Nhận thức rõ văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực quan trọng trong xây dựng NTM, cấp ủy, chính quyền xã Khổng Lào đã tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, gắn với các tiêu chí NTM, đặc biệt là tiêu chí liên quan tới cơ sở vật chất văn hóa và văn hóa. Công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc được triển khai hiệu quả thông qua việc phục dựng các lễ hội truyền thống; các lễ hội gắn với quảng bá du lịch cộng đồng, giới thiệu nét đẹp văn hóa truyền thống và sản phẩm địa phương. Phục dựng, duy trì các câu lạc bộ văn nghệ dân gian, múa xòe, hát Then, đàn tính, tạo sân chơi lành mạnh cho người dân. Góp phần gìn giữ, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở và gắn kết với phát triển du lịch cộng đồng.

Điệu múa của dân tộc Thái được các đội văn nghệ bản biểu diễn tại các lễ hội.

Ông Đỗ Văn Quynh - Chủ tịch UBND xã Khổng Lào cho biết: Xã luôn xác định, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc là nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Do vậy, thời gian qua, xã đã gìn giữ, phục dựng các lễ hội, tiêu biểu là lễ hội Then Kin Pang (nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc của đồng bào Thái trắng trên địa bàn) được xã phục dựng và tổ chức thường niên vào tháng 3 âm lịch. Vài năm gần đây, lễ hội được nâng quy mô lên cấp tỉnh, trở thành điểm nhấn văn hóa - du lịch tiêu biểu của địa phương. Bên cạnh phần lễ trang nghiêm, phần hội diễn ra với các hoạt động văn hóa, thể thao truyền thống, trình diễn trang phục, ẩm thực dân tộc… thu hút đông đảo du khách tham gia.

Cùng với việc tổ chức lễ hội, xã Khổng Lào chú trọng giữ gìn tiếng nói, chữ viết, phong tục, nghi lễ và các làn điệu dân ca, dân vũ của đồng bào dân tộc. Các nghệ nhân và người có uy tín được phát huy vai trò trong truyền dạy, hướng dẫn thế hệ trẻ tìm hiểu và thực hành văn hóa dân gian. Xã còn phối hợp với ngành Giáo dục trong việc đưa nội dung giáo dục văn hóa dân gian, phong tục tốt đẹp vào hoạt động ngoại khóa của học sinh.

Bà Vương Thị Thếm ở bản Huổi Phặc tâm sự: Tôi được các cụ trong bản truyền dạy hát Then, đàn tính, các nghi lễ trong lễ hội Then Kin Pang. Hằng năm, tôi được mời tham gia biểu diễn, hướng dẫn nghi lễ trong lễ hội Then Kin Pang. Tôi còn tham gia truyền dạy cho thanh, thiếu niên, học sinh trong các buổi sinh hoạt, câu lạc bộ văn nghệ dân gian và hoạt động ngoại khóa ở trường học... Qua đó, mong rằng các em thêm yêu quê hương, tự hào về bản sắc dân tộc mình.

Các trò chơi dân gian được người dân trên địa bàn xã Khổng Lào lưu giữ và tổ chức chơi trong các dịp lễ, tết. Trong ảnh: Người dân xã Khổng Lào thi tó én cáy.

Song song với công tác bảo tồn lễ hội, xã Khổng Lào chú trọng đầu tư, nâng cấp hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở gồm: nhà văn hóa xã, các điểm sinh hoạt cộng đồng, sân thể thao, hệ thống loa truyền thanh, tủ sách pháp luật… Đến nay, 100% bản trên địa bàn có nhà văn hóa hoặc điểm sinh hoạt cộng đồng được trang bị loa truyền thanh, bàn ghế, dụng cụ thể thao cơ bản; sân thể thao trung tâm xã được cải tạo, phục vụ tổ chức các hoạt động giao lưu thể thao, văn nghệ trong dịp lễ hội Then Kin Pang và các ngày lễ lớn; hệ thống loa truyền thanh cơ sở được nâng cấp, bảo đảm tuyên truyền hiệu quả chủ trương, chính sách và hoạt động văn hóa – xã hội; nhiều bản đạt danh hiệu “bản văn hóa”, tỷ lệ gia đình văn hóa hằng năm đạt trên 85%... Qua đó, góp phần thực hiện tiêu chí số 6 và tiêu chí số 16 trong chương trình xây dựng NTM.

Chữ viết của dân tộc Dao được người dân xã Khổng Lào lưu giữ và truyền dạy.

Đồng thời, xã đẩy mạnh phát triển du lịch cộng đồng, khuyến khích người dân xây dựng homestay, trình diễn nghề truyền thống, giới thiệu ẩm thực dân tộc… giúp tạo sinh kế mới, tăng thu nhập và thực hiện hiệu quả tiêu chí giảm nghèo trong chương trình xây dựng NTM.

Anh Tẩn Vần Tông ở bản Nà Đoong phấn khởi nói: Nhà văn hóa được xây dựng, trang bị đầy đủ thiết bị đã trở thành nơi sinh hoạt, giao lưu văn nghệ, thể thao của bà con. Đời sống tinh thần được nâng lên, tinh thần đoàn kết trong bản càng bền chặt, đó là động lực để bà con trong bản đoàn kết, vươn lên làm giàu chính đáng.

Nhờ sự đầu tư xây dựng nhà văn hóa và thiết chế văn hóa, bà con nhân dân bản Nà Đoong có nơi hội họp và tổ chức các hoạt động cộng đồng.

Nhờ nỗ lực của chính quyền và người dân, phong trào văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao ở Khổng Lào ngày càng phát triển sâu rộng. Ý thức gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống được nâng lên, nhiều phong tục tốt đẹp được khôi phục, góp phần xây dựng cộng đồng dân cư văn minh, đoàn kết, hạnh phúc, tạo nền tảng vững chắc hướng tới mục tiêu nông thôn mới bền vững và giàu bản sắc trong thời gian tới.