Văn hóa
Lễ hội Then Kin Pang: Linh hồn của người Thái trắng
Hồng Vân
Nhấn để tìm kiếm tin cùng tác giả
Thứ tư, 22/09/2010 08:29
lc-icon - (BLC) – Lễ hội Then Kin Pang là nét văn hoá đặc sắc, là hình thức diễn xướng dân gian độc đáo của dân tộc Thái trắng khu vực Mường So, huyện Phong Thổ.

Dòng Nậm Na ngàn đời vẫn chảy

Suối Nậm So vẫn oằn gánh nặng phù sa…
Qua bao thăng trầm biến cố của lịch sử dân tộc, người Thái đã đúc kết được kho tàng văn hoá văn nghệ phong phú, đa dạng, giàu bản sắc. Thể hiện sự trường tồn qua thời gian với ý nghĩa tâm linh to lớn là Lễ hội “Then Kin Pang” – được ví như linh hồn của người Thái trắng ở khu vực Mường So, huyện Phong Thổ.
Thi té nước tại Lễ hội.
Khi những cơn mưa cuối xuân, đầu hạ về; lúa trên đồng đang thì trổ bông; hoa Bó mạ nở vàng khắp các triền đồi, ven bờ suối thì người dân nơi đây lại nô nức trẩy hội Then Kin Pang. Lễ hội diễn ra trong 3 ngày, 3 đêm vào trung tuần tháng 3 âm lịch hàng năm.
Theo truyền thuyết của dân tộc Thái trắng kể lại rằng: Sau Pô Phà (vua trời) là Then. Các vị Then đều có lòng bao dung độ lượng, yêu thiên nhiên cỏ cây, con người. Vì vậy vua trời đã phái các thần Then xuống hạ giới đầu thai thành người phàm trần để cứu nhân độ thế. Ai đau ốm thì được Then cho thuốc. Người nào gặp rủi ro, vận hạn Then sẽ cầu phúc cho tai qua nạn khỏi. Then cũng là người đại diện để cầu nguyện các vị thần linh trên trời tạo phúc cho dân, ban cho mưa thuận gió hoà, mùa màng bội thu, bản Mường yên vui no ấm. Đây cũng là ngày các Lụ liệng - Lụ hương (tức là những người con nuôi được Then cầu hồn, chữa bệnh) dâng lễ tạ ơn Then.
Bàn thờ Then được trang trí rực rỡ, nhiều màu sắc. Hoa Bó mạ là lễ vật chủ đạo. Vì loài hoa này được xem là biểu tượng của Then Kin Pang – có hoa Bó mạ mới có ngày hội Then.
Người Thái có câu:
Bó pục púng Then cả
Bó mạ púng Then sương
(Hoa bưởi nở Then sướng
Hoa Bó mạ nở Then vui).
Ngoài ra, trên bàn thờ còn có con én gấp bằng giấy màu, đàn tính tẩu, quả còn; trên mâm có một con lợn, một con gà luộc để nguyên con, xôi nếp, rượu, nước... Các lễ vật cúng đã thể hiện sự đầy đủ của vạn vật cỏ cây hoa lá, để báo hiệu một năm mới no đủ, tươi mới đã về.
Ngoài ra, Then Kin Pang bao giờ cũng có một mâm lễ cúng tạ ơn những người có công lập bản dựng Mường; tạ ơn những vị anh hùng đã có công đánh giặc giữ Mường.
Mọi người đến với lễ hội đều tâm niệm thắp hương lên bàn thờ Then để cầu nguyện một năm may mắn, cuộc sống an lành, gia đình hạnh phúc. Các gia đình có người chết cũng dâng các lễ vật để nhờ Then xin với các vị thần linh cho các hồn ma về hưởng.
Ngày đầu tiên làm lễ, ông (bà) Then kiêng kị không ăn thịt các con vật; các cô gái được chọn làm Sao chẩu phải có sắc đẹp và chưa chồng để hầu hạ các vị thần xuống trần gian vui chơi.
