*Bài 1: Món nợ ân tình của người đại biểu Nhân dân

Những bước chân không mỏi

Căn cứ vào đặc điểm, tính chất, kết quả khám nghiệm, Ban Giám đốc Công an tỉnh chỉ đạo ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự và xác lập chuyên án truy xét mang bí số 0722G dưới sự chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của Đại tá Phạm Hải Đăng - Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT) Công an tỉnh, Trưởng Ban chuyên án. Đồng thời huy động nhiều điều tra viên, trinh sát viên có kinh nghiệm trong toàn lực lượng để điều tra, xác minh, truy tìm tung tích nạn nhân, xác minh truy bắt đối tượng gây án.
Manh mối từ Công an huyện Tam Đường cung cấp đã lóe lên nhiều tia hy vọng cho lực lượng điều tra vụ án. Việc đầu tiên mà ban chuyên án thực hiện đó là thu thập mẫu ADN của những người nhà có người mất tích và người nghi ngờ là người thân của nạn nhân. Trong hơn 1 tháng, các lực lượng liên quan đã khẩn trương tiến hành công tác giám định. Về xác minh, truy tìm đối tượng gây án, Ban Chuyên án chỉ đạo rà soát, dựng các đối tượng có tiền án, tiền sự về các tội xâm phạm thân nhân, sức khỏe, tội phạm về ma túy, các đối tượng nghi có mâu thuẫn với nạn nhân tại thời điểm gây án. Căn cứ các tài liệu thu thập trong quá trình điều tra, xác minh vụ án, các kết luận của cơ quan giám định thuộc Viện Pháp y quốc gia thuộc Bộ Y tế, Viện Khoa học kỹ thuật hình sự (Bộ Công an); các ý kiến đánh giá chuyên môn, pháp luật, nghiệp vụ của các điều tra viên, trinh sát viên…, Phòng CSHS xác định nạn nhân của vụ án là Phàn A Tải (SN 1973), chết cách đây hơn 30 năm, lúc đó khoảng 19 tuổi; sống tại bản Chù Lìn, xã Giăng Ma (cũ), huyện Tam Đường.

Đối tượng Phàn A Chải khai nhận các thông tin tại cơ quan điều tra Công an tỉnh.

Lần theo dấu vết của nạn nhân cho thấy, Phàn A Tải là em út trong gia đình có 3 anh chị em. Bố mẹ mất, anh chị lập gia đình, ra ở riêng, Tải bơ vơ, ham chơi, không chịu tu chí làm ăn, đi lang thang, ai thuê làm việc gì thì làm. Một lần không tìm được chỗ nghỉ, Tải vào gia đình Phàn A Chải và Lày Thị Hoan (trú tại bản Hồng Quảng 2, xã Pa Khóa, huyện Sìn Hồ) xin ở nhờ. Tại đây, Tải nhìn thấy trong nhà có chiếc đồng hồ đeo tay nên nảy lòng tham lấy trộm và rời đi không báo cho chủ nhà biết. Sau đó, Tải bán cho một người khác. Đối tượng Chải và Hoan biết chiếc đồng hồ của mình bị bán nhưng không chuộc lại mà quyết đi tìm bằng được Tải, yêu cầu trả lại đồng hồ. Chải và Hoan đi làm trên nương sắn của gia đình nhưng mang sẵn con dao tông, vô tình gặp Tải ngủ lại lán nương. Quá trình tra hỏi và đánh nhau qua lại, cuối cùng Chải lấy con dao tông đánh mạnh vào phần đầu sau gáy khiến Tải chảy máu đầu, mũi và ngã xuống đất. Sau đó, Chải tiếp tục lấy dao đánh vào đầu của Tải cho đến khi không còn cử động và thở nữa thì ném xác Tải xuống hang để che giấu xác. Lày Thị Hoan tiếp tay cho chồng, lấy cuốc lấp đất lên vết máu, che giấu việc giết người. Vụ việc chỉ có 2 người biết và bí mật đó đã được chôn vùi dưới hang sâu hơn 30 năm qua.
Điều còn lại sau chuyên án

Dưới sự vào cuộc của Viện Khoa học kỹ thuật hình sự (Bộ Công an) và Viện Pháp y Quốc gia, thi thể của Phàn A Tải đã được bàn giao cho lực lượng công an và di chuyển về Lai Châu. Đưa Tải trở về với gia đình sớm nhất có thể - đó là ấp ủ và là tâm nguyện của toàn thể cán bộ trong chuyên án, vì vậy, các anh, chị ruột và họ hàng của Tải đã được báo trước để chuẩn bị. Thượng tá Vũ Tiến Văn - Trưởng Phòng Cảnh sát Hình sự kể: Chúng tôi không thể quên được những giọt nước mắt của tình anh chị em và cả sự biết ơn vì một sự thật không ngờ tới. Bởi với người thân của Tải, đâu ngờ lại tìm được em, cháu mình sau gần nửa đời người…
Căn cứ khoản 2, điều 27 Bộ luật Hình sự xác định hành vi giết người có tính chất đặc biệt nghiêm trọng của Phàn A Chải và hành vi che giấu tội phạm có tính chất nghiêm trọng của Lày Thị Hoan đến thời điểm phát hiện điều tra, xác minh đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự (trên 20 năm). Thời gian đó, Phàn A Chải và Lày Thị Hoan cũng không có hành vi phạm tội mới, do vậy, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh ra quyết định đình chỉ điều tra vụ án hình sự. Tuy nhiên, để có một bản án chí nghĩa, chí tình, kẻ gây ra tội ác phải được giáo dục để nhận ra hành vi phạm tội của mình cũng như có ý thức đền bù cho gia đình nạn nhân, lực lượng công an đã phân tích để kẻ phạm tội nhận ra hành vi vi phạm pháp luật của bản thân. Đồng thời hướng dẫn, vận động Chải và Hoan bồi thường thiệt hại cho gia đình anh Tải số tiền 100 triệu đồng, dù giờ đây tuổi đã cao, sức khỏe yếu.
Chuyên án đã mở toang cánh cửa bí mật sự việc tưởng đã chôn vùi theo thời gian. Bà con Nhân dân các dân tộc sinh sống tại các xã vùng thấp Sìn Hồ cũng như anh em thân tộc, bà con lối xóm của người bị hại thực sự ngỡ ngàng và thán phục lực lượng công an đã vào cuộc xử lý triệt để, phân định trắng đen và trả lại đúng - sai theo quỹ đạo của nó. Chuyên án càng ý nghĩa hơn khi được chính người dân gửi gắm niềm tin, cung cấp thông tin giữa thời điểm trên địa bàn đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ phức tạp an ninh trật tự. Đúng như lời đồng chí Thần A Kỉn - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Pa Khóa: Chỉ trong thời gian rất ngắn, lực lượng công an đã nhanh chóng phá thành công chuyên án giết người sau 30 năm, qua đó trấn an sự hoang mang của dư luận, đem lại sự tin tưởng sâu sắc của quần chúng Nhân dân vào lực lượng bảo vệ an ninh trật tự xã hội.
Với Đại tá Phạm Hải Đăng - Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Công an tỉnh, đại biểu HĐND tỉnh ứng cử tại huyện Sìn Hồ, anh đã trả được “món nợ niềm tin” và những ân tình mà đồng bào đã gửi gắm cho người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân. Những trăn trở ấy cũng đã được hóa giải ở nhiều vụ việc xảy ra trên địa bàn, đặc biệt là Chuyên án 0722G - một trong những chuyên án chưa có tiền lệ của Công an tỉnh Lai Châu.
Kế hoạch 681 sẽ chưa dừng lại và còn tiếp tục kéo dài. Nhiệm vụ của các chiến sỹ công an còn đó những gian nan thử thách. Nhưng được bảo vệ sự bình yên cho Nhân dân đối với họ chính là niềm vinh dự, tự hào bởi đã làm tròn sứ mệnh thiêng liêng và đầy cao quý của người chiến sỹ Công an Nhân dân: “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ”.