Cây lanh trong đời sống dân tộc Mông

Văn hóa

Kim Oanh

Nhấn để tìm kiếm tin cùng tác giả

Thứ năm, 07/10/2010 14:47

- (BLC) - Không chỉ múa đẹp hát hay mà phụ nữ dân tộc Mông còn khéo léo tạo nên chiếc váy xòe làm say đắm lòng người từ cây lanh.

Phụ nữ dân tộc Mông trắng ở xã Phìn Hồ (huyện Sìn Hồ) phơi lanh.

Trước đây khi ngô trên nương đã cao bằng đầu gối, lúa dưới ruộng đã cấy xong, người Mông chuyển sang cày, bừa cho đất tơi xốp rồi gieo hạt lanh.

Làm xong cỏ ngô thì vườn lanh đã xanh. Khoảng ba, bốn tháng, lanh cao bằng đầu người, khi cây to bằng đầu đũa, chưa kịp phát tán cành là thu hoạch được. Khi thu hoạch những cây to hơn sẽ được giữ lại để phát cành, tỏa tán rồi ra hoa, kết quả, giữ lại làm giống cho mùa sau. Gặt xong, lanh được chuyển về nhà để tiện cho việc phơi và tránh trời mưa làm hỏng lanh. Khi phơi người ta nâng bó lanh lên cao rồi làm động tác xoay thật nhẹ lúc thả cuống tạo dáng như tấm váy xòe.

Vào các buổi tối khi công việc đã xong người Mông mang lanh ra tước. Vừa tước họ vừa kể cho nhau câu chuyện về cây lanh, chuyện kể rằng:

Ngày xửa ngày xưa, tiên nữ con gái út của Ngọc Hoàng đã đến tuổi cập kê, nhưng nàng bị vua cha cấm cung không cho giao du với bất kỳ ai, trong khi các chị thì vui đùa ríu rít rồi bay đi khắp xứ rong chơi đến tối mịt mới về. Hàng ngày ngồi buồn, tiên nữ ra bậu cửa ngắm nhìn trần gian, bỗng thấy một chàng ngư sinh thân hình lực lưỡng, nhưng ăn mặc rách rưới cứ tha thẩn bên bờ biển. Thừa lúc vua cha vắng nhà, tiên nữ liền bay xuống trần gian. Hai người vừa trông thấy nhau đã quyến luyến không rời.

Chàng ngư sinh chính là con trai của Long Vương. Về đến nhà, không thấy con gái út đâu, Ngọc Hoàng nổi giận sai quân đi tìm. Sợ quá 2 người liền chạy về phương trời Tây.

Khi trời yên bể lặng, hai người tính kế sinh nhai. Trong khi tiên nữ trở về trời lấy các giống loài thì ngư sinh đã kịp lùa chân tạo ra những cánh đồng bằng phẳng phì nhiêu. Về trời, Tiên nữ mới với tay lấy bao hạt màng (hay còn gọi là hạt lanh của người Mông ngày nay) thì Ngọc Hoàng phát hiện, liền túm tay con gái kéo lại. Lúc giằng co, những hạt lanh trong bao bị đổ vãi xuống hạ giới. Thế là từ đó người Mông giữ được giống lanh cho đến ngày nay.

Để sợi lanh đều nhau thì khi tước lanh người Mông thường chia từ gốc đến ngọn ước chừng một phần tư rồi bẻ cây lanh, sau đó tước lấy sợi cho đều tùy cây lanh to hay nhỏ rồi luồn ngón tay tước về phía ngọn trước (khi tước luôn nhớ để cho sợi lanh trôi trên móng tay để khỏi bị cắt vào da thịt).

Tước xong phần ngọn mới tước đến phần gốc. Từng sợi lanh được hợp lại thành từng đọn (bó). Những đọn lanh được cho vào cối giã vừa mềm, vừa săn. Sau khi giã xong sợi lanh sẽ được kết lại với nhau. Từ đây ta thấy đi đâu hay ngồi chỗ nào phụ nữ Mông thường mang bên mình một đọn lanh rồi rút từng sợi ra nối, phần đã nối được quấn trên mu bàn tay, rồi được xe lại bằng guồng. Sau khi xe xong người ta cho vào chảo đun sủi lăn tăn, sợi lanh được vớt ra và ngâm với nước vôi trắng, rồi mới thành sợi dệt vải.

Từ hạt giống lanh để trở thành tấm vải với hoa văn đặc sắc không bị hòa lẫn phải đổ biết bao là mồ hôi và sự cần cù, khéo léo của người phụ nữ Mông.

Bộ quần áo bằng vải lanh không chỉ được mặc trong các dịp lễ tết mà còn là bộ quần áo khi lên nương xuống ruộng. Người Mông có câu “Gái đẹp mà không biết làm lanh cũng xấu. Gái xinh không biết cầm kim cũng hư”.

Ngày nay khi sự giao lưu văn hóa giữa các dân tộc đã có sự giao hòa, nhưng vải lanh vẫn chiếm vị trí rất quan trọng trong đời sống của người dân tộc Mông. Cả núi non, sông suối, lẫn vũ trụ bao la dưới bàn tay diệu kỳ của người phụ nữ Mông trên tấm vải lanh đã hòa vào nhau tạo thành bức tranh kỳ ảo của thiên nhiên.

Ý kiến bạn đọc

Tin đọc nhiều

Lịch thi đấu của U23 Việt Nam tại vòng chung kết U23 châu Á 2026

Sông Đà vào xuân

Đoàn VĐV Lai Châu giành 3 giải nhất, nhì tại Giải bán marathon Quốc tế Việt Nam 2026

Các chính sách mới có hiệu lực từ 01/1/2026

Lễ Chào cờ chào năm mới năm 2026

Hiện thực hóa nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam

Ngày hội Hương sắc bản Mông xã Khun Há năm 2026

Phát động “Ngày chạy Olympic vì sức khỏe toàn dân” năm 2026

Tận tâm với sự nghiệp “trồng người”

Lai Châu rực rỡ mùa hoa

Du khách chiêm ngưỡng hoa anh đào nở sớm ở Tokyo, Nhật Bản

Cơ hội xúc tiến, quảng bá sản phẩm và mở rộng hợp tác tại thị trường Nga

Lễ khai trương Chợ phiên xã Pa Tần

Tin cùng chuyên mục

Chính quyền đồng hành, người dân tự nguyện hiến đất

Chính trị

20/03/2026 21:41

Về xã Pắc Ta những ngày tháng 3, đâu đâu chúng tôi cũng cảm nhận không khí thi đua sản xuất của bà con. Nhờ vậy, vùng đất này mỗi năm lại có thêm những khởi sắc. Một trong những dấu ấn nổi bật trong năm 2025 của địa phương là việc 20 hộ ở bản Pắc Ta tự nguyện hiến 3.500m2 đất thi công đường nội đồng để thuận tiện đi lại, vận chuyển nông sản.

Phường Tân Phong Khai mạc Lễ hội Tú Tỉ năm 2026

Văn hóa

20/03/2026 14:32

Sáng ngày 20/3, UBND phường Tân Phong khai mạc Lễ hội Tú Tỉ năm 2026 của đồng bào dân tộc Giáy trên địa bàn phường. Dự lễ khai mạc có đại diện lãnh đạo một số sở, ban, ngành, đoàn thể tỉnh, phường Tân Phong cùng đông đảo cán bộ, nhân dân và du khách tham dự.

Lễ khai trương chợ phiên

Văn hóa

20/03/2026 08:27

Trong 2 ngày 20–21/3, UBND xã Pa Tần tổ chức Lễ khai trương chợ phiên xã Pa Tần, mở ra không gian giao thương, quảng bá nông sản và gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội trên địa bàn.

Định hướng và không gian phát triển mới cho văn hóa Lai Châu

Văn hóa

19/03/2026 13:02

Triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam (Nghị quyết 80-NQ/TW) đang mở ra những định hướng và không gian phát triển mới cho văn hóa của tỉnh Lai Châu. Trong đó, nghị quyết được kỳ vọng sẽ tạo động lực quan trọng để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Thay đổi nếp nghĩ, xóa bỏ hủ tục

Xã Hội

18/03/2026 15:02

Hướng đến cuộc sống văn minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) xã Bum Tở đã và đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực, đồng hành cùng hội viên để từng bước thay đổi nhận thức, đẩy lùi hủ tục, phong tục lạc hậu.

Cuộc thi Nhóm nhảy hiện đại lần thứ V

Xã Hội

14/03/2026 17:57

Ngày 14/3, Trung tâm Hoạt động cộng đồng tỉnh (Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh) tổ chức Cuộc thi Nhóm nhảy hiện đại lần thứ V năm 2026.

Thủ tướng Phạm Minh Chính dự lễ khai mạc Lễ hội Hoa Ban năm 2026

Văn hóa

09/03/2026 08:15

Tối 8/3, UBND tỉnh Điện Biên tổ chức Lễ hội Hoa Ban 2026 với chủ đề "Hoa Ban - Khát vọng Điện Biên". Dự và phát biểu tại chương trình, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính kỳ vọng về một Điện Biên đoàn kết để mỗi mùa hoa ban nở làm giàu thêm bản sắc văn hóa và sức mạnh tinh thần của đồng bào tỉnh Điện Biên.

Agribank Chi nhánh Đoàn Kết tọa đàm Kỷ niệm Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3

Văn hóa

08/03/2026 20:26

Nhân Kỷ niệm 116 năm Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, Agribank Chi nhánh Đoàn Kết Lai Châu vừa tổ chức tọa đàm cho chị em phụ nữ. Dự buổi tọa đàm có đại diện lãnh đạo, đoàn viên, người lao động Agribank Chi nhánh Đoàn Kết Lai Châu.

Sôi nổi Lễ hội đua thuyền Pa So năm 2026 tại Phong Thổ

Văn hóa

07/03/2026 21:23

Trong 2 ngày 6-7/3, UBND xã Phong Thổ tổ chức Lễ hội đua thuyền Pa So năm 2026. Lễ hội là hoạt động văn hóa, thể thao truyền thống được tổ chức vào dịp đầu xuân, nhằm cầu mong mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu, nhân dân khỏe mạnh, cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Lễ hội thu hút đông đảo cán bộ, nhân dân và du khách đến trải nghiệm.

Khai mạc Tuần Văn hoá, Thể thao, Du lịch xã Nậm Hàng năm 2026

Văn hóa

06/03/2026 22:02

Tối 6/3, UBND xã Nậm Hàng tổ chức Chương trình khai mạc Tuần Văn hoá, Thể thao, Du lịch xã Nậm Hàng năm 2026.

Liên đoàn Lao động tỉnh Toạ đàm cho nữ đoàn viên công đoàn nhân dịp 8/3

Văn hóa

05/03/2026 17:57

Chiều 5/3, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) tỉnh tổ chức Tọa đàm và nói chuyện Chuyên đề “Phòng chống lừa đảo online đối với phụ nữ trong thời kỳ chuyển đổi số” nhân dịp kỷ niệm 116 năm ngày Quốc Tế phụ nữ 8/3 và 1986 năm khởi nghĩa Hai Bà Trưng.