Năm học 2026 - 2027 được xác định là năm chuyển trạng thái, tạo đột phá, thay đổi thực chất trong giáo dục và đào tạo. Đây cũng là năm học kiểm chứng việc thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 tạo ra những thay đổi căn bản, toàn diện và khác biệt gì so với các năm học trước.

Với giáo dục dân tộc, năm học mới bắt đầu cùng nhiều chính sách nhằm bảo đảm mọi học sinh có cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng. Tuy nhiên, bên cạnh việc tăng đầu tư, điều quan trọng hơn là những nguồn lực ấy phải được chuyển hóa thành sự tiến bộ của người học.

Tổng Bí thư Tô Lâm với học sinh dân tộc thiểu số tại lễ khánh thành Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên ngày 31/1/2026 . Ảnh: TTXVN

Những mái trường mới nơi biên giới

Lễ khai giảng năm học 2026-2027 diễn ra từ 7h30 đến 8h30 ngày 5/9, theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến trên phạm vi toàn quốc.

Một điểm nhấn trong ngày khai giảng năm nay là việc khánh thành các trường phổ thông nội trú liên cấp đã đủ điều kiện đưa vào hoạt động. Đây là kết quả sau hơn một năm triển khai chủ trương của Bộ Chính trị tại Thông báo số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 về đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới đất liền.

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), trong giai đoạn 1, cả nước triển khai xây dựng 108 trường phổ thông nội trú liên cấp tại 19 tỉnh, thành phố, dự kiến bổ sung 4.396 phòng học, đáp ứng nhu cầu học tập của khoảng 113.000 học sinh khu vực biên giới.

Trước thềm năm học 2026-2027, hơn 90 trường đã được bàn giao. Với những công trình có tiến độ dưới 90%, các địa phương đang ưu tiên hoàn thiện phòng học, nhà hiệu bộ, khu nội trú và nhà ăn để bảo đảm điều kiện học tập, sinh hoạt cho học sinh.

Những con số ấy cho thấy một chủ trương lớn đang nhanh chóng được chuyển hóa thành những công trình cụ thể. Tuy nhiên, giá trị của những ngôi trường mới không chỉ nằm ở số phòng học được xây thêm hay tỷ lệ công trình hoàn thành.

Trường PTDTNT Tiểu học và THCS Mường Khương là một trong bốn trường biên giới của tỉnh Lào Cai được khởi công xây dựng vào tháng 11/2025. Với quy mô 28 phòng học, phục vụ việc giảng dạy cho 980 học sinh là con em đồng bào DTTS như: Mông, Dao, Tày, Giáy, Tu Dí…, tổng kinh phí đầu tư xây dựng lên đến 257 tỷ đồng. Trong ảnh: Cô và trò nhà trường trước ngày khai giảng năm học mới. Ảnh: Trọng Bảo

Sau ngày khai giảng, phép thử thực sự mới bắt đầu: Học sinh có đến trường đầy đủ hơn, học tập tốt hơn và có thêm cơ hội phát triển hay không?

Xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp vì thế không đơn thuần là đầu tư thêm trường lớp. Đây là một chính sách tổng thể nhằm bảo đảm quyền học tập, cải thiện điều kiện sống và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới.

Tại Thông báo số 81-TB/TW, Bộ Chính trị xác định đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới đất liền là nhiệm vụ trọng tâm, quan trọng trong thực hiện chính sách dân tộc. Việc đầu tư không chỉ góp phần nâng cao dân trí, chất lượng nguồn nhân lực, tạo nguồn cán bộ là người dân tộc thiểu số mà còn gắn với củng cố quốc phòng, an ninh ở vùng biên giới.

Bảo đảm điều kiện học tập, sinh hoạt cho học sinh nội trú

Cùng với đầu tư hạ tầng trường lớp, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 188/2026/NĐ-CP, quy định chính sách đối với học sinh trường phổ thông nội trú và trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền.

Theo đó, các trường được ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học; được cấp kinh phí vận hành, bảo trì công trình, máy móc, duy trì hoạt động thường xuyên và thực hiện nhiệm vụ của trường chuyên biệt.

Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến rộng rãi về dự thảo Nghị định quy định chính sách ưu tiên tuyển sinh, hỗ trợ học tập đối với người học dân tộc thiểu số rất ít người.

Một trong những điểm nhấn của dự thảo là đề xuất hỗ trợ 150% mức lương cơ sở mỗi tháng cho sinh viên, học viên sau đại học thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người, đồng thời được ưu tiên bố trí chỗ ở ký túc xá. Dự kiến Bộ GD&ĐT sẽ trình Chính phủ ban hành nghị định này trong tháng 10/2026.

Học sinh nội trú được hỗ trợ 1,17 triệu đồng tiền ăn mỗi tháng, tối đa 9 tháng trong một năm học; được hỗ trợ 2,05 triệu đồng mỗi năm học để mua đồng phục, dụng cụ học tập. Mỗi cấp học, học sinh còn được cấp chăn, màn và các đồ dùng cá nhân khác với định mức 2,05 triệu đồng/em.

