Mới đây, chúng tôi có dịp tham dự giờ học tin học và kỹ năng sống của cô và trò Trường mầm non thị trấn Sìn Hồ. Khi cô giáo hỏi học sinh có ai biết “TikTok” là gì không, rất nhiều cánh nhỏ xíu đều giơ lên. Có em còn biết quay clip, chèn nhạc, “thả tim” cho bạn bè. Nhưng khi cô hỏi “con làm gì nếu có người lạ nhắn tin hoặc cho con nhiều đồ ăn?”, nhiều em ngập ngừng, lắc đầu.

Các bé lớp mẫu giáo lớn Trường mầm non thị trấn Sìn Hồ được định hướng thông tin khi tham gia mạng internet.

Trong kỷ nguyên số, không gian mạng đang trở nên quen thuộc với trẻ em. Với chiếc điện thoại thông minh của bố mẹ, các em có thể học tập, giải trí, kết nối, nhưng cũng đồng thời đứng trước muôn vàn nguy cơ: bị lừa đảo, bị xâm hại thông tin, tiếp cận nội dung độc hại hay trở thành nạn nhân của đối tượng xấu trên mạng…

Cô Phạm Thị Kim Nhung - Phó hiệu trưởng Trường mầm non thị trấn Sìn Hồ chia sẻ, xác định bảo vệ trẻ trên không gian mạng là nhiệm vụ quan trọng cần sự đồng hành của toàn xã hội, nhà Trường đã luôn quan tâm giáo dục, bảo vệ trẻ em trước những nguy cơ từ không gian mạng. Nhà trường phối hợp chặt chẽ với phụ huynh để hướng dẫn trẻ sử dụng thiết bị công nghệ an toàn, phù hợp độ tuổi. Các cô giáo lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng nhận biết và tránh xa thông tin độc hại vào hoạt động hàng ngày. Trường cũng xây dựng góc tuyên truyền, phát tờ rơi, tổ chức sinh hoạt chuyên đề về phòng chống xâm hại và bảo vệ trẻ trên môi trường số. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh, an toàn cho trẻ em ngay từ lứa tuổi mầm non.

Giờ học tin học và kỹ năng sống của cô và bé Trường mầm non thị trấn Sìn Hồ.

Theo số liệu thống kê của cơ quan chức năng, năm 2024, Công an tỉnh đã kịp thời ngăn chặn việc 3 học sinh (sinh năm 2010) tại huyện Tân Uyên bị đối tượng lạ trên Facebook rủ rê xuống Bắc Ninh để làm thuê; phá thành công 1 chuyên án truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy có liên quan đến trẻ em. Nhằm nâng cao nhận thức cho học sinh và các bậc phụ huynh, các đơn vị chức năng đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền sâu rộng các chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước liên quan đến an toàn thông tin trên môi trường mạng, về chuyển đổi số, kinh tế số, xã hội số, công dân số. UBND tỉnh giao Sở Giáo dục và Đào tạo đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, tích cực phát triển và quản lý các trang thông tin giáo dục chính trị tư tưởng cho học sinh trên môi trường mạng…

Đến nay, 100% các đơn vị trường đã xây dựng được các chuyên mục, hình ảnh, video clip tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng đối với học sinh trên mạng xã hội qua các trang facebook, Website, Email, điện thoại, tin nhắn viễn thông... Công tác tuyên truyền, giáo dục kỹ năng số cho trẻ em được thông qua các diễn đàn, buổi truyền thông tại trường học, cộng đồng. Nội dung tuyên truyền tập trung vào cách nhận biết hành vi xâm hại qua mạng, bảo mật thông tin cá nhân, ứng xử văn minh, phòng tránh tin giả… được lồng ghép sinh động trong các buổi chào cờ, hoạt động ngoài giờ lên lớp, sinh hoạt đội nhóm.

Hầu hết các đơn vị trường trên địa bàn tỉnh đã xây dựng và phát triển các trang thông tin, nhóm trên mạng xã hội cho học sinh; kết nối thông tin tuyên truyền, giáo dục giữa trang thông tin của nhà trường với các trang thông tin của Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh và các nhóm, diễn đàn trên mạng xã hội có số đông học sinh của nhà trường tham gia. Xây dựng, hoàn thiện hệ thống thông tin liên lạc giữa cơ sở giáo dục với học sinh và gia đình học sinh thông qua Internet, mạng xã hội và các loại hình truyền thông khác như: Email, điện thoại, tin nhắn viễn thông (sổ liên lạc điện tử). Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các giữa các đơn vị trường và các cơ quan chức năng, gia đình học sinh để nắm bắt tình hình tư tưởng của học sinh trên môi trường mạng, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh.

