Văn hóa
Cây lanh trong đời sống dân tộc Mông
Kim Oanh
Nhấn để tìm kiếm tin cùng tác giả
Thứ năm, 07/10/2010 14:47
lc-icon - (BLC) - Không chỉ múa đẹp hát hay mà phụ nữ dân tộc Mông còn khéo léo tạo nên chiếc váy xòe làm say đắm lòng người từ cây lanh.
Phụ nữ dân tộc Mông trắng ở xã Phìn Hồ (huyện Sìn Hồ) phơi lanh.

Trước đây khi ngô trên nương đã cao bằng đầu gối, lúa dưới ruộng đã cấy xong, người Mông chuyển sang cày, bừa cho đất tơi xốp rồi gieo hạt lanh.

Làm xong cỏ ngô thì vườn lanh đã xanh. Khoảng ba, bốn tháng, lanh cao bằng đầu người, khi cây to bằng đầu đũa, chưa kịp phát tán cành là thu hoạch được. Khi thu hoạch những cây to hơn sẽ được giữ lại để phát cành, tỏa tán rồi ra hoa, kết quả, giữ lại làm giống cho mùa sau. Gặt xong, lanh được chuyển về nhà để tiện cho việc phơi và tránh trời mưa làm hỏng lanh. Khi phơi người ta nâng bó lanh lên cao rồi làm động tác xoay thật nhẹ lúc thả cuống tạo dáng như tấm váy xòe.
Vào các buổi tối khi công việc đã xong người Mông mang lanh ra tước. Vừa tước họ vừa kể cho nhau câu chuyện về cây lanh, chuyện kể rằng:
Ngày xửa ngày xưa, tiên nữ con gái út của Ngọc Hoàng đã đến tuổi cập kê, nhưng nàng bị vua cha cấm cung không cho giao du với bất kỳ ai, trong khi các chị thì vui đùa ríu rít rồi bay đi khắp xứ rong chơi đến tối mịt mới về. Hàng ngày ngồi buồn, tiên nữ ra bậu cửa ngắm nhìn trần gian, bỗng thấy một chàng ngư sinh thân hình lực lưỡng, nhưng ăn mặc rách rưới cứ tha thẩn bên bờ biển. Thừa lúc vua cha vắng nhà, tiên nữ liền bay xuống trần gian. Hai người vừa trông thấy nhau đã quyến luyến không rời.
Chàng ngư sinh chính là con trai của Long Vương. Về đến nhà, không thấy con gái út đâu, Ngọc Hoàng nổi giận sai quân đi tìm. Sợ quá 2 người liền chạy về phương trời Tây.
Khi trời yên bể lặng, hai người tính kế sinh nhai. Trong khi tiên nữ trở về trời lấy các giống loài thì ngư sinh đã kịp lùa chân tạo ra những cánh đồng bằng phẳng phì nhiêu. Về trời, Tiên nữ mới với tay lấy bao hạt màng (hay còn gọi là hạt lanh của người Mông ngày nay) thì Ngọc Hoàng phát hiện, liền túm tay con gái kéo lại. Lúc giằng co, những hạt lanh trong bao bị đổ vãi xuống hạ giới. Thế là từ đó người Mông giữ được giống lanh cho đến ngày nay.
Để sợi lanh đều nhau thì khi tước lanh người Mông thường chia từ gốc đến ngọn ước chừng một phần tư rồi bẻ cây lanh, sau đó tước lấy sợi cho đều tùy cây lanh to hay nhỏ rồi luồn ngón tay tước về phía ngọn trước (khi tước luôn nhớ để cho sợi lanh trôi trên móng tay để khỏi bị cắt vào da thịt).
Tước xong phần ngọn mới tước đến phần gốc. Từng sợi lanh được hợp lại thành từng đọn (bó). Những đọn lanh được cho vào cối giã vừa mềm, vừa săn. Sau khi giã xong sợi lanh sẽ được kết lại với nhau. Từ đây ta thấy đi đâu hay ngồi chỗ nào phụ nữ Mông thường mang bên mình một đọn lanh rồi rút từng sợi ra nối, phần đã nối được quấn trên mu bàn tay, rồi được xe lại bằng guồng. Sau khi xe xong người ta cho vào chảo đun sủi lăn tăn, sợi lanh được vớt ra và ngâm với nước vôi trắng, rồi mới thành sợi dệt vải.
Từ hạt giống lanh để trở thành tấm vải với hoa văn đặc sắc không bị hòa lẫn phải đổ biết bao là mồ hôi và sự cần cù, khéo léo của người phụ nữ Mông.
Bộ quần áo bằng vải lanh không chỉ được mặc trong các dịp lễ tết mà còn là bộ quần áo khi lên nương xuống ruộng. Người Mông có câu “Gái đẹp mà không biết làm lanh cũng xấu. Gái xinh không biết cầm kim cũng hư”.
Ngày nay khi sự giao lưu văn hóa giữa các dân tộc đã có sự giao hòa, nhưng vải lanh vẫn chiếm vị trí rất quan trọng trong đời sống của người dân tộc Mông. Cả núi non, sông suối, lẫn vũ trụ bao la dưới bàn tay diệu kỳ của người phụ nữ Mông trên tấm vải lanh đã hòa vào nhau tạo thành bức tranh kỳ ảo của thiên nhiên.
Ý kiến bạn đọc

