải chuẩn bị một tâm thế cho cách làm báo kiểu khác.

Đồng chí Nguyễn Thanh Lâm cũng cho biết, Nhà nước sẽ đầu tư cơ sở hạ tầng số để hỗ trợ các cơ quan báo chí chuyển đổi số. Từ trước đến nay, các cơ quan quản lý đã quan tâm vào hạ tầng vật lý cho các cơ quan báo chí như: Trụ sở làm việc, hệ thống truyền dẫn phát sóng, hệ thống phát hành… khi lên không gian số, chúng ta cũng cần hạ tầng y như vậy. "Với vai trò của cơ quan quản lý nhà nước, chúng tôi thấy được trách nhiệm của mình. Tuy nhiên, chuyển đổi số sẽ không có bất kỳ một kịch bản chung nào mà nó sẽ thay đổi ở từng cơ quan báo chí” – đồng chí Nguyễn Thanh Lâm khẳng định.

Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Phạm Anh Tuấn cho rằng chuyển đổi số trong báo chí hiện nay đang chậm hơn so với khối doanh nghiệp.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Anh Tuấn, đề án chuyển đổi số báo chí hiện nay đang đợi được phê duyệt. Chủ trương của Chính phủ là xây dựng các nền tảng lớn để đảm bảo độc lập chủ quyền trên không gian mạng. Vì vậy, Chính phủ sẽ đầu tư xây dựng nền tảng lớn dùng chung, đặc biệt là cho 6 cơ quan báo chí lớn. “Bộ Thông tin và Truyền thông với vai trò dẫn dắt, chúng tôi sẽ đồng hành với các cơ quan báo chí trong việc chuyển đổi số, để đảm bảo việc chuyển đổi ở các cơ quan báo chí chậm một chút nhưng sẽ thành công, hiệu quả, từng bước cải tiến, đứng vững trong môi trường chuyển đổi số hiện nay” – Thứ trưởng Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh.