Văn hóa
Lễ hội Then Kin Pang: Linh hồn của người Thái trắng
Hồng Vân
Nhấn để tìm kiếm tin cùng tác giả
Thứ tư, 22/09/2010 08:29
lc-icon - (BLC) – Lễ hội Then Kin Pang là nét văn hoá đặc sắc, là hình thức diễn xướng dân gian độc đáo của dân tộc Thái trắng khu vực Mường So, huyện Phong Thổ.

Dòng Nậm Na ngàn đời vẫn chảy

Suối Nậm So vẫn oằn gánh nặng phù sa…
Qua bao thăng trầm biến cố của lịch sử dân tộc, người Thái đã đúc kết được kho tàng văn hoá văn nghệ phong phú, đa dạng, giàu bản sắc. Thể hiện sự trường tồn qua thời gian với ý nghĩa tâm linh to lớn là Lễ hội “Then Kin Pang” – được ví như linh hồn của người Thái trắng ở khu vực Mường So, huyện Phong Thổ.
Thi té nước tại Lễ hội.
Khi những cơn mưa cuối xuân, đầu hạ về; lúa trên đồng đang thì trổ bông; hoa Bó mạ nở vàng khắp các triền đồi, ven bờ suối thì người dân nơi đây lại nô nức trẩy hội Then Kin Pang. Lễ hội diễn ra trong 3 ngày, 3 đêm vào trung tuần tháng 3 âm lịch hàng năm.
Theo truyền thuyết của dân tộc Thái trắng kể lại rằng: Sau Pô Phà (vua trời) là Then. Các vị Then đều có lòng bao dung độ lượng, yêu thiên nhiên cỏ cây, con người. Vì vậy vua trời đã phái các thần Then xuống hạ giới đầu thai thành người phàm trần để cứu nhân độ thế. Ai đau ốm thì được Then cho thuốc. Người nào gặp rủi ro, vận hạn Then sẽ cầu phúc cho tai qua nạn khỏi. Then cũng là người đại diện để cầu nguyện các vị thần linh trên trời tạo phúc cho dân, ban cho mưa thuận gió hoà, mùa màng bội thu, bản Mường yên vui no ấm. Đây cũng là ngày các Lụ liệng - Lụ hương (tức là những người con nuôi được Then cầu hồn, chữa bệnh) dâng lễ tạ ơn Then.
Bàn thờ Then được trang trí rực rỡ, nhiều màu sắc. Hoa Bó mạ là lễ vật chủ đạo. Vì loài hoa này được xem là biểu tượng của Then Kin Pang – có hoa Bó mạ mới có ngày hội Then.
Người Thái có câu:
Bó pục púng Then cả
Bó mạ púng Then sương
(Hoa bưởi nở Then sướng
Hoa Bó mạ nở Then vui).
Ngoài ra, trên bàn thờ còn có con én gấp bằng giấy màu, đàn tính tẩu, quả còn; trên mâm có một con lợn, một con gà luộc để nguyên con, xôi nếp, rượu, nước... Các lễ vật cúng đã thể hiện sự đầy đủ của vạn vật cỏ cây hoa lá, để báo hiệu một năm mới no đủ, tươi mới đã về.
Ngoài ra, Then Kin Pang bao giờ cũng có một mâm lễ cúng tạ ơn những người có công lập bản dựng Mường; tạ ơn những vị anh hùng đã có công đánh giặc giữ Mường.
Mọi người đến với lễ hội đều tâm niệm thắp hương lên bàn thờ Then để cầu nguyện một năm may mắn, cuộc sống an lành, gia đình hạnh phúc. Các gia đình có người chết cũng dâng các lễ vật để nhờ Then xin với các vị thần linh cho các hồn ma về hưởng.
Ngày đầu tiên làm lễ, ông (bà) Then kiêng kị không ăn thịt các con vật; các cô gái được chọn làm Sao chẩu phải có sắc đẹp và chưa chồng để hầu hạ các vị thần xuống trần gian vui chơi.
Bước vào hành lễ, người đủ tiêu chuẩn được dân bản bầu ra mặc trang phục của Then, tay đánh đàn tính tẩu trông uy nghi như một vị tướng.
Những hành động dâng hoa, dâng lễ, mời rượu, cùng những lời diễn xướng của Then như đối thoại được với các đấng thần linh tối cao trên trời. Con người đã làm cho thiên nhiên say đắm. 
Kết thúc phần lễ, Then và các Sao chẩu múa điệu quát bó héo (quét hoa tàn):
Hoa héo hoa về gốc
Hoa úa hoa về thân
Tất cả cây cối chết trơ
Nhưng hoa vẫn nảy mầm.
Đó là niềm tin vào sự luân hồi bất diệt. Con người chết đi không phải là chết mà vẫn còn tiếp tục sống ở thế giới mới, cũng như những bông hoa kia héo tàn lại trở về với thân, cây lại đâm chồi nảy lộc. Cũng như quá khứ không mất mà luôn hiện hữu ở trong chúng ta.
Bước vào phần Hội, mọi người cùng nắm tay nhau đoàn kết chất ngất điệu xoè:
Không múa hát thì lúa nương không mảy hạt,
 Hoa không kết trái,
Gái không tìm được đôi,
Trai không tìm được bạn.
Như vậy, Then Kin Pang là dịp để trai bản, gái mường gặp gỡ và thể hiện mình qua những câu hát, điệu múa. Sau lễ hội, nhiều đôi trai gái đã nên vợ chồng.
Lễ hội Then có sức mạnh lan toả ra một vùng và thu hút các dân tộc khác cùng tham gia. Người Thái ở Mường Là, huyện Kim Bình, Vân Nam (Trung Quốc) ở xa cũng về dự hội; người Mông từ núi cao xuống; người Dao ở bản bên sang… Đàn ông thì mang theo dây song dài để chơi trò chặc vai (kéo co), phụ nữ thì mang theo quả còn, én cáy để cùng chơi với chị em người Thái. Đây cũng chính là hạt nhân để cố kết cộng đồng các dân tộc. Qua đó tạo ra sức mạnh to lớn để xây dựng, phát triển bản mường, chống giặc ngoại xâm và thiên tai.
Trong hai ngày còn lại, các già bản, già mường ngồi trong nhà Then kể cho con cháu nghe về lịch sử bản mường, kể về các anh hùng có công đánh giặc giữ Mường. Còn lớp trung niên, nam thanh nữ tú thì múa hát, chơi các trò chơi dân gian như: ném còn, tó má lẹ, kéo co, đẩy gậy, té nước, bơi lội.
Các trò chơi được mọi người tham gia hào hứng với mong ước chinh phục tự nhiên, cầu có sức khoẻ cường tráng. Đồng thời cũng thể hiện sự khéo léo, tài giỏi và gắn bó giữa các thành viên trong cộng đồng thôn bản.
Đến với lễ hội chúng ta còn được thưởng thức những món ăn dân gian truyền thống của người Thái như: cơm lam, rau gai, cà rừng, cá bống nướng, ve sầu, bọ xít, dế mèn… bỏ vào miệng nhai kỹ ta mới thấy được vị thơm ngon của từng món ăn, mang đậm hương rừng Tây Bắc. Đồng thời, ta cũng thấy được đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ Thái.
Lễ hội Then Kin Pang là nét văn hoá đặc sắc, là hình thức diễn xướng dân gian độc đáo, góp phần vào việc xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
 
Ý kiến bạn đọc

Tin đọc nhiều

Có thể bạn quan tâm
Tin cùng chuyên mục
Sin Suối Hồ đón nhận danh hiệu “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất” Việt Nam năm 2025
Sin Suối Hồ đón nhận danh hiệu “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất” Việt Nam năm 2025
Văn hóa
30/05/2026 12:19
Sáng 30/5, UBND xã Sin Suối Hồ tổ chức Lễ Công bố Giải thưởng du lịch Việt Nam năm 2025 “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất” đối với điểm du lịch cộng đồng bản Sin Suối Hồ (xã Sin Suối Hồ). Dự buổi lễ có các đồng chí: Trần Quang Kháng - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL); Phạm Văn Minh - Phó Giám đốc Viettel Lai Châu; lãnh đạo các xã Sin Suối Hồ, Phong Thổ, Khổng Lào; đại diện các phòng, ban, cơ quan, đơn vị đóng chân trên địa bàn xã cùng nhân dân và du khách...
Thác Nậm Lúc nét duyên đại ngàn
Thác Nậm Lúc nét duyên đại ngàn
Văn hóa
27/05/2026 17:05
Thác Nậm Lúc (Sìn Hồ) như nét duyên tô điểm cho đại ngàn nguyên sơ – vùng đất đẹp ven trời Tây Bắc. Từ độ cao hàng trăm mét, những tầng thác trắng xóa như dải lụa bạc vắt ngang sườn núi khiến cho bức tranh thiên nhiên nơi đây thêm nên thơ mà hùng vĩ. Khu vực thác được hưởng khí hậu mát lành vùng núi cao và còn lưu giữ nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống trong cộng đồng. Đây là tài nguyên quý để phát triển ngành “công nghiệp không khói” với các sản phẩm đặc trưng: du lịch trải nghiệm, du lịch sinh thái…
Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu
Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu
Xã Hội
27/05/2026 16:23
Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lai Châu vừa ban hành Kế hoạch tổ chức Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu với chủ đề “Lai Châu - Mạch nguồn văn hóa, tiềm năng, động lực phát triển”. Cuộc thi nhằm khơi dậy cảm hứng sáng tạo trong đội ngũ văn nghệ sĩ và các tầng lớp nhân dân, đồng thời quảng bá hình ảnh miền đất, con người Lai Châu giàu bản sắc văn hóa, giàu tiềm năng phát triển đến với bạn bè trong nước và quốc tế.
Họp Ban Tổ chức Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu
Họp Ban Tổ chức Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu
Văn hóa
26/05/2026 19:21
Chiều 26/5, Ban Tổ chức Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu tổ chức cuộc họp nhằm thống nhất một số nội dung tổ chức cuộc thi. Đồng chí Lê Đức Dục - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận (TG&DV) Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tổ chức cuộc thi chủ trì cuộc họp.
Sự kiện Y-Fest sẽ được tổ chức tại Lai Châu vào tháng 10 sắp tới
Sự kiện Y-Fest sẽ được tổ chức tại Lai Châu vào tháng 10 sắp tới
Văn hóa
23/05/2026 17:42
Một trong những kết quả nổi bật trong khuôn khổ Lễ Ký kết thỏa thuận hợp tác giữa UBND tỉnh Lai Châu và Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) vừa qua, đồng chí Lê Minh Ngân - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh và Trung tướng Tào Đức Thắng - Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel đã thống nhất chủ trương tổ chức sự kiện Concert Y-Fest tại tỉnh Lai Châu vào tháng 10 tới.
Đề án “Phát triển du lịch tỉnh Lai Châu giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035”
Đề án “Phát triển du lịch tỉnh Lai Châu giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035”
Chính trị
20/05/2026 11:38
Lai Châu đang từng bước đánh thức tiềm năng du lịch từ cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, bản sắc văn hóa đặc sắc của 20 dân tộc và những sản phẩm du lịch riêng có để tạo động lực phát triển kinh tế xanh, bền vững. Đề án “Phát triển du lịch tỉnh Lai Châu giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035” được kỳ vọng sẽ mở ra hướng đi mới, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng, góp phần nâng cao đời sống người dân và xây dựng hình ảnh Lai Châu trở thành điểm đến hấp dẫn của khu vực Tây Bắc.

Đọc báo in

Báo Lai Châu Số 3216 ngày 15/06/2026
Báo Lai Châu Số 559 ngày 13/06/2026
Báo Lai Châu Số 3215 ngày 12/06/2026
Báo Lai Châu Số 3214 ngày 11/06/2026
Báo Lai Châu Số 3213 ngày 10/06/2026
Báo Lai Châu Số 583 ngày 10/06/2026
Báo Lai Châu Số 3212 ngày 08/06/2026
Báo Lai Châu Số 558 ngày 06/06/2026
Báo Lai Châu Số 3211 ngày 05/06/2026
Báo Lai Châu Số 3210 ngày 04/06/2026