Đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu Cà Thị Thắm phát biểu thảo luận tại hội trường.

Thứ nhất, đãi ngộ xứng tầm với các danh hiệu cao quý. Đại biểu Cà Thị Thắm chỉ ra thực trạng: dù hệ thống danh hiệu (NSND, NSƯT, NNND, NNƯT) rất cao quý, với quy trình xét tặng chặt chẽ, nhưng chế độ đãi ngộ hiện chưa theo kịp thực tế. Nhiều nghệ sĩ sau khi được vinh danh vẫn phải đối mặt với nỗi lo toan về cuộc sống, đặc biệt là khi không còn khả năng biểu diễn. Để giải quyết vấn đề này, đại biểu đề xuất: (1) Về phụ cấp: bổ sung cơ chế phụ cấp nghề nghiệp đặc thù hằng tháng cho các danh hiệu NSƯT, NSND; (2) Tính bền vững: khoản phụ cấp này cần được hưởng ổn định và độc lập, ngay cả sau khi nghệ sĩ nghỉ hưu. Theo đại biểu, đây là thông điệp mạnh mẽ của Nhà nước trong việc định giá đúng lao động sáng tạo và coi trọng giá trị con người trong nền kinh tế.

Thứ hai, công bằng trong tuyển dụng, tránh lãng phí chất xám. Góp ý vào Điều 7 của dự thảo Nghị quyết, đại biểu cho rằng chính sách tuyển dụng không qua thi tuyển quy định tại dự thảo Nghị quyết chỉ tập trung vào nhóm được đào tạo bằng ngân sách nhà nước là chưa bao quát. Thực tế, số lượng tài năng du học tự túc hoặc bằng học bổng tư nhân đang ngày càng tăng và có chất lượng chuyên môn rất cao. Nhằm thu hút nguồn lực chất lượng cao và tránh “chảy máu chất xám” sang khu vực tư nhân hoặc nước ngoài, đại biểu kiến nghị: (1) Lấy thành tích, giải thưởng và năng lực chuyên môn làm thước đo chủ yếu trong tuyển dụng, sử dụng nhân lực; (2) Cho phép xét tuyển đặc cách đối với các tài năng, không phân biệt nguồn kinh phí đào tạo, với điều kiện đáp ứng các tiêu chuẩn chuyên môn cao và minh bạch.

Thứ ba, lan tỏa giá trị “Ngày Văn hóa Việt Nam”. Về đề xuất chọn ngày 24/11 hằng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam”, đại biểu bày tỏ sự thống nhất cao với quy định cho người lao động nghỉ việc hưởng nguyên lương. Tuy nhiên, để lan tỏa ý nghĩa thiết thực của ngày này, đại biểu cho rằng cần có cơ chế khuyến khích mạnh mẽ hơn nữa việc người dân tiếp cận các thiết chế văn hóa, thể thao công lập. Theo đó, trong ngày nghỉ, người dân khi tham quan, sử dụng dịch vụ tại các cơ sở văn hóa, thể thao công lập nên được miễn toàn bộ phí, lệ phí dịch vụ. Đại biểu đề xuất điều chỉnh khoản 2 Điều 2 theo hướng quy định thống nhất “miễn toàn bộ phí, lệ phí tham quan” đối với các dịch vụ tại cơ sở văn hóa, thể thao công lập trong Ngày Văn hóa Việt Nam; bảo đảm tính đồng bộ, dễ thực hiện, khuyến khích người dân tham gia các hoạt động văn hóa một cách rộng rãi, bình đẳng.

Khép lại phần phát biểu, đại biểu Cà Thị Thắm nhấn mạnh: chính sách văn hóa chỉ thực sự thành công khi chạm được vào đời sống của nghệ sĩ và cộng đồng, đặc biệt là ở những nơi còn nhiều khó khăn nhất. Khi đó, văn hóa không chỉ là lĩnh vực được đầu tư, mà sẽ trở thành động lực nội sinh, nuôi dưỡng bản sắc và sức mạnh phát triển bền vững của quốc gia.