Văn hóa
Cây lanh trong đời sống dân tộc Mông
Kim Oanh
Nhấn để tìm kiếm tin cùng tác giả
Thứ năm, 07/10/2010 14:47
lc-icon - (BLC) - Không chỉ múa đẹp hát hay mà phụ nữ dân tộc Mông còn khéo léo tạo nên chiếc váy xòe làm say đắm lòng người từ cây lanh.
Phụ nữ dân tộc Mông trắng ở xã Phìn Hồ (huyện Sìn Hồ) phơi lanh.

Trước đây khi ngô trên nương đã cao bằng đầu gối, lúa dưới ruộng đã cấy xong, người Mông chuyển sang cày, bừa cho đất tơi xốp rồi gieo hạt lanh.

Làm xong cỏ ngô thì vườn lanh đã xanh. Khoảng ba, bốn tháng, lanh cao bằng đầu người, khi cây to bằng đầu đũa, chưa kịp phát tán cành là thu hoạch được. Khi thu hoạch những cây to hơn sẽ được giữ lại để phát cành, tỏa tán rồi ra hoa, kết quả, giữ lại làm giống cho mùa sau. Gặt xong, lanh được chuyển về nhà để tiện cho việc phơi và tránh trời mưa làm hỏng lanh. Khi phơi người ta nâng bó lanh lên cao rồi làm động tác xoay thật nhẹ lúc thả cuống tạo dáng như tấm váy xòe.
Vào các buổi tối khi công việc đã xong người Mông mang lanh ra tước. Vừa tước họ vừa kể cho nhau câu chuyện về cây lanh, chuyện kể rằng:
Ngày xửa ngày xưa, tiên nữ con gái út của Ngọc Hoàng đã đến tuổi cập kê, nhưng nàng bị vua cha cấm cung không cho giao du với bất kỳ ai, trong khi các chị thì vui đùa ríu rít rồi bay đi khắp xứ rong chơi đến tối mịt mới về. Hàng ngày ngồi buồn, tiên nữ ra bậu cửa ngắm nhìn trần gian, bỗng thấy một chàng ngư sinh thân hình lực lưỡng, nhưng ăn mặc rách rưới cứ tha thẩn bên bờ biển. Thừa lúc vua cha vắng nhà, tiên nữ liền bay xuống trần gian. Hai người vừa trông thấy nhau đã quyến luyến không rời.
Chàng ngư sinh chính là con trai của Long Vương. Về đến nhà, không thấy con gái út đâu, Ngọc Hoàng nổi giận sai quân đi tìm. Sợ quá 2 người liền chạy về phương trời Tây.
Khi trời yên bể lặng, hai người tính kế sinh nhai. Trong khi tiên nữ trở về trời lấy các giống loài thì ngư sinh đã kịp lùa chân tạo ra những cánh đồng bằng phẳng phì nhiêu. Về trời, Tiên nữ mới với tay lấy bao hạt màng (hay còn gọi là hạt lanh của người Mông ngày nay) thì Ngọc Hoàng phát hiện, liền túm tay con gái kéo lại. Lúc giằng co, những hạt lanh trong bao bị đổ vãi xuống hạ giới. Thế là từ đó người Mông giữ được giống lanh cho đến ngày nay.
Để sợi lanh đều nhau thì khi tước lanh người Mông thường chia từ gốc đến ngọn ước chừng một phần tư rồi bẻ cây lanh, sau đó tước lấy sợi cho đều tùy cây lanh to hay nhỏ rồi luồn ngón tay tước về phía ngọn trước (khi tước luôn nhớ để cho sợi lanh trôi trên móng tay để khỏi bị cắt vào da thịt).
Tước xong phần ngọn mới tước đến phần gốc. Từng sợi lanh được hợp lại thành từng đọn (bó). Những đọn lanh được cho vào cối giã vừa mềm, vừa săn. Sau khi giã xong sợi lanh sẽ được kết lại với nhau. Từ đây ta thấy đi đâu hay ngồi chỗ nào phụ nữ Mông thường mang bên mình một đọn lanh rồi rút từng sợi ra nối, phần đã nối được quấn trên mu bàn tay, rồi được xe lại bằng guồng. Sau khi xe xong người ta cho vào chảo đun sủi lăn tăn, sợi lanh được vớt ra và ngâm với nước vôi trắng, rồi mới thành sợi dệt vải.
Từ hạt giống lanh để trở thành tấm vải với hoa văn đặc sắc không bị hòa lẫn phải đổ biết bao là mồ hôi và sự cần cù, khéo léo của người phụ nữ Mông.
Bộ quần áo bằng vải lanh không chỉ được mặc trong các dịp lễ tết mà còn là bộ quần áo khi lên nương xuống ruộng. Người Mông có câu “Gái đẹp mà không biết làm lanh cũng xấu. Gái xinh không biết cầm kim cũng hư”.
Ngày nay khi sự giao lưu văn hóa giữa các dân tộc đã có sự giao hòa, nhưng vải lanh vẫn chiếm vị trí rất quan trọng trong đời sống của người dân tộc Mông. Cả núi non, sông suối, lẫn vũ trụ bao la dưới bàn tay diệu kỳ của người phụ nữ Mông trên tấm vải lanh đã hòa vào nhau tạo thành bức tranh kỳ ảo của thiên nhiên.
Ý kiến bạn đọc

