Đầu tháng 8/1945, thời cơ cách mạng xuất hiện, những điều kiện cho tổng khởi nghĩa đã chín muồi. Ngày 11/8, Nhật đầu hàng quân đồng minh. Ngay lập tức, Hội nghị toàn quốc của Đảng Cộng sản Việt Nam họp nhận định đây là “cơ hội rất tốt cho ta giành độc lập đã tới”. Đêm 13/8, Quân lệnh số 1 phát đi kêu gọi nhân dân toàn quốc “Kẻ thù chúng ta đã ngã gục. Giờ tổng khởi nghĩa đã đánh. Cơ hội có một cho quân dân Việt Nam vùng dậy giành lấy quyền độc lập của nước nhà”.
Ngày 16/8, Đại hội quốc dân họp tại Tân Trào (Tuyên Quang) với hơn 60 đại biểu, đại diện cho hơn 20 triệu người dân Việt Nam nhất trí chủ trương tổng khởi nghĩa, xác định chính sách đối nội, đối ngoại, quốc kỳ, quốc ca, cử ra Chính phủ cách mạng lâm thời do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu. Hồ Chủ tịch kêu gọi đồng bào cả nước “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”.
Tại Thái Nguyên, trong ngày 16/8, Đội Việt Nam Giải phóng quân do Đại tướng Võ Nguyên Giáp chỉ huy tiến về thị xã. Sáng 20/8, đội quân bao vây, tấn công phát xít Nhật, giải phóng thị xã Thái Nguyên. Chiều cùng ngày, tại đây đã diễn ra cuