Với tổng diện tích đất gần 6.300ha, Trung Đồng có tới 50% diện tích đất nông nghiệp. Sau khi chia tách (năm 2008), xã gặp nhiều khó khăn do quy mô sản xuất nông nghiệp lạc hậu, cơ cấu cây trồng đơn giản. Nhân dân chỉ tập trung vào sản xuất lúa, ngô, chè và các loại cây rau, hoa màu phục vụ tại chỗ, năng suất thấp, chưa hình thành được vùng sản xuất. Với định hướng, chỉ đạo sát sao cùng sự nhạy bén, cần cù của bà con nông dân, diện tích cây lương thực tăng mạnh, năng suất ngày càng cao, nhiều giống cây trồng có năng suất, chất lượng tốt được đưa vào sản xuất. Hết năm 2021, tổng diện tích gieo trồng toàn xã đạt trên 1.600ha, tổng sản lượng lương thực đạt gần 4.000 tấn; bình quân lương thực đầu người đạt 547kg/người/năm.

Vườn chanh leo trĩu quả của gia đình anh Giàng A Lứ (bản Hua Cưởm).

Xã luôn tìm kiếm, học hỏi, sáng tạo, đưa vào sản xuất nhiều mô hình mới để bà con có thêm thu nhập, cải thiện cuộc sống. Với khoảng 300ha đất sản xuất một vụ, bài toán trồng cây gì để vừa cải tạo đất, vừa nâng cao thu nhập cho người dân đã và đang được xã tìm hướng đi đúng đắn. Đến nay, xã đã có 52ha mắc-ca (có cả diện tích trồng xen chè), 72ha cây ăn quả trồng phân tán tại các hộ. Chỉ tính 2 năm trở lại đây, xã thực hiện trồng được 11,5ha cây chanh leo, 4,2ha bưởi da xanh, 1,5ha mít thái, 2ha vải, 6,2ha chuối và nhiều loại cây ăn quả có giá trị kinh tế như: bơ, nhãn, ổi, xoài.

So với các diện tích trồng cây ăn quả thì chanh leo là loại cây được bà con trồng nhiều hơn cả, bởi theo tính toán, dù ở mức thu nhập tối thiểu thì bài toán kinh tế vẫn hơn so với trồng chè. Tiêu biểu như gia đình anh Giàng A Lứ (bản Hua Cưởm), với khoảng 4.500m2 trồng chanh leo, riêng năm đầu tiên thu hoạch, gia đình anh đã có khoản tiền 30 triệu đồng. Đây là cây ăn quả có thể duy trì giống trong 3 năm. Sau khi hết lứa hoặc nếu cây bị bệnh, lá, quả rụng xuống thì sau đó chăm sóc cây lại xanh tốt trở lại và cho quả nên gia đình anh vẫn giữ nguyên diện tích từ đó đến nay.

Để mở rộng được diện tích cây ăn quả như hiện nay, theo chị Đỗ Thị Thùy Ninh - Phó Chủ tịch UBND xã Trung Đồng thật không dễ chút nào. Đã không ít lần đội ngũ lãnh đạo xã phải chủ động đến các xã trong huyện, tỉnh, các tỉnh bạn để học hỏi cách triển khai thực hiện. Thậm chí mời các hộ trong xã cùng đi tham quan để xem các nơi họ làm như thế nào để về áp dụng. Công tác vận động tuyên truyền cũng gặp không ít khó khăn do người dân một số bản đã quen sản xuất 1 vụ và cả những lo lắng, băn khoăn cho việc tìm đầu ra cho sản phẩm. Một số mô hình được triển khai nhưng thành công chưa bền vững cũng phần nào ảnh hưởng đến niềm tin của bà con.

Ngoài ra có thể kể đến nhiều nguyên nhân khác như: thiếu nước sản xuất, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất vẫn còn thấp. Phần lớn người dân còn làm theo hướng tự phát, chưa có quy hoạch vùng cụ thể và cũng chưa có sự liên kết giữa người dân và doanh nghiệp. Nguồn lực nhà nước đầu tư cho trồng trọt còn thấp.

Để đạt được mục tiêu trồng 40ha cây ăn quả trong năm 2022, xã đặt ra nhiều giải pháp, trong đó việc đầu tiên là phát huy vai trò công tác dân vận của tổ chức chính trị xã hội nhằm tuyên truyền, vận động người dân cùng thực hiện. Phân loại, xác định diện tích đất trồng theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất để phát triển cây trồng hàng hóa có quy mô; thực hiện có hiệu quả việc chuyển đổi đất trồng cây kém hiệu quả, đất có độ dốc lớn sang trồng các loại cây khác có hiệu quả hơn. Xã cũng lựa chọn các cây trồng có khả năng chống chịu sâu bệnh và phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng.

Hiện nay, huyện Tân Uyên đã tạo cơ chế thông thoáng thu hút các nhà đầu tư vào thực hiện các dự án về nông nghiệp. Tận dụng thời cơ đó, xã cũng khuyến khích tối đa, phối hợp chặt chẽ, tạo điều kiện về đất đai, nguồn lao động để các doanh nghiệp, hợp tác xã vào hợp đồng liên kết, bao tiêu sản phẩm. Để có sản phẩm tốt, xã cùng phối hợp với cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc cây ăn quả đến bà con nông dân. Qua các lớp này cũng sẽ hướng dẫn bà con giải pháp nhằm cải tạo, chuyển đổi diện tích đất sản xuất hiệu quả kinh tế thấp sang các vùng chuyên canh tập trung để tạo các chuỗi liên kết phát triển bền vững. Xã cũng sẽ ưu tiên bố trí vốn hỗ trợ cho các vùng chuyển đổi có lợi thế, có tính thuyết phục cao trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng.