Nhận thấy huyện Than Uyên có lợi thế 2 hồ thủy điện Bản Chát, Huội Quảng với nhiều vị trí lòng hồ bề mặt rộng từ 2-3km, mực nước sâu vài chục mét, nhiệt độ trung bình từ 16-28 độ C thuận lợi, lý tưởng để chăn nuôi cá nước ngọt chất lượng cao. Bên cạnh đó, các xã, thị trấn còn có diện tích mặt nước ao, suối rộng. Vì vậy, tháng 1/2020, HTX Nông - Công nghiệp và Thương mại - Du lịch Than Uyên được thành lập, nhằm nâng cao giá trị sản phẩm qua việc chế biến thủy sản; tìm đầu ra cho sản phẩm tươi sống; áp dụng khoa học công nghệ vào nuôi trồng và chế biến thủy sản.

Theo chia sẻ của anh Lê Tuấn Anh - Giám đốc Hợp tác xã Nông - Công nghiệp và Thương mại - Du lịch Than Uyên, với mong muốn phát triển sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị góp phần quan trọng giải bài toán về chất lượng nông sản, thị trường tiêu thụ, hướng đến phát triển nông nghiệp bền vững. Hiện HTX đang triển khai “Mô hình liên kết chuỗi nuôi trồng và chế biến thuỷ sản từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm, bao tiêu sản phẩm đầu ra tại các siêu thị và cửa hàng như: Siêu thị Mega; Siêu thị xanh Phú Hưng; AT Max, Điểm bán xanh, Vint +”. Khi tham gia vào chuỗi liên kết, người nông dân được tiêu thụ sản phẩm với giá cả ổn định, an toàn, ít rủi ro; được HTX đầu tư giống, thức ăn chăn nuôi để yên tâm sản xuất. Đồng thời, HTX cũng chủ động được nguồn cung sản phẩm, chất lượng được quản lý.

Bà Tô Thị Bắc – Giám đốc Hợp tác xã Minh Thuận (xã Phúc Than, huyện Than Uyên) chăm sóc đàn lợn.

Với cách làm này, HTX đã mở thị trường tại Hà Nội với 2 siêu thị nông sản, 2 nhà hàng Chả cá; vào được 215 siêu thị, của hàng thực phẩm sạch, nhà hàng (Siêu thị Mega, Big C, Vin +, Meat Deli, Tmart, Kmart....). Cung cấp 100 tấn cá sống, 40 tấn chả cá, 15 tấn ruốc cá, 12 tấn cá phi lê các loại. Cơ bản giải quyết đầu ra sản phẩm của hợp tác xã và một phần cho các hộ nuôi khác trong tình hình dịch Covid -19 diễn biến phức tạp.

Những năm qua, HTX Minh Thuận (xã Phúc Than) luôn nỗ lực vượt qua khó khăn, thách thức chủ động tìm hiểu thị trường, huy động thêm vốn góp của các thành viên để mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh. Nhờ vậy, doanh thu và lợi nhuận của HTX qua các năm đều có sự tăng trưởng, năm 2019 - 2020 doanh thu đạt hơn 4 tỷ đồng, lợi nhuận đạt trên 1 tỷ đồng.

Được biết, HTX Minh Thuận thành lập tháng 12/2008, vốn điều lệ 1,9 tỷ đồng. HTX hoạt động với ngành nghề kinh doanh chính: chăn nuôi gia súc, gia cầm; kinh doanh thức ăn gia súc; bán buôn động vật tươi sống. Thực hiện mô hình chăn nuôi theo chuỗi liên kết từ đầu vào đến đầu ra sản phẩm, đảm bảo an toàn, HTX xây dựng quy định nghiêm ngặt từ việc lựa chọn con giống, thuốc thú y, thức ăn và quy trình chăn nuôi. HTX chủ động nguồn thức ăn từ khu đất 2,5ha trồng cỏ. Đồng thời xây hầm tự hủy Bioga xử lý chất thải, hạn chế gây ô nhiễm môi trường trong khu chăn nuôi và khu vực xung quanh. Sử dụng các chế phẩm sinh học thay thế cho việc sử dụng kháng sinh, làm tăng sức đề kháng cho vật nuôi. Từ năm 2019 – 2020, dịch bệnh tả lợn Châu Phi xảy ra trên phạm vi toàn quốc và trên địa bàn tỉnh Lai Châu nhưng do HTX làm tốt từ quy trình kỹ thuật chăn nuôi do vậy không bị ảnh hưởng của dịch tả Châu phi đến sản lượng theo kế hoạch của HTX cung cấp cho thị trường. Nhờ vậy, tạo công ăn việc làm cho các hộ dân có thu nhập thấp, đặc biệt giúp 3 hộ nghèo có công ăn việc làm ổn định với mức lương 5,5 - 6,0 triệu/ tháng; tạo việc làm cho 8-10 lao động thời vụ với mức thu nhập từ 180-200 nghìn/ngày công. Mỗi năm thu nhập bình quân của HTX tăng 30%.

Được biết, đến hết năm 2020, toàn huyện Than Uyên có 50 HTX, dự kiến cuối năm 2021 có 52 HTX, tổng vốn đăng ký 185 tỷ 590 triệu đồng (tăng 46 HTX so năm 2002) với 1.050 thành viên. Chủ yếu hoạt động các lĩnh vực: nông nghiệp-thủy sản, tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ, xây dựng, vận tải... Các HTX đã thực hiện chuyển đổi và hoạt động theo Luật HTX năm 2012. Từ đó, thu hút và giải quyết việc làm cho trên 900 lao động, thu nhập bình quân đạt 38,5 triệu đồng/người/năm. Đến nay, có 4 HTX có sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP liên kết sản phẩm nông sản an toàn…

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Thăng - Phó Chủ tịch UBND huyện Than Uyên chia sẻ: “Hoạt động của các HTX trên địa bàn huyện tổ chức linh hoạt, đáp ứng nguyên tắc tự nguyện và cùng có lợi, hỗ trợ nhau trong phát triển kinh tế, đồng thời tham gia giải quyết có hiệu quả các vấn đề xã hội, thúc đẩy kinh tế hộ, kinh tế trang trại phát triển, tạo công ăn việc làm cho nhiều lao động. Có thể khẳng định, kinh tế tập thể đóng góp tích cực vào công cuộc giảm nghèo bền vững, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo của huyện xuống còn 10,08%”.

Bên cạnh những kết quả đạt được, phần lớn các tổ chức kinh tế tập thể, HTX trên địa bàn huyện có quy mô nhỏ, phát triển không đồng đều giữa khu vực đô thị và nông thôn. Sự liên kết, hợp tác giữa các tổ chức kinh tế tập thể, HTX với nhau và các loại hình kinh tế khác còn chưa tốt. Sản phẩm làm ra của các HTX vẫn khó cạnh tranh trên thị trường do chưa xây dựng được thương hiệu sản phẩm, thiếu tính ổn định về chất lượng và sản lượng, đặc biệt là vấn đề truy suất nguồn gốc. Ngoài ra, vấn đề tiếp cận về vốn cũng là một khó khăn rất lớn đối với các doanh nghiệp, HTX trên địa bàn.

Để đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể, HTX, thời gian tới huyện Than Uyên tăng cường các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho các HTX, nhất là đội ngũ cán bộ quản lý, lao động kỹ thuật có tay nghề trong các HTX. Thường xuyên hỗ trợ các HTX kết nối, tiêu thụ sản phẩm bằng nhiều hình thức, tham gia các hội chợ, triển lãm, trưng bày giới thiệu sản phẩm. Cùng với đó, kịp thời xử lý các vướng mắc, khó khăn để thúc đẩy HTX phát triển bền vững.