Bước vào hành lễ, người đủ tiêu chuẩn được dân bản bầu ra mặc trang phục của Then, tay đánh đàn tính tẩu trông uy nghi như một vị tướng.
Những hành động dâng hoa, dâng lễ, mời rượu, cùng những lời diễn xướng của Then như đối thoại được với các đấng thần linh tối cao trên trời. Con người đã làm cho thiên nhiên say đắm. 
Kết thúc phần lễ, Then và các Sao chẩu múa điệu quát bó héo (quét hoa tàn):
Hoa héo hoa về gốc
Hoa úa hoa về thân
Tất cả cây cối chết trơ
Nhưng hoa vẫn nảy mầm.
Đó là niềm tin vào sự luân hồi bất diệt. Con người chết đi không phải là chết mà vẫn còn tiếp tục sống ở thế giới mới, cũng như những bông hoa kia héo tàn lại trở về với thân, cây lại đâm chồi nảy lộc. Cũng như quá khứ không mất mà luôn hiện hữu ở trong chúng ta.
Bước vào phần Hội, mọi người cùng nắm tay nhau đoàn kết chất ngất điệu xoè:
Không múa hát thì lúa nương không mảy hạt,
 Hoa không kết trái,
Gái không tìm được đôi,
Trai không tìm được bạn.
Như vậy, Then Kin Pang là dịp để trai bản, gái mường gặp gỡ và thể hiện mình qua những câu hát, điệu múa. Sau lễ hội, nhiều đôi trai gái đã nên vợ chồng.
Lễ hội Then có sức mạnh lan toả ra một vùng và thu hút các dân tộc khác cùng tham gia. Người Thái ở Mường Là, huyện Kim Bình, Vân Nam (Trung Quốc) ở xa cũng về dự hội; người Mông từ núi cao xuống; người Dao ở bản bên sang… Đàn ông thì mang theo dây song dài để chơi trò chặc vai (kéo co), phụ nữ thì mang theo quả còn, én cáy để cùng chơi với chị em người Thái. Đây cũng chính là hạt nhân để cố kết cộng đồng các dân tộc. Qua đó tạo ra sức mạnh to lớn để xây dựng, phát triển bản mường, chống giặc ngoại xâm và thiên tai.
Trong hai ngày còn lại, các già bản, già mường ngồi trong nhà Then kể cho con cháu nghe về lịch sử bản mường, kể về các anh hùng có công đánh giặc giữ Mường. Còn lớp trung niên, nam thanh nữ tú thì múa hát, chơi các trò chơi dân gian như: ném còn, tó má lẹ, kéo co, đẩy gậy, té nước, bơi lội.
Các trò chơi được mọi người tham gia hào hứng với mong ước chinh phục tự nhiên, cầu có sức khoẻ cường tráng. Đồng thời cũng thể hiện sự khéo léo, tài giỏi và gắn bó giữa các thành viên trong cộng đồng thôn bản.
Đến với lễ hội chúng ta còn được thưởng thức những món ăn dân gian truyền thống của người Thái như: cơm lam, rau gai, cà rừng, cá bống nướng, ve sầu, bọ xít, dế mèn… bỏ vào miệng nhai kỹ ta mới thấy được vị thơm ngon của từng món ăn, mang đậm hương rừng Tây Bắc. Đồng thời, ta cũng thấy được đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ Thái.
Lễ hội Then Kin Pang là nét văn hoá đặc sắc, là hình thức diễn xướng dân gian độc đáo, góp phần vào việc xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
 