Tin đọc nhiều

Có thể bạn quan tâm
Tin cùng chuyên mục
Mường Than khai thác tiềm năng phát triển du lịch bền vững
Mường Than khai thác tiềm năng phát triển du lịch bền vững
Du lịch
28/12/2025 07:46
Mường Than - vùng đất nằm trên trục giao thông quan trọng nối quốc lộ 32 và quốc lộ 279 từ lâu được biết đến là một trong những thung lũng rộng lớn, trù phú bậc nhất của tỉnh Lai Châu. Địa hình đa dạng, khí hậu mát mẻ, cảnh quan nguyên sơ cùng sự giao thoa văn hóa của các dân tộc Thái, Dao, Mông đã tạo nền tảng thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch sinh thái, cộng đồng và tâm linh.
Má Nghé xây dựng nếp sống văn minh
Má Nghé xây dựng nếp sống văn minh
Xã Hội
27/12/2025 06:24
Triển khai thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TU, ngày 22/12/2023 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu và xây dựng nếp sống văn minh, bản Má Nghé (xã Khổng Lào) đã đạt được những kết quả tích cực. Qua đó, góp phần nâng cao đời sống văn hóa và nhận thức của người dân.
Gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc Dao đỏ
Gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc Dao đỏ
Văn hóa
27/12/2025 05:34
Thời gian qua, người Dao đỏ ở xã Mường Than luôn nỗ lực gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Để hôm nay những giá trị, di sản ấy trở thành sức mạnh nội sinh; tiềm năng, lợi thế giúp người dân khai thác phát triển du lịch, góp phần nâng cao đời sống tinh thần và thu nhập.
Pa Tần tổ chức Hội nghị đánh giá kết quả 2 năm thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TU
Pa Tần tổ chức Hội nghị đánh giá kết quả 2 năm thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TU
Chính trị
24/12/2025 06:01
Ngày 23/12, Đảng ủy xã Pa Tần tổ chức Hội nghị đánh giá kết quả 2 năm thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TU, ngày 22/12/2023 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lai Châu về xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh trong nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu, giai đoạn 2024-2030 (Nghị quyết số 15-NQ/TU).
Để trò chơi dân gian "sống" mãi theo thời gian
Để trò chơi dân gian "sống" mãi theo thời gian
Văn hóa
22/12/2025 22:46
Trong đời sống cộng đồng các dân tộc ở Lai Châu, những trò chơi dân gian đã trở thành một phần không thể thiếu của ngày hội, ngày tết. Dù cuộc sống đã đổi thay, nhịp sống hiện đại lan tỏa đến từng bản làng, nhưng những trò chơi như: ném còn, tu lu, bắn nỏ, kéo co, đẩy gậy… vẫn được gìn giữ, truyền lại và ngày càng phát triển mạnh mẽ. Không chỉ mang tính giải trí, những trò chơi ấy còn là cầu nối gắn kết cộng đồng, là bản sắc văn hóa trong đời sống của đồng bào.
