Văn hóa
Lễ hội Then Kin Pang: Linh hồn của người Thái trắng
Hồng Vân
Nhấn để tìm kiếm tin cùng tác giả
Thứ tư, 22/09/2010 08:29
lc-icon - (BLC) – Lễ hội Then Kin Pang là nét văn hoá đặc sắc, là hình thức diễn xướng dân gian độc đáo của dân tộc Thái trắng khu vực Mường So, huyện Phong Thổ.

Dòng Nậm Na ngàn đời vẫn chảy

Suối Nậm So vẫn oằn gánh nặng phù sa…
Qua bao thăng trầm biến cố của lịch sử dân tộc, người Thái đã đúc kết được kho tàng văn hoá văn nghệ phong phú, đa dạng, giàu bản sắc. Thể hiện sự trường tồn qua thời gian với ý nghĩa tâm linh to lớn là Lễ hội “Then Kin Pang” – được ví như linh hồn của người Thái trắng ở khu vực Mường So, huyện Phong Thổ.
Thi té nước tại Lễ hội.
Khi những cơn mưa cuối xuân, đầu hạ về; lúa trên đồng đang thì trổ bông; hoa Bó mạ nở vàng khắp các triền đồi, ven bờ suối thì người dân nơi đây lại nô nức trẩy hội Then Kin Pang. Lễ hội diễn ra trong 3 ngày, 3 đêm vào trung tuần tháng 3 âm lịch hàng năm.
Theo truyền thuyết của dân tộc Thái trắng kể lại rằng: Sau Pô Phà (vua trời) là Then. Các vị Then đều có lòng bao dung độ lượng, yêu thiên nhiên cỏ cây, con người. Vì vậy vua trời đã phái các thần Then xuống hạ giới đầu thai thành người phàm trần để cứu nhân độ thế. Ai đau ốm thì được Then cho thuốc. Người nào gặp rủi ro, vận hạn Then sẽ cầu phúc cho tai qua nạn khỏi. Then cũng là người đại diện để cầu nguyện các vị thần linh trên trời tạo phúc cho dân, ban cho mưa thuận gió hoà, mùa màng bội thu, bản Mường yên vui no ấm. Đây cũng là ngày các Lụ liệng - Lụ hương (tức là những người con nuôi được Then cầu hồn, chữa bệnh) dâng lễ tạ ơn Then.
Bàn thờ Then được trang trí rực rỡ, nhiều màu sắc. Hoa Bó mạ là lễ vật chủ đạo. Vì loài hoa này được xem là biểu tượng của Then Kin Pang – có hoa Bó mạ mới có ngày hội Then.
Người Thái có câu:
Bó pục púng Then cả
Bó mạ púng Then sương
(Hoa bưởi nở Then sướng
Hoa Bó mạ nở Then vui).
Ngoài ra, trên bàn thờ còn có con én gấp bằng giấy màu, đàn tính tẩu, quả còn; trên mâm có một con lợn, một con gà luộc để nguyên con, xôi nếp, rượu, nước... Các lễ vật cúng đã thể hiện sự đầy đủ của vạn vật cỏ cây hoa lá, để báo hiệu một năm mới no đủ, tươi mới đã về.
Ngoài ra, Then Kin Pang bao giờ cũng có một mâm lễ cúng tạ ơn những người có công lập bản dựng Mường; tạ ơn những vị anh hùng đã có công đánh giặc giữ Mường.
Mọi người đến với lễ hội đều tâm niệm thắp hương lên bàn thờ Then để cầu nguyện một năm may mắn, cuộc sống an lành, gia đình hạnh phúc. Các gia đình có người chết cũng dâng các lễ vật để nhờ Then xin với các vị thần linh cho các hồn ma về hưởng.
Ngày đầu tiên làm lễ, ông (bà) Then kiêng kị không ăn thịt các con vật; các cô gái được chọn làm Sao chẩu phải có sắc đẹp và chưa chồng để hầu hạ các vị thần xuống trần gian vui chơi.
