Nhu cầu phát triển chăn nuôi lợn trên địa bàn tỉnh ngày càng lớn, song thực tế cho thấy nguồn lợn giống chất lượng, ổn định và chủ động tại chỗ vẫn còn hạn chế. Đây được xem là một trong những điểm nghẽn, khiến người chăn nuôi gặp khó khăn để chủ động sản xuất.

Hiện, tổng đàn lợn toàn tỉnh ước đạt 227.800 con, chiếm phần lớn tổng đàn gia súc. Quy mô chăn nuôi ngày càng mở rộng kéo theo nhu cầu lớn về nguồn con giống phục vụ tái đàn và phát triển sản xuất. Tuy nhiên, nguồn cung lợn giống tại chỗ vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tế. Toàn tỉnh có khoảng 280 cơ sở chăn nuôi quy mô trang trại, gồm các trang trại lớn, vừa và nhỏ; trong đó có 7 doanh nghiệp và 32 hợp tác xã tham gia hoạt động chăn nuôi. Bởi vậy, chăn nuôi lợn đang là một trong những lĩnh vực chủ lực, đóng góp đáng kể vào ngành nông nghiệp của địa phương.

Nhiều hộ, cơ sở trong tỉnh chú trọng đầu tư nuôi lợn theo hướng hàng hóa.

Chăn nuôi theo hướng trang trại đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Sản lượng thịt hơi xuất chuồng từ khu vực trang trại đạt khoảng 6.300 tấn/năm, chiếm khoảng 30% so với tổng sản lượng thịt hơi xuất chuồng toàn tỉnh (19.200 tấn/năm). Qua đó khẳng định vai trò quan trọng của chăn nuôi tập trung; chăn nuôi lợn chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu đàn gia súc. Lĩnh vực sản xuất lợn giống lại chưa phát triển tương xứng, thiếu nguồn cung ứng giống, đây là “nút thắt” cần sớm tháo gỡ.

Thực tế cho thấy, phần lớn cơ sở vẫn tập trung vào chăn nuôi thương phẩm, trong khi nguồn lợn giống chủ yếu do các hộ dân tự sản xuất hoặc trao đổi trong cộng đồng với quy mô nhỏ lẻ, chất lượng không đồng đều. Các cơ sở sản xuất giống tập trung còn ít, chủ yếu phục vụ nội bộ, lượng cung ra thị trường không đáng kể. Nhiều loại giống chất lượng cao phải nhập từ các tỉnh khác, kéo theo chi phí tăng và tiềm ẩn rủi ro.

Ngay cả những trang trại quy mô lớn cũng gặp khó khăn trong việc chủ động nguồn giống. Hợp tác xã Lê Văn Hòa ở tổ dân phố Lùng Thàng (phường Đoàn Kết) là ví dụ điển hình. Bắt đầu chăn nuôi từ năm 2024, mỗi năm trang trại thực hiện nuôi 2 lứa, mỗi lứa khoảng 500 con lợn. Toàn bộ con giống chủ yếu mua từ các tỉnh miền xuôi. Anh Lê Văn Hòa - Giám đốc hợp tác xã cho biết: Nguồn lợn giống hiện nay khá bấp bênh, khi có nhu cầu không có, khi có lại không đúng thời điểm. Việc phụ thuộc nguồn cung bên ngoài khiến trang trại bị động trong kế hoạch sản xuất, dễ lệch chu kỳ nuôi và ảnh hưởng đến thời điểm xuất chuồng. Bên cạnh đó, chi phí con giống hiện ở mức cao, trên 2 triệu đồng/con, làm tăng đáng kể chi phí đầu vào. Rủi ro trong vận chuyển cũng lớn, có trường hợp hao hụt hoặc chết trong quá trình vận chuyển. Khi có dịch bệnh, việc vận chuyển bị gián đoạn, trang trại không thể nhập giống, buộc phải để trống chuồng.

Không chủ động được con giống cũng khiến việc chăn nuôi bấp bênh, có thời điểm lợn đạt trọng lượng xuất chuồng nhưng rơi vào các giai đoạn tiêu thụ thấp như: mùa mưa, kỳ nghỉ hè của học sinh ăn bán trú, ở nội trú tại các trường học, nhu cầu thị trường giảm, người nuôi phải kéo dài thời gian nuôi, làm giảm hiệu quả kinh tế.

Người dân chăm sóc, vệ sinh đàn lợn tại cơ sở chăn nuôi.

Cùng với đó, các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ cũng gặp không ít khó khăn vì thiếu nguồn lợn giống chất lượng. Gia đình chị Phan Thị Ẻo ở tổ dân phố bản Màng (phường Đoàn Kết) nuôi lợn hơn 10 năm với quy mô khoảng 50 con/lứa. Việc kiểm soát nguồn gốc và chất lượng chưa chặt chẽ nên đàn lợn con có dấu hiệu lai tạp, chất lượng không đồng đều. Chị Ẻo tâm sự: Giá con giống hiện nay khá cao. Việc tự nhân giống khó kiểm soát dịch bệnh và năng suất không ổn định, tôi cũng chưa thật sự yên tâm.

Thực tế cho thấy, từ hộ chăn nuôi nhỏ lẻ đến trang trại quy mô lớn đang gặp khó khăn trong tiếp cận và chủ động nguồn lợn giống. Việc thiếu nguồn cung ổn định không chỉ làm tăng chi phí, giảm hiệu quả kinh tế, còn dẫn đến tình trạng tự nhân giống thiếu kiểm soát.

Có thể thấy, thiếu nguồn cung tại chỗ về nguồn con giống đang là rào cản phát triển bền vững của ngành chăn nuôi lợn trên địa bàn tỉnh. Để tháo gỡ, đòi hỏi những giải pháp đồng bộ và lâu dài.

(Còn nữa)