Việc đồng thời đầu tư trường lớp và bảo đảm điều kiện ăn, ở cho thấy chính sách đang đi xa hơn mục tiêu đưa học sinh đến trường, hướng tới tạo môi trường để các em có thể yên tâm học tập lâu dài.

Thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận giáo dục

Bảo đảm công bằng trong giáo dục là một trong những yêu cầu nổi bật đối với năm học mới.

Tại buổi làm việc về công tác chuẩn bị năm học 2026-2027 và triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 15/6, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu thực hiện chính sách hỗ trợ theo nguyên tắc nơi nào khó khăn hơn thì được hỗ trợ nhiều hơn.

Theo tinh thần đó, nhiều chính sách mới đã được triển khai trước thềm năm học.

Năm học 2025 - 2026 có khoảng 4,82 triệu trẻ mầm non và 19,08 triệu học sinh phổ thông đến trường; tỷ lệ đi học trong độ tuổi đạt 98,3% ở tiểu học, 93,3% ở THCS và 67,5% ở THPT. (Báo cáo của Bộ GD&ĐT tại Hội nghị tổng kết năm học 2025-2026, triển khai năm học 2026 – 2027 tổ chức ngày 27/8/2026).

Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến về dự thảo nghị định quy định chính sách ưu tiên tuyển sinh, hỗ trợ học tập đối với người học thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người. Một trong những đề xuất đáng chú ý là hỗ trợ sinh viên, học viên sau đại học thuộc nhóm này bằng 150% mức lương cơ sở mỗi tháng, đồng thời ưu tiên bố trí chỗ ở ký túc xá. Dự kiến nghị định được trình Chính phủ trong tháng 10/2026.

Chính sách miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông cũng được triển khai theo Nghị định số 271/2026/NĐ-CP ngày 3/7/2026.

Theo lộ trình, từ năm học 2029-2030, tất cả học sinh trên cả nước sẽ được miễn phí sách giáo khoa. Tuy nhiên, một số địa phương có đông học sinh dân tộc thiểu số như Khánh Hòa, Nghệ An, Quảng Ninh, Cà Mau, TP Huế, Gia Lai... đã triển khai chính sách này ngay từ năm học 2026-2027.

Giảm chi phí học tập là một bước quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu công bằng trong tiếp cận giáo dục, nhất là với học sinh ở những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Mường Khương (Lào Cai) là điểm cầu trung tâm trong Lễ khai giảng năm học 2026 – 2027. Ảnh: Trọng Bảo

Thước đo nằm ở sự thay đổi của người học

Nhìn tổng thể, năm học 2026-2027 đang mở ra một bước chuyển đáng chú ý trong chính sách giáo dục đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và biên giới.

Nguồn lực đang được tập trung để tháo gỡ những “điểm nghẽn” từ trường lớp, giáo viên, điều kiện ăn ở đến chi phí học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục.

Tại buổi làm việc ngày 25/8 về kết quả một năm triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu tập trung bảo đảm các điều kiện thiết yếu cho giáo dục, trước hết phải thực hiện mục tiêu “đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên”.

Năm học 2025-2026, cả nước có khoảng 4,82 triệu trẻ mầm non và 19,08 triệu học sinh phổ thông đến trường. Tỷ lệ đi học đúng độ tuổi đạt 98,3% ở tiểu học, 93,3% ở THCS và 67,5% ở THPT.

Bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên là điều kiện cần, nhưng chưa phải đích đến cuối cùng.

Có trường mới, có thêm chính sách hỗ trợ mới chỉ tạo ra nền tảng. Điều quan trọng hơn là nguồn lực đầu tư có thực sự giúp học sinh đến trường đều hơn, giảm nguy cơ bỏ học, học tập tốt hơn và có thêm cơ hội phát triển hay không.

Mục tiêu là không để một học sinh nào bị hạn chế cơ hội học tập vì thiếu trường, thiếu lớp, thiếu thầy cô; cũng không để chất lượng giáo dục và tương lai của một đứa trẻ phụ thuộc quá nhiều vào nơi em sinh ra và lớn lên.

Đó cũng là phép thử đối với việc thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW. Nếu chính sách chỉ dừng lại ở việc đưa thêm nguồn lực đến vùng khó, chúng ta mới giải quyết được phần đầu vào.

Thước đo cuối cùng phải là khoảng cách về chất lượng giáo dục và cơ hội phát triển giữa học sinh vùng khó với học sinh ở những địa bàn thuận lợi được thu hẹp đến đâu.

Ngày 5/9, cả nước bước vào năm học 2026-2027 - năm học đầu tiên sau Đại hội Đảng lần thứ XIV. Đây không chỉ là thời điểm mở đầu một năm học mới, mà còn là dấu mốc chuyển từ tạo nền tảng cho đổi mới sang tạo ra những thay đổi thực chất.

Nhà nước có thể tạo điều kiện bằng trường lớp, giáo viên và những chính sách hỗ trợ. Nhưng hiệu quả của tất cả những nguồn lực ấy cuối cùng vẫn phải được nhìn thấy ở người học. Mỗi ngôi trường được xây dựng, mỗi chính sách được ban hành chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp một đứa trẻ vùng khó học tốt hơn, đi xa hơn và có nhiều cơ hội hơn cho tương lai.

Theo baomoi.com