Để triển khai hiệu quả Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021-2025, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh sớm cụ thể hóa bằng các nghị quyết, kế hoạch hành động, phân công rõ trách nhiệm cho từng cấp, ngành. Từ tỉnh đến cơ sở, bộ máy chỉ đạo, điều hành chương trình được kiện toàn, vận hành đồng bộ, bảo đảm các chính sách đi vào cuộc sống. Được biết, nguồn vốn chương trình này được phân bổ cho 10 dự án, 14 tiểu dự án, đặc biệt là những dự án tác động trực tiếp đến đời sống người dân như: hỗ trợ đất ở, nhà ở, chuyển đổi nghề, nước sinh hoạt (Dự án 1); Quy hoạch, sắp xếp, bố trí, ổn định dân cư ở những nơi cần thiết (Dự án 2); Phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp bền vững, phát huy tiềm năng, thế mạnh của các vùng miền để sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị (Dự án 3)… góp phần nâng cao chất lượng sống, cả về vật chất và tinh thần cho đồng bào DTTS. Trong quá trình thực hiện các dự án, việc phân cấp, phân quyền tạo điều kiện cho địa phương chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch vốn, lựa chọn nội dung đầu tư, hỗ trợ phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa bàn, dân tộc.

Một trong những kết quả rõ nét nhất khi triển khai chương trình là hệ thống hạ tầng thiết yếu được đầu tư đồng bộ. Đến nay, tỷ lệ xã có đường ôtô đến trung tâm xã được rải nhựa hoặc bê-tông đạt 100%; tỷ lệ trạm y tế được xây dựng kiên cố đạt 100%; tỷ lệ số hộ được sử dụng điện lưới quốc gia đạt 98,3%; tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh đạt 91,5%. Không chỉ đầu tư hạ tầng, chương trình còn chú trọng hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo sinh kế bền vững. Nhiều mô hình trồng chè, mắc-ca, quế, chăn nuôi trâu, bò sinh sản được triển khai phù hợp với từng vùng sinh thái. Nhờ vậy, nhiều hộ mạnh dạn chuyển đổi mô hình canh tác, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao thu nhập.

Bản Nậm Sảo 2 (xã Pa Tần) có 53 hộ với 321 nhân khẩu, trong đó đồng bào Mông chiếm tới 95%, những tuyến đường bê-tông nối dài vào từng ngõ bản, nhiều ngôi nhà kiên cố, khang trang dần thay thế cho mái nhà tạm bợ trước đây. Sự khởi sắc ấy có dấu ấn quan trọng từ nguồn lực đầu tư của Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN. Anh Thào A Nù ở bản Nậm Sảo 2 tâm sự: Nhờ có dự án hỗ trợ chăn nuôi dê sinh sản, gia đình được hỗ trợ 14 con dê giống. Ngay khi được thông báo nằm trong diện hỗ trợ, tôi chủ động tu sửa chuồng trại, trồng thêm cỏ để đảm bảo nguồn thức ăn, hy vọng đàn dê phát triển tốt giúp chúng tôi từng bước cải thiện thu nhập.

Tại xã Mường Kim, thời gian qua nhiều hộ được nhận máy móc hỗ trợ phục vụ sản xuất. Ông Vũ Văn Nội - Chủ tịch UBND xã Mường Kim cho biết: Thực hiện Dự án 1 Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021-2025 với tổng kinh phí 150 triệu đồng xã hỗ trợ 15 hộ mua sắm máy nông nghiệp (máy cày, máy bừa). Việc cấp phát máy được thực hiện đúng quy trình, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng, giúp người dân giảm sức lao động, chủ động trong khâu làm đất, mở rộng diện tích canh tác. Ngoài ra, việc triển khai các dự án của chương trình góp phần hoàn thiện hạ tầng nông thôn, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của người dân. Đến nay, tỷ lệ hộ được sử dụng điện là 99%; 100% bản có đường ôtô, xe máy đi lại thuận lợi; thu nhập bình quân của xã đạt 47 triệu đồng/người/năm.
Bên cạnh đó, sau 5 năm thực hiện chương trình, y tế, giáo dục của Lai Châu đều có sự chuyển biến rõ nét. Tỷ lệ học sinh học mẫu giáo 5 tuổi đến trường đạt 99%; tỷ lệ học sinh trong độ tuổi học tiểu học đến trường đạt 99,9%. Hệ thống trường nội trú, bán trú được đầu tư đồng bộ, góp phần giảm tình trạng bỏ học ở vùng cao. Trong lĩnh vực y tế, tỷ lệ phụ nữ sinh con tại cơ sở y tế hoặc có sự hỗ trợ của nhân viên y tế đạt 76%, chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu cho đồng bào từng bước được nâng lên.

Theo ông Đèo Văn Thương - Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo, điều quan trọng nhất mà chương trình mang lại chính là sự thay đổi trong tư duy. Từ chỗ trông chờ, ỷ lại, nhiều hộ chủ động học hỏi, mạnh dạn làm ăn, vươn lên thoát nghèo bền vững. Mức giảm tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào DTTS năm 2025 là 3,1%, thu nhập của người dân được cải thiện, khoảng cách phát triển giữa vùng cao và vùng thấp dần thu hẹp.
Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021-2025 không chỉ giải quyết an sinh trước mắt, mà tạo nền tảng phát triển lâu dài cho các xã vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới. Đó là minh chứng rõ nét cho hiệu quả bền vững của các chương trình MTQG.