Ý kiến bạn đọc

Tin đọc nhiều

Có thể bạn quan tâm
Tin cùng chuyên mục
Tạo lập sức mạnh mềm, tăng lợi thế cạnh tranh quốc gia
Tạo lập sức mạnh mềm, tăng lợi thế cạnh tranh quốc gia
Chính trị
03/08/2026 08:45
Cùng với sức mạnh kinh tế, khoa học, công nghệ,... sức mạnh mềm đang trở thành một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi quốc gia. Điều đó đặt ra yêu cầu phát huy mạnh mẽ nguồn lực văn hóa, biến văn hóa thành một động lực phát triển và lợi thế cạnh tranh quốc gia.
Công bố Giải chạy “Bước chân trên mây” chinh phục con đường đá cổ Pavi
Công bố Giải chạy “Bước chân trên mây” chinh phục con đường đá cổ Pavi
Văn hóa
31/07/2026 10:52
Vừa qua, tại Hà Nội, Báo Pháp luật Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu tổ chức họp báo công bố Giải chạy “Bước chân trên mây” chinh phục con đường đá cổ Pavi. Đồng chủ trì họp báo có Tiến sĩ Vũ Hoài Nam - Tổng Biên tập Báo Pháp luật Việt Nam và đồng chí Trần Văn Công - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu.
Phim đề tài cách mạng tạo sức hút: Động lực cho chặng đường sáng tạo mới
Phim đề tài cách mạng tạo sức hút: Động lực cho chặng đường sáng tạo mới
Văn hóa
30/07/2026 09:08
Lần đầu tiên, toàn bộ hệ thống rạp trên toàn quốc, các đội chiếu phim lưu động và các đơn vị của quân đội cùng tham gia những hoạt động điện ảnh ý nghĩa nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), tạo nên sức lan tỏa rộng khắp. Sự đồng hành của các đơn vị trong ngành Điện ảnh cùng sự hưởng ứng của công chúng đem lại động lực cho dòng phim đề tài lịch sử, cách mạng bước vào một chặng đường phát triển mới.
Lai Châu triển khai Nghị định số 269/2026/NĐ-CP về bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số
Lai Châu triển khai Nghị định số 269/2026/NĐ-CP về bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số
Văn hóa
25/07/2026 06:07
UBND tỉnh Lai Châu vừa ban hành Văn bản số 6202/UBND-VX triển khai thực hiện Nghị định số 269/2026/NĐ-CP ngày 01/7/2026 của Chính phủ về quy định một số cơ chế, chính sách bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số; yêu cầu các sở, ngành, địa phương tổ chức tuyên truyền, triển khai đồng bộ các nhiệm vụ theo quy định, góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc trên địa bàn tỉnh.
Tọa đàm “Bản sắc văn hóa con người Lai Châu qua các tác phẩm văn học nghệ thuật”
Tọa đàm “Bản sắc văn hóa con người Lai Châu qua các tác phẩm văn học nghệ thuật”
Văn hóa
24/07/2026 12:17
Sáng 24/7, Thư viện tỉnh Lai Châu tổ chức Tọa đàm với chủ đề “ Bản sắc văn hóa con người Lai Châu qua các tác phẩm văn học nghệ thuật”. Chương trình có sự tham gia, giao lưu, chia sẻ của nhà thơ Phùng Hải Yến – Phó Chủ tịch Hội Văn học -Nghệ thuật (VHNT) tỉnh Lai Châu và nhà văn Huỳnh Nguyên – hội viên Hội VHNT các dân tộc thiểu số Việt Nam, hội viên Hội VHNT tỉnh Lai Châu và đông đảo bạn đọc, đặc biệt là các em thiếu nhi yêu sách.
Kiến tạo bản sắc và chủ quyền văn hóa Việt Nam trên không gian số
Kiến tạo bản sắc và chủ quyền văn hóa Việt Nam trên không gian số
Văn hóa
24/07/2026 09:29
Tại phiên họp thứ hai Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam (diễn ra ngày 13/7 vừa qua), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ một trong bốn khoảng trống lớn sau thời gian thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW đó là “sức hấp dẫn và năng lực lan tỏa của các giá trị văn hóa tích cực trong môi trường số chưa theo kịp tốc độ phát triển của các nền tảng và nội dung số”. Đây là điểm nghẽn đang cản trở quá trình chuyển hóa văn hóa thành nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm và động lực phát triển đất nước.
Trại sáng tác mỹ thuật “Vẻ đẹp đất và người Lai Châu”
Trại sáng tác mỹ thuật “Vẻ đẹp đất và người Lai Châu”
Xã Hội
16/07/2026 09:20
Từ ngày 14-19/7, tại xã Sin Suối Hồ, Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh Lai Châu tổ chức Trại sáng tác mỹ thuật với chủ đề “Vẻ đẹp đất và người Lai Châu”. Tham dự có các đồng chí Phạm Văn Hải - Chủ tịch Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh; Giàng A Vư - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Sin Suối Hồ cùng lãnh đạo địa phương và các họa sĩ, trại viên.

Đọc báo in

Báo Lai Châu Số 568 ngày 15/08/2026
Báo Lai Châu Số 3251 ngày 14/08/2026
Báo Lai Châu Số 3250 ngày 13/08/2026
Báo Lai Châu Số 3249 ngày 12/08/2026
Báo Lai Châu Số 3248 ngày 10/08/2026
Báo Lai Châu Số 589 ngày 10/08/2026
Báo Lai Châu Số 567 ngày 08/08/2026
Báo Lai Châu Số 3247 ngày 07/08/2026
Báo Lai Châu Số 3246 ngày 06/08/2026
Báo Lai Châu Số 3245 ngày 05/08/2026