Người giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc Thái
Người giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc Thái
Văn hóa
18/12/2025 23:12
Dù tuổi đã cao nhưng bà Tống Thị Lý (sinh năm 1966, dân tộc Thái ở bản Nậm Củm, xã Mường Tè) vẫn miệt mài với việc may, thêu trang phục của dân tộc mình. Bà không chỉ được biết đến là người lưu giữ những đường nét tinh tế của trang phục truyền thống, mà còn là người tiên phong biến việc may, thêu trang phục thành sinh kế, tạo thu nhập ổn định cho gia đình.
Trường THCS Đông Phong: Điểm sáng giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
Trường THCS Đông Phong: Điểm sáng giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
Văn hóa
17/12/2025 13:14
Là ngôi trường thuộc địa bàn mang đậm bản sắc văn hóa các dân tộc, đặc biệt là văn hóa dân tộc Giáy, Trường Trung học cơ sở (THCS) Đông Phong (phường Tân Phong) luôn quan tâm, chú trọng việc giáo dục ý thức gìn giữ nét đẹp văn hóa dân tộc cho học sinh bằng nhiều hoạt động ý nghĩa. Việc làm này giúp học sinh toàn trường hiểu và có những hành động thiết thực gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Đường đá cổ Pa Vi: Giá trị lịch sử mở lối phát triển du lịch trải nghiệm
Đường đá cổ Pa Vi: Giá trị lịch sử mở lối phát triển du lịch trải nghiệm
Văn hóa
14/12/2025 22:22
Hơn một thế kỷ trôi qua, con đường đá cổ Pavi vẫn lặng lẽ nằm giữa đại ngàn Hoàng Liên Sơn như một dòng chảy ký ức không ngừng nghỉ. Từ con đường lịch sử trăm năm tuổi, Pavi hôm nay đang mở ra hướng đi mới cho du lịch trải nghiệm độc đáo, thu hút du khách yêu thiên nhiên và khám phá di sản.
Hội nghị “Giải pháp đẩy mạnh khai thác, quản lý sản phẩm du lịch thể thao mạo hiểm kết nối hai tỉnh Lai Châu - Lào Cai”
Hội nghị “Giải pháp đẩy mạnh khai thác, quản lý sản phẩm du lịch thể thao mạo hiểm kết nối hai tỉnh Lai Châu - Lào Cai”
Văn hóa
14/12/2025 09:58
Chiều 13/12, tại bản Sin Suối Hồ (xã Sin Suối Hồ), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị “Giải pháp đẩy mạnh khai thác, quản lý sản phẩm du lịch thể thao mạo hiểm kết nối hai tỉnh Lai Châu - Lào Cai”.

Đọc báo in

Báo Lai Châu Số 3125 ngày 07/01/2026
Báo Lai Châu Số 3124 ngày 05/01/2026
Báo Lai Châu Số 3123 ngày 02/01/2026
Báo Lai Châu Số 3121 ngày 01/01/2026
Báo Lai Châu Số 3120 ngày 29/12/2025
Báo Lai Châu Số 3119 ngày 26/12/2025
Báo Lai Châu Số 3118 ngày 25/12/2025
Báo Lai Châu Số 3117 ngày 24/12/2025
Báo Lai Châu Số 3116 ngày 22/12/2025
Báo Lai Châu Số 3115 ngày 19/12/2025