Vượt qua quãng đường dài với hơn 5 giờ đi xe từ trung tâm tỉnh, chúng tôi đặt chân đến vùng đất biên giới Thu Lũm. Nơi đây đón chúng tôi bằng một cơn mưa rào cùng chút se lạnh. Nhìn thấy những cô gái dân tộc Hà Nhì mặc trang phục truyền thống tươi cười chào hỏi, bao nhiêu mệt mỏi của chúng tôi đều tan biến.

Phụ nữ dân tộc Hà Nhì học các làn điệu dân ca từ nghệ nhân cao tuổi. 

Thu Lũm hiện có gần 1.130 hộ, trên 5.200 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào dân tộc Hà Nhì, La Hủ, Dao sinh sống. Ông Lê Hoàng Dũng - Trưởng Phòng Văn hoá - Xã hội xã cho biết: Ngay sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phòng tiếp tục tham mưu cho Đảng uỷ, UBND xã triển khai thực hiện Nghị quyết số 04 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về bảo tồn, phát huy bản sắc văn hoá truyền thống tốt đẹp của các dân tộc gắn với phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021-2025. Trong đó, tập trung tuyên truyền, vận động, khơi dậy tình yêu văn hoá dân tộc của bà con thông qua việc gìn giữ trang phục truyền thống, làn điệu dân ca, dân vũ; đặc biệt là bảo tồn, phát huy giá trị của 2 di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch công nhận gồm: Nghệ thuật Xoè và Diễn xướng Xa Nhà Ca của dân tộc Hà Nhì. Duy trì, tổ chức các lễ hội truyền thống các dân tộc như: Tết Cổ truyền dân tộc Hà Nhì, Lễ cúng rừng, Tết mùa mưa, Lễ hội Mừng cơm mới. Phát huy vai trò của các nghệ nhân trong truyền dạy nét đẹp văn hoá qua các bài hát điệu múa, các làm trang phục cho thế hệ trẻ, học sinh.

Nét đẹp trong trang phục luôn được đồng bào dân tộc Hà Nhì trân trọng, giữ gìn và phát triển thành sản phẩm OCOP 3 sao. 

Cùng với đó, xã lồng ghép nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia, nghị quyết của tỉnh quan tâm đầu tư cơ sở vật chất văn hoá, nhằm tạo điều kiện cho nhân dân tổ chức các hoạt động giao lưu văn nghệ, thể thao, gìn giữ bản sắc dân tộc. Hỗ trợ kinh phí cho các đội văn nghệ quần chúng hoạt động, mua sắm trang phục, đạo cụ biểu diễn. Hàng năm, xã tổ chức các đoàn nghệ nhân tham gia biểu diễn văn hoá tại các sự kiện văn hoá - du lịch của tỉnh, đất nước. Đồng thời, khuyến khích nhân dân khai thác lợi thế văn hoá bản địa để sáng tạo ra nhiều sản phẩm hấp dẫn thu hút khách du lịch đến với địa phương.

Được biết, năm 2024, bộ trang phục truyền thống của đồng bào dân tộc Hà Nhì đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao. Chị Chu Nhù Pư ở bản Mé Gióng chia sẻ: Qua cán bộ tuyên truyền, vận động, tôi đã đăng ký tham gia chương trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP với sản phẩm bộ trang phục truyền thống của đồng bào Hà Nhì; qua đó, vừa bảo tồn, phát huy bản sắc tốt đẹp của dân tộc mình; vừa góp phần nâng cao thu nhập cho gia đình và chị em phụ nữ trong bản. Từ khi được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao, có rất nhiều khách hàng đặt trang phục để mặc và làm quà lưu niệm. Vì thế khi có các chương trình, sự kiện của tỉnh như: Tuần Văn hoá - Du lịch hay Triển lãm thành tựu đất nước, khi được trưng tập, tôi đều tích cực tham gia biểu diễn các bài múa, hát; làm quả trứng màu tặng khách, thêu trang phục. Tôi rất vui và hạnh phúc khi ngày càng có nhiều người biết và lan toả bản sắc độc đáo của dân tộc mình.

Theo đánh giá của xã Thu Lũm, những giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của các dân tộc trên địa bàn, nhất là đồng bào dân tộc Hà Nhì đang được bảo tồn và phát huy tốt. Hiện, toàn xã có 16/17 bản có đội văn nghệ, thường xuyên biểu diễn múa hát nhân các ngày lễ lớn, sự kiện của xã, chương trình giao lưu văn nghệ, mừng Đảng, mừng Xuân.

Thời gian tới, xã Thu Lũm tiếp tục tuyên truyền, vận động nhân dân bảo tồn, phát huy nét đẹp truyền thống các dân tộc từ trang phục, văn hoá, văn nghệ, âm nhạc, ẩm thực; nhất là chú trọng duy trì tổ chức các lễ hội, tết cổ truyền đặc sắc. Qua đó, không chỉ đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hoá của đồng bào các dân tộc trong thời kỳ mới mà còn tạo đà để vùng biên phát triển du lịch, xây dựng Thu Lũm trở thành điểm đến hấp dẫn trong hành trình khám phá, trải nghiệm bản sắc vùng cao Lai Châu.