Bước vào hành lễ, người đủ tiêu chuẩn được dân bản bầu ra mặc trang phục của Then, tay đánh đàn tính tẩu trông uy nghi như một vị tướng.
Những hành động dâng hoa, dâng lễ, mời rượu, cùng những lời diễn xướng của Then như đối thoại được với các đấng thần linh tối cao trên trời. Con người đã làm cho thiên nhiên say đắm. 
Kết thúc phần lễ, Then và các Sao chẩu múa điệu quát bó héo (quét hoa tàn):
Hoa héo hoa về gốc
Hoa úa hoa về thân
Tất cả cây cối chết trơ
Nhưng hoa vẫn nảy mầm.
Đó là niềm tin vào sự luân hồi bất diệt. Con người chết đi không phải là chết mà vẫn còn tiếp tục sống ở thế giới mới, cũng như những bông hoa kia héo tàn lại trở về với thân, cây lại đâm chồi nảy lộc. Cũng như quá khứ không mất mà luôn hiện hữu ở trong chúng ta.
Bước vào phần Hội, mọi người cùng nắm tay nhau đoàn kết chất ngất điệu xoè:
Không múa hát thì lúa nương không mảy hạt,
 Hoa không kết trái,
Gái không tìm được đôi,
Trai không tìm được bạn.
Như vậy, Then Kin Pang là dịp để trai bản, gái mường gặp gỡ và thể hiện mình qua những câu hát, điệu múa. Sau lễ hội, nhiều đôi trai gái đã nên vợ chồng.
Lễ hội Then có sức mạnh lan toả ra một vùng và thu hút các dân tộc khác cùng tham gia. Người Thái ở Mường Là, huyện Kim Bình, Vân Nam (Trung Quốc) ở xa cũng về dự hội; người Mông từ núi cao xuống; người Dao ở bản bên sang… Đàn ông thì mang theo dây song dài để chơi trò chặc vai (kéo co), phụ nữ thì mang theo quả còn, én cáy để cùng chơi với chị em người Thái. Đây cũng chính là hạt nhân để cố kết cộng đồng các dân tộc. Qua đó tạo ra sức mạnh to lớn để xây dựng, phát triển bản mường, chống giặc ngoại xâm và thiên tai.
Trong hai ngày còn lại, các già bản, già mường ngồi trong nhà Then kể cho con cháu nghe về lịch sử bản mường, kể về các anh hùng có công đánh giặc giữ Mường. Còn lớp trung niên, nam thanh nữ tú thì múa hát, chơi các trò chơi dân gian như: ném còn, tó má lẹ, kéo co, đẩy gậy, té nước, bơi lội.
Các trò chơi được mọi người tham gia hào hứng với mong ước chinh phục tự nhiên, cầu có sức khoẻ cường tráng. Đồng thời cũng thể hiện sự khéo léo, tài giỏi và gắn bó giữa các thành viên trong cộng đồng thôn bản.
Đến với lễ hội chúng ta còn được thưởng thức những món ăn dân gian truyền thống của người Thái như: cơm lam, rau gai, cà rừng, cá bống nướng, ve sầu, bọ xít, dế mèn… bỏ vào miệng nhai kỹ ta mới thấy được vị thơm ngon của từng món ăn, mang đậm hương rừng Tây Bắc. Đồng thời, ta cũng thấy được đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ Thái.
Lễ hội Then Kin Pang là nét văn hoá đặc sắc, là hình thức diễn xướng dân gian độc đáo, góp phần vào việc xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
 