Tin đọc nhiều

Có thể bạn quan tâm
Tin cùng chuyên mục
Phát huy vai trò người có uy tín trong xóa bỏ hủ tục
Phát huy vai trò người có uy tín trong xóa bỏ hủ tục
Xã Hội
08/09/2026 09:11
Xã Nậm Hàng có 16 bản, 3.227 hộ, dân số 11.218 người, với gần 87% đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), trong đó còn tồn tại một số hủ tục lạc hậu, nhất là trong việc tang. Thời gian qua, cấp ủy, chính quyền xã đã huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc và triển khai nhiều giải pháp. Đặc biệt là nêu cao vai trò của đội ngũ người có uy tín (NCUT) trên địa bàn trong công tác tuyên truyền, vận động bà con bỏ dần hủ tục, phong tục tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh.
Kỳ 2: Kết nối điểm đến, hình thành hệ sinh thái bền vững
─ Nghị quyết 26-NQ/TW - Cơ hội định vị lại du lịch Lai Châu ─ Kỳ 2: Kết nối điểm đến, hình thành hệ sinh thái bền vững
Xã Hội
04/09/2026 15:16
Sản phẩm khác biệt và những hành trình hoàn chỉnh mới chỉ là điều kiện cần để du lịch tạo ra sức hút. Muốn trở thành ngành kinh tế quan trọng, Lai Châu không thể chỉ dừng ở việc tạo dựng những điểm đến riêng lẻ, mà cần kết nối các nguồn lực để hình thành một hệ sinh thái du lịch có sức lan tỏa. Ở đó, người dân là chủ thể và người thụ hưởng, doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt, Nhà nước kiến tạo và quản trị dựa trên dữ liệu, để mỗi điểm đến không chỉ thu hút du khách mà còn tạo ra giá trị và sinh kế bền vững.
Kỳ 1: Từ tiềm năng đến sản phẩm khác biệt
─ Nghị quyết 26-NQ/TW - Cơ hội định vị lại du lịch Lai Châu ─ Kỳ 1: Từ tiềm năng đến sản phẩm khác biệt
Xã Hội
04/09/2026 08:32
Ngày 22/8/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy, mô hình tăng trưởng và phương thức quản trị du lịch.
Nghị quyết số 26-NQ/TW: 5 quan điểm đột phá phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn
Nghị quyết số 26-NQ/TW: 5 quan điểm đột phá phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn
Chính trị
03/09/2026 14:28
Nghị quyết 26-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định 5 quan điểm đột phá, tạo định hướng mới cho phát triển du lịch Việt Nam, trong đó trọng tâm là chuyển mạnh từ tăng trưởng dựa vào số lượng sang chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh; đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên mới.
Tổng doanh thu du lịch dịp Quốc khánh tăng 32,4% so với cùng kỳ năm 2025
Tổng doanh thu du lịch dịp Quốc khánh tăng 32,4% so với cùng kỳ năm 2025
Xã Hội
03/09/2026 10:53
Dịp nghỉ Lễ Quốc khánh 2/9 năm 2026, tỉnh Lai Châu đón 211.859 lượt khách du lịch (gồm 205.053 lượt khách nội địa và 6.806 lượt khách quốc tế), tăng 32,4% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng doanh thu từ hoạt động du lịch đạt khoảng 153,3 tỷ đồng, tăng 52,7% so với cùng kỳ. Các điểm du lịch trên địa bàn tỉnh cơ bản duy trì hoạt động ổn định, đáp ứng nhu cầu tham quan, trải nghiệm và nghỉ dưỡng của du khách.

Đọc báo in

Báo Lai Châu Số 3271 ngày 18/09/2026
Báo Lai Châu Số 3270 ngày 17/09/2026
Báo Lai Châu Số 3269 ngày 16/09/2026
Báo Lai Châu Số 3268 ngày 14/09/2026
Báo Lai Châu Số 3267 ngày 11/09/2026
Báo Lai Châu Số 592 ngày 10/09/2026
Báo Lai Châu Số 3266 ngày 10/09/2026
Báo Lai Châu Số 3265 ngày 09/09/2026
Báo Lai Châu Số 3264 ngày 07/09/2026
Báo Lai Châu Số 3263 ngày 04/09/2026