Các cơ quan báo chí trên địa bàn tỉnh thường xuyên xây dựng tin bài, phóng sự tuyên truyền Luật Trẻ em, các văn bản pháp luật liên quan và các hoạt động bảo vệ, hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng với cách thể hiện gần gũi, sinh động.  Đặc biệt, Công an tỉnh chủ trì, phối hợp với các cơ quan, ban, ngành liên quan tuyên truyền, tại cơ sở giáo dục được 18 buổi, với 8.469 học sinh, giáo viên tham gia. Tuyên truyền tại khu dân cư: 9 buổi, với 4.100 người tham gia; triển khai 4 mô hình phòng ngừa tội phạm xâm hại trẻ em (cấp tỉnh: 2; cấp huyện: 2). Công an tỉnh đang quản lý, sử dụng 1 mô hình “Phòng điều tra thân thiện”.

Từ năm học 2021 - 2022 đến nay, Tổ chức Đoàn toàn tỉnh đã xây dựng 117 fanpaghe, 119 facebook, số lượng theo dõi trên 50.000, duy trì hiệu quả Fanpage “Tuổi trẻ Lai Châu” thường xuyên đăng tải các tin tức quan trọng nổi bật của Đảng, Nhà nước, của tỉnh và của tổ chức Đoàn, Đội các cấp... Ngoài ra, tổ chức Đoàn, Đội từ cấp tỉnh đến cơ sở đã triển khai tuyên truyền, thực hiện đầy đủ các quy định, cơ chế chính sách của tỉnh, của trung ương về bảo vệ, giáo dục và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh trên môi trường mạng; triển khai hiệu quả Cuộc vận động “Mỗi ngày một tin tốt, mỗi tuần một câu chuyện đẹp”...

Nhằm nâng cao năng lực thực thi pháp luật, Tỉnh đoàn cũng phối hợp với Tổ chức Plan international tổ chức 1 lớp tập huấn kỹ năng “An toàn trên không gian mạng” cho 40 thành viên Hội đồng trẻ em tỉnh Lai Châu. Tổ chức 7 Kỳ họp Hội đồng trẻ em tỉnh Lai Châu. Tổ chức cho thành viên Hội đồng trẻ em cấp tỉnh đi thu thập thông tin với hơn 2.000 phiếu trưng cầu ý kiến và truyền thông về “Phòng chống xâm hại trẻ em trên không gian mạng” cho hơn 700 học sinh tại trường THCS Mường Than, huyện Than Uyên. Tổ chức 2 Hội nghị đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân tỉnh tiếp xúc, đối thoại với trẻ em. Hội nghị là dịp để các đại biểu HĐND tỉnh, lãnh đạo các sở, ban, ngành tỉnh đã lắng nghe, tiếp thu và giải đáp những nội dung thuộc thẩm quyền. Tổ chức cho thiếu nhi tham gia 2 Phiên họp giả định “Quốc hội trẻ em”. Tổ chức phiên họp Hội đồng Nhân dân giả định cho 260 đại biểu là thiếu nhi trên địa bàn tỉnh, trong đó có 50 em đóng vai các đại biểu HĐND tỉnh và những chức danh lãnh đạo chủ chốt của HĐND, UBND, lãnh đạo các sở, ban, ngành tỉnh tham gia Kỳ họp Hội đồng nhân dân giả định để thảo luận về các chủ đề là “Thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em vào các vấn đề của trẻ em” và “Giảm thiểu tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống”, “phòng, chống xâm hại trẻ em trên không gian mạng”…

Những nỗ lực của Lai Châu đã và đang từng bước tạo dựng “vành đai xanh” trên không gian mạng cho trẻ em. Trong thời gian tới, tỉnh tiếp tục chỉ đạo xây dựng môi trường số an toàn – thân thiện – sáng tạo cho thế hệ trẻ, góp phần hình thành lớp công dân số có ý thức trách nhiệm, đạo đức và bản lĩnh trong kỷ nguyên công nghệ số.