Kể từ khi vận động thành công 100% hộ dân ở bản Nậm Ty tham gia ký giao ước thi đua thực hiện mô hình “Không tổ chức đám tang dài ngày” vào đầu năm 2025, ông Lò Văn Kiếm, NCUT của bản nhận thấy nhiều chuyển biến tích cực. Giờ đây, bản không còn tình trạng đánh trống, thổi kèn qua đêm, không tổ chức tang ma kéo dài; các nghi lễ cúng bái rườm rà, tổ chức ăn uống linh đình được cắt giảm. 

Ông Lò Văn Kiếm chia sẻ: "Là người am hiểu phong tục, tập quán của đồng bào dân tộc Thái trong bản, với trách nhiệm của mình, tôi cùng chi bộ, trưởng bản và các đoàn thể tuyên truyền, vận động bà con kí cam kết xóa bỏ các hủ tục, tập quán không còn phù hợp với đời sống văn minh. Bà con khi được tuyên truyền thì thấy có ích, giảm bớt gánh nặng về chi phí cho gia đình nên cũng nghe theo. Trước tổ chức đám tang phải hết mấy chục triệu, kéo dài mấy ngày, bây giờ tổ chức không quá 2 ngày. Chúng tôi cũng đưa ra giải pháp tổ chức đám hiếu hài hòa, được sự đồng thuận trong nhân dân".

Ra mắt mô hình “Chi hội không có hội viên có con tảo hôn – Thanh niên nói không với tảo hôn” ở bản Huổi Van.

Còn đối với ông Lù Văn Quý, NCUT bản Pá Kéo, những câu chuyện về vận động, tuyên truyền dân bản xóa bỏ hủ tục giờ đã không còn vất vả như trước. Ở bản của ông Quý, trước đây, gia đình có người ốm nặng thường không đi bệnh viện, mà chỉ treo cành cây và đợi làm lý.  Họ tìm đến thầy cúng để xua đuổi tà ma, xui xẻo. 

Muốn xóa bỏ một tập tục đã ăn sâu trong đời sống, ông cùng các đoàn thể xã, bản lựa chọn cách làm phù hợp: vận động gia đình vẫn thực hiện nghi lễ theo phong tục, đồng thời đưa người bệnh đi khám, cấp thuốc và điều trị. Ban đầu, người dân còn e ngại, không muốn cho người bệnh uống thuốc. Ông Quý cùng cán bộ tuyên truyền, vận động và đứng ra cam kết trách nhiệm. Khi người bệnh uống thuốc, được điều trị và khỏi bệnh, bà con dần nhận ra hiệu quả của việc chăm sóc sức khỏe tại cơ sở y tế.

Ông Lù Văn Quý, NCUT bản Pá Kéo tích cực tuyên truyền người dân xóa bỏ hủ tục lạc hậu trong việc tang.

Xã Nậm Hàng hiện có 16 NCUT trong đồng bào DTTS. Đây là lực lượng có vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phát triển kinh tế, giảm nghèo, xây dựng đời sống văn hóa và giữ gìn khối đại đoàn kết các dân tộc. Đặc biệt, trong bài trừ hủ tục lạc hậu, tiếng nói của NCUT có sức thuyết phục riêng. Họ là những người cùng sống trong cộng đồng, hiểu phong tục, tập quán và tâm lý của người dân. Vì vậy, không chỉ tuyên truyền bằng những quy định khô cứng, NCUT có thể bắt đầu từ những câu chuyện gần gũi, từ chính những hệ lụy mà hủ tục gây ra cho mỗi gia đình.

Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và đội ngũ NCUT, xã Nậm Hàng đang duy trì 6 mô hình xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu. Đến nay, 100% đám tang đã đưa người chết vào quan tài và không bắn súng thông báo khi có người chết như trước; 100% bản người Mông, bản người Thái đã đưa quy ước thực hiện nếp sống văn hóa trong tang lễ của bản; các đám tang thực hiện việc chôn cất trong 48 giờ. Qua thống kê, toàn xã hiện có 4/14 hủ tục và 140/204 lượt hủ tục được xóa bỏ.

Bản làng ở xã Nậm Hàng đổi thay nhờ không còn hủ tục lạc hậu.

Để từng bước xóa bỏ các hủ tục còn lại, tạo nền tảng để hoàn thành mục tiêu Nghị quyết 15-NQ/TU của Tỉnh ủy về xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh trong đồng bào các dân tộc vào năm 2030, đồng chí Vàng A Dơ - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Nậm Hàng cho biết: “Thời gian tới, Đảng ủy xã tiếp tục phát huy vai trò gương mẫu, tiên phong của cán bộ, đảng viên, đặc biệt là vai trò của đội ngũ NCUT trong việc vận động nhân dân xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh. Duy trì và nhân rộng thêm các mô hình giảm thiểu tình trạng tảo hôn trong vùng đồng bào DTTS. Thực hiện có hiệu quả các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, tạo việc làm, ổn định và nâng cao đời sống cho người dân, từng bước xóa bỏ các phong tục, tập quán lạc hậu”.

Từ sự vào cuộc đồng bộ của cấp ủy, chính quyền, các đoàn thể đến vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên và những NCUT, nhiều hủ tục từng tồn tại dai dẳng trong đời sống đồng bào các dân tộc ở Nậm Hàng đang từng bước được đẩy lùi. Khi mỗi gia đình chủ động thay đổi, mỗi người dân trở thành một tuyên truyền viên, những hủ tục sẽ dần được thay thế bằng những giá trị tốt đẹp, tạo nền tảng để Nậm Hàng thực hiện hiệu quả mục tiêu Nghị quyết 15-NQ/TU.