Ý kiến bạn đọc

Tin đọc nhiều

Có thể bạn quan tâm
Tin cùng chuyên mục
Kỳ 2: Kết nối điểm đến, hình thành hệ sinh thái bền vững
─ Nghị quyết 26-NQ/TW - Cơ hội định vị lại du lịch Lai Châu ─ Kỳ 2: Kết nối điểm đến, hình thành hệ sinh thái bền vững
Xã Hội
04/09/2026 15:16
Sản phẩm khác biệt và những hành trình hoàn chỉnh mới chỉ là điều kiện cần để du lịch tạo ra sức hút. Muốn trở thành ngành kinh tế quan trọng, Lai Châu không thể chỉ dừng ở việc tạo dựng những điểm đến riêng lẻ, mà cần kết nối các nguồn lực để hình thành một hệ sinh thái du lịch có sức lan tỏa. Ở đó, người dân là chủ thể và người thụ hưởng, doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt, Nhà nước kiến tạo và quản trị dựa trên dữ liệu, để mỗi điểm đến không chỉ thu hút du khách mà còn tạo ra giá trị và sinh kế bền vững.
Kỳ 1: Từ tiềm năng đến sản phẩm khác biệt
─ Nghị quyết 26-NQ/TW - Cơ hội định vị lại du lịch Lai Châu ─ Kỳ 1: Từ tiềm năng đến sản phẩm khác biệt
Xã Hội
04/09/2026 08:32
Ngày 22/8/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy, mô hình tăng trưởng và phương thức quản trị du lịch.
Nghị quyết số 26-NQ/TW: 5 quan điểm đột phá phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn
Nghị quyết số 26-NQ/TW: 5 quan điểm đột phá phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn
Chính trị
03/09/2026 14:28
Nghị quyết 26-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định 5 quan điểm đột phá, tạo định hướng mới cho phát triển du lịch Việt Nam, trong đó trọng tâm là chuyển mạnh từ tăng trưởng dựa vào số lượng sang chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh; đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên mới.
Tổng doanh thu du lịch dịp Quốc khánh tăng 32,4% so với cùng kỳ năm 2025
Tổng doanh thu du lịch dịp Quốc khánh tăng 32,4% so với cùng kỳ năm 2025
Xã Hội
03/09/2026 10:53
Dịp nghỉ Lễ Quốc khánh 2/9 năm 2026, tỉnh Lai Châu đón 211.859 lượt khách du lịch (gồm 205.053 lượt khách nội địa và 6.806 lượt khách quốc tế), tăng 32,4% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng doanh thu từ hoạt động du lịch đạt khoảng 153,3 tỷ đồng, tăng 52,7% so với cùng kỳ. Các điểm du lịch trên địa bàn tỉnh cơ bản duy trì hoạt động ổn định, đáp ứng nhu cầu tham quan, trải nghiệm và nghỉ dưỡng của du khách.
Lai Châu thúc đẩy các phong trào, hoạt động văn hóa cơ sở lấy người dân làm trung tâm giai đoạn 2026–2030
Lai Châu thúc đẩy các phong trào, hoạt động văn hóa cơ sở lấy người dân làm trung tâm giai đoạn 2026–2030
Văn hóa
03/09/2026 09:52
Thực hiện Quyết định số 1444/QĐ-BVHTTDL ngày 19/6/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về phê duyệt Đề án “Thúc đẩy các phong trào, hoạt động văn hóa cơ sở, lấy người dân làm trung tâm giai đoạn 2026–2030”, UBND tỉnh Lai Châu đã ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện. Trọng tâm là phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân, nâng cao hiệu quả các phong trào văn hóa, thể thao; bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và đẩy mạnh văn hóa đọc, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa.
Rút kinh nghiệm tổ chức Tết Độc lập 2026
Rút kinh nghiệm tổ chức Tết Độc lập 2026
Xã Hội
02/09/2026 14:12
Sáng 2/9, Ban Tổ chức Tết Độc lập năm 2026 tổ chức họp đánh giá, rút kinh nghiệm sau 5 ngày diễn ra các hoạt động tại xã Than Uyên. Đồng chí Tống Thanh Hải - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Trưởng Ban Tổ chức Tết Độc lập năm 2026 chủ trì cuộc họp.
Trưng bày hiện vật, giới thiệu di sản văn hóa dân tộc Mông gắn với Lễ hội Gầu tào
Trưng bày hiện vật, giới thiệu di sản văn hóa dân tộc Mông gắn với Lễ hội Gầu tào
Văn hóa
02/09/2026 11:16
Trong khuôn khổ các hoạt động Tết Độc lập năm 2026, sáng 2/9, tại không gian văn hóa Mông ở sân vận động xã Than Uyên, Bảo tàng tỉnh (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp với UBND xã Than Uyên tổ chức trưng bày hiện vật, giới thiệu di sản văn hóa dân tộc Mông gắn với trình diễn Lễ hội Gầu tào.
"Ngày văn hóa Việt Nam" tại Lai Châu giai đoạn 2026–2030
"Ngày văn hóa Việt Nam" tại Lai Châu giai đoạn 2026–2030
Văn hóa
02/09/2026 10:47
UBND tỉnh Lai Châu vừa ban hành Kế hoạch tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam” trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026–2030, với các hoạt động trọng tâm về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc, xây dựng môi trường văn hóa cơ sở, đẩy mạnh chuyển đổi số và quảng bá văn hóa Lai Châu.

Đọc báo in

Báo Lai Châu Số 3268 ngày 14/09/2026
Báo Lai Châu Số 3267 ngày 11/09/2026
Báo Lai Châu Số 592 ngày 10/09/2026
Báo Lai Châu Số 3266 ngày 10/09/2026
Báo Lai Châu Số 3265 ngày 09/09/2026
Báo Lai Châu Số 3264 ngày 07/09/2026
Báo Lai Châu Số 3263 ngày 04/09/2026
Báo Lai Châu Số 3262 ngày 03/09/2026
Báo Lai Châu Số 3261 ngày 02/09/2026
Báo Lai Châu Số 3260 ngày 31/08/2026