Tại xã Nậm Manh, nơi sinh sống của đồng bào Mông và Khơ Mú, mô hình liên kết trồng bí xanh hàng hóa gắn với tiêu thụ sản phẩm phát huy hiệu quả. Từ năm 2024, xã Nậm Manh phối hợp với Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện triển khai mô hình trồng bí xanh với diện tích 5ha tại bản Nậm Manh, 12 hộ tham gia. Thay vì trồng nhỏ lẻ, mỗi hộ một khoảnh, các hộ được tập huấn kỹ thuật, thống nhất lịch thời vụ, dùng chung giống, vật tư và cùng ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với doanh nghiệp thu mua. Chị La Thị Duyên (người dân bản Nậm Manh) cho biết: “Trước đây, tôi chỉ trồng lúa, ngô một vụ, thu nhập không ổn định. Từ khi tham gia mô hình trồng bí xanh, được hỗ trợ kỹ thuật, giống, sản phẩm lại có nơi tiêu thụ nên yên tâm sản xuất. Năm ngoái gia đình thu về gần 40 triệu đồng tiền bán bí, đời sống được cải thiện rõ rệt”.
Không chỉ tại Nậm Manh, xã Trung Chải - nơi có đông đồng bào dân tộc Mảng sinh sống cũng đang ghi nhận hiệu quả từ mô hình liên kết chăn nuôi lợn bản địa. Mô hình được triển khai theo hình thức nhóm hộ, do Hội Nông dân xã phối hợp cùng Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp, Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện hướng dẫn, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối với thương lái ở thị trấn Nậm Nhùn và thành phố Lai Châu. Đã có kinh nghiệm chăn nuôi, người dân dễ dàng tiếp cận mô hình, trong khi đầu ra ổn định giúp yên tâm tái đàn, đầu tư mở rộng quy mô.
Tại xã Mường Mô và Nậm Chà, mô hình liên kết trồng và thu mua các sản phẩm từ cây quế được người dân đánh giá cao bởi tận dụng được lợi thế đất đai, phù hợp với tập quán canh tác địa phương. Theo phương thức này, người dân trồng quế được các doanh nghiệp, hợp tác xã cam kết bao tiêu sản phẩm đem lại hiệu quả kinh tế cao. Ngoài ra, tại xã Lê Lợi, mô hình nuôi gà thả đồi, trồng dứa, cây mắc-ca… do Hội Nông dân, Đoàn thanh niên phối hợp triển khai cũng có hiệu quả tích cực. Các hộ được cấp con giống, tiêm phòng, hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi và có doanh nghiệp thu mua tại chỗ. Nhờ vậy, giá gà, dứa ổn định, đầu ra bền vững, người dân không bị ép giá như trước.

Người dân bản Táng Ngá (xã Nậm Chà) tích cực trồng, chăm sóc cây quế.

Sự thành công của các mô hình liên kết kinh tế tại vùng đồng bào DTTS ở Nậm Nhùn không thể không nhắc tới vai trò của các chính sách hỗ trợ từ trung ương, tỉnh và huyện. Đặc biệt, việc lồng ghép hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia (xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi…) đã tạo điều kiện thuận lợi để người dân tiếp cận với giống cây trồng, vật nuôi mới; được hỗ trợ hạ tầng, máy móc, tập huấn kỹ thuật và kết nối thị trường.
Ông Nguyễn Đức Hiền - Trưởng Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Nậm Nhùn cho biết: “Chúng tôi xác định rõ việc phát triển kinh tế vùng đồng bào DTTS phải dựa trên nền tảng liên kết bền vững, gắn với thị trường. Vì thế, huyện ưu tiên lựa chọn những mô hình phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, tập quán sản xuất, có khả năng nhân rộng và gắn kết được nhiều hộ. Trong quá trình thực hiện, huyện chú trọng vai trò của các tổ chức đoàn thể, hợp tác xã làm cầu nối”.
Một điểm đáng ghi nhận từ các mô hình kinh tế liên kết tại Nậm Nhùn là sự thay đổi rõ rệt trong tư duy sản xuất của người dân. Nếu như trước kia, đa phần người dân sản xuất manh mún, tự cung tự cấp, chưa quan tâm đến chất lượng, mẫu mã sản phẩm thì nay đã biết lựa chọn giống tốt, tuân thủ quy trình kỹ thuật, ghi chép sổ theo dõi, bảo đảm an toàn thực phẩm và sản xuất theo nhu cầu thị trường. Giờ đây nhiều hộ đã quen với làm việc theo nhóm, biết chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm…
Dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, song quá trình phát triển mô hình kinh tế liên kết tại vùng đồng bào DTTS ở Nậm Nhùn vẫn đối mặt với không ít thách thức. Hạ tầng giao thông ở nhiều bản vùng cao còn khó khăn, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, phân tán; trình độ quản lý, tổ chức sản xuất của người dân còn hạn chế; thiếu vốn đầu tư mở rộng sản xuất… Thời gian tới, huyện tiếp tục rà soát tiềm năng, lợi thế từng xã, bản để lựa chọn sản phẩm chủ lực phù hợp, khuyến khích thành lập các hợp tác xã, tổ hợp tác và doanh nghiệp nhỏ tại địa phương để dẫn dắt các mô hình liên kết. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, kỹ thuật, chuyển đổi số trong nông nghiệp, từng bước xây dựng thương hiệu sản phẩm nông sản vùng cao, nâng cao giá trị gia tăng và thu nhập cho người dân.
Chia sẻ về điều này, ông Nguyễn Văn Giáp - Phó Chủ tịch UBND huyện Nậm Nhùn nhấn mạnh: “Xác định liên kết kinh tế là chìa khóa thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững, góp phần giảm nghèo nhanh và nâng cao chất lượng sống cho đồng bào DTTS. Huyện sẽ tiếp tục chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn, các xã, thị trấn đồng hành, hỗ trợ người dân từ khâu tổ chức sản xuất đến tiêu thụ, tạo điều kiện thuận lợi nhất để các mô hình liên kết ngày càng phát triển mạnh mẽ, hiệu quả”.
Kết quả tích cực trên là nền tảng để Nậm Nhùn tiếp tục nhân rộng các mô hình liên kết, hình thành vùng sản xuất hàng hóa đặc trưng, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền, giữa các dân tộc trên địa bàn.