Văn hóa
Cây lanh trong đời sống dân tộc Mông
Kim Oanh
Nhấn để tìm kiếm tin cùng tác giả
Thứ năm, 07/10/2010 14:47
lc-icon - (BLC) - Không chỉ múa đẹp hát hay mà phụ nữ dân tộc Mông còn khéo léo tạo nên chiếc váy xòe làm say đắm lòng người từ cây lanh.
Phụ nữ dân tộc Mông trắng ở xã Phìn Hồ (huyện Sìn Hồ) phơi lanh.

Trước đây khi ngô trên nương đã cao bằng đầu gối, lúa dưới ruộng đã cấy xong, người Mông chuyển sang cày, bừa cho đất tơi xốp rồi gieo hạt lanh.

Làm xong cỏ ngô thì vườn lanh đã xanh. Khoảng ba, bốn tháng, lanh cao bằng đầu người, khi cây to bằng đầu đũa, chưa kịp phát tán cành là thu hoạch được. Khi thu hoạch những cây to hơn sẽ được giữ lại để phát cành, tỏa tán rồi ra hoa, kết quả, giữ lại làm giống cho mùa sau. Gặt xong, lanh được chuyển về nhà để tiện cho việc phơi và tránh trời mưa làm hỏng lanh. Khi phơi người ta nâng bó lanh lên cao rồi làm động tác xoay thật nhẹ lúc thả cuống tạo dáng như tấm váy xòe.
Vào các buổi tối khi công việc đã xong người Mông mang lanh ra tước. Vừa tước họ vừa kể cho nhau câu chuyện về cây lanh, chuyện kể rằng:
Ngày xửa ngày xưa, tiên nữ con gái út của Ngọc Hoàng đã đến tuổi cập kê, nhưng nàng bị vua cha cấm cung không cho giao du với bất kỳ ai, trong khi các chị thì vui đùa ríu rít rồi bay đi khắp xứ rong chơi đến tối mịt mới về. Hàng ngày ngồi buồn, tiên nữ ra bậu cửa ngắm nhìn trần gian, bỗng thấy một chàng ngư sinh thân hình lực lưỡng, nhưng ăn mặc rách rưới cứ tha thẩn bên bờ biển. Thừa lúc vua cha vắng nhà, tiên nữ liền bay xuống trần gian. Hai người vừa trông thấy nhau đã quyến luyến không rời.
Chàng ngư sinh chính là con trai của Long Vương. Về đến nhà, không thấy con gái út đâu, Ngọc Hoàng nổi giận sai quân đi tìm. Sợ quá 2 người liền chạy về phương trời Tây.
Khi trời yên bể lặng, hai người tính kế sinh nhai. Trong khi tiên nữ trở về trời lấy các giống loài thì ngư sinh đã kịp lùa chân tạo ra những cánh đồng bằng phẳng phì nhiêu. Về trời, Tiên nữ mới với tay lấy bao hạt màng (hay còn gọi là hạt lanh của người Mông ngày nay) thì Ngọc Hoàng phát hiện, liền túm tay con gái kéo lại. Lúc giằng co, những hạt lanh trong bao bị đổ vãi xuống hạ giới. Thế là từ đó người Mông giữ được giống lanh cho đến ngày nay.
Để sợi lanh đều nhau thì khi tước lanh người Mông thường chia từ gốc đến ngọn ước chừng một phần tư rồi bẻ cây lanh, sau đó tước lấy sợi cho đều tùy cây lanh to hay nhỏ rồi luồn ngón tay tước về phía ngọn trước (khi tước luôn nhớ để cho sợi lanh trôi trên móng tay để khỏi bị cắt vào da thịt).
Tước xong phần ngọn mới tước đến phần gốc. Từng sợi lanh được hợp lại thành từng đọn (bó). Những đọn lanh được cho vào cối giã vừa mềm, vừa săn. Sau khi giã xong sợi lanh sẽ được kết lại với nhau. Từ đây ta thấy đi đâu hay ngồi chỗ nào phụ nữ Mông thường mang bên mình một đọn lanh rồi rút từng sợi ra nối, phần đã nối được quấn trên mu bàn tay, rồi được xe lại bằng guồng. Sau khi xe xong người ta cho vào chảo đun sủi lăn tăn, sợi lanh được vớt ra và ngâm với nước vôi trắng, rồi mới thành sợi dệt vải.
Từ hạt giống lanh để trở thành tấm vải với hoa văn đặc sắc không bị hòa lẫn phải đổ biết bao là mồ hôi và sự cần cù, khéo léo của người phụ nữ Mông.
Bộ quần áo bằng vải lanh không chỉ được mặc trong các dịp lễ tết mà còn là bộ quần áo khi lên nương xuống ruộng. Người Mông có câu “Gái đẹp mà không biết làm lanh cũng xấu. Gái xinh không biết cầm kim cũng hư”.
Ngày nay khi sự giao lưu văn hóa giữa các dân tộc đã có sự giao hòa, nhưng vải lanh vẫn chiếm vị trí rất quan trọng trong đời sống của người dân tộc Mông. Cả núi non, sông suối, lẫn vũ trụ bao la dưới bàn tay diệu kỳ của người phụ nữ Mông trên tấm vải lanh đã hòa vào nhau tạo thành bức tranh kỳ ảo của thiên nhiên.
Ý kiến bạn đọc

Tin đọc nhiều

Có thể bạn quan tâm
Tin cùng chuyên mục
Sin Suối Hồ đón nhận danh hiệu “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất” Việt Nam năm 2025
Sin Suối Hồ đón nhận danh hiệu “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất” Việt Nam năm 2025
Văn hóa
30/05/2026 12:19
Sáng 30/5, UBND xã Sin Suối Hồ tổ chức Lễ Công bố Giải thưởng du lịch Việt Nam năm 2025 “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất” đối với điểm du lịch cộng đồng bản Sin Suối Hồ (xã Sin Suối Hồ). Dự buổi lễ có các đồng chí: Trần Quang Kháng - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL); Phạm Văn Minh - Phó Giám đốc Viettel Lai Châu; lãnh đạo các xã Sin Suối Hồ, Phong Thổ, Khổng Lào; đại diện các phòng, ban, cơ quan, đơn vị đóng chân trên địa bàn xã cùng nhân dân và du khách...
Thác Nậm Lúc nét duyên đại ngàn
Thác Nậm Lúc nét duyên đại ngàn
Văn hóa
27/05/2026 17:05
Thác Nậm Lúc (Sìn Hồ) như nét duyên tô điểm cho đại ngàn nguyên sơ – vùng đất đẹp ven trời Tây Bắc. Từ độ cao hàng trăm mét, những tầng thác trắng xóa như dải lụa bạc vắt ngang sườn núi khiến cho bức tranh thiên nhiên nơi đây thêm nên thơ mà hùng vĩ. Khu vực thác được hưởng khí hậu mát lành vùng núi cao và còn lưu giữ nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống trong cộng đồng. Đây là tài nguyên quý để phát triển ngành “công nghiệp không khói” với các sản phẩm đặc trưng: du lịch trải nghiệm, du lịch sinh thái…
Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu
Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu
Xã Hội
27/05/2026 16:23
Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lai Châu vừa ban hành Kế hoạch tổ chức Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu với chủ đề “Lai Châu - Mạch nguồn văn hóa, tiềm năng, động lực phát triển”. Cuộc thi nhằm khơi dậy cảm hứng sáng tạo trong đội ngũ văn nghệ sĩ và các tầng lớp nhân dân, đồng thời quảng bá hình ảnh miền đất, con người Lai Châu giàu bản sắc văn hóa, giàu tiềm năng phát triển đến với bạn bè trong nước và quốc tế.
Họp Ban Tổ chức Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu
Họp Ban Tổ chức Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu
Văn hóa
26/05/2026 19:21
Chiều 26/5, Ban Tổ chức Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu tổ chức cuộc họp nhằm thống nhất một số nội dung tổ chức cuộc thi. Đồng chí Lê Đức Dục - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận (TG&DV) Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tổ chức cuộc thi chủ trì cuộc họp.
Sự kiện Y-Fest sẽ được tổ chức tại Lai Châu vào tháng 10 sắp tới
Sự kiện Y-Fest sẽ được tổ chức tại Lai Châu vào tháng 10 sắp tới
Văn hóa
23/05/2026 17:42
Một trong những kết quả nổi bật trong khuôn khổ Lễ Ký kết thỏa thuận hợp tác giữa UBND tỉnh Lai Châu và Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) vừa qua, đồng chí Lê Minh Ngân - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh và Trung tướng Tào Đức Thắng - Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel đã thống nhất chủ trương tổ chức sự kiện Concert Y-Fest tại tỉnh Lai Châu vào tháng 10 tới.
Đề án “Phát triển du lịch tỉnh Lai Châu giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035”
Đề án “Phát triển du lịch tỉnh Lai Châu giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035”
Chính trị
20/05/2026 11:38
Lai Châu đang từng bước đánh thức tiềm năng du lịch từ cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, bản sắc văn hóa đặc sắc của 20 dân tộc và những sản phẩm du lịch riêng có để tạo động lực phát triển kinh tế xanh, bền vững. Đề án “Phát triển du lịch tỉnh Lai Châu giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035” được kỳ vọng sẽ mở ra hướng đi mới, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng, góp phần nâng cao đời sống người dân và xây dựng hình ảnh Lai Châu trở thành điểm đến hấp dẫn của khu vực Tây Bắc.

Đọc báo in

Báo Lai Châu Số 3215 ngày 12/06/2026
Báo Lai Châu Số 3214 ngày 11/06/2026
Báo Lai Châu Số 3213 ngày 10/06/2026
Báo Lai Châu Số 583 ngày 10/06/2026
Báo Lai Châu Số 3212 ngày 08/06/2026
Báo Lai Châu Số 558 ngày 06/06/2026
Báo Lai Châu Số 3211 ngày 05/06/2026
Báo Lai Châu Số 3210 ngày 04/06/2026
Báo Lai Châu Số 3209 ngày 03/06/2026
Báo Lai Châu Số 3208 ngày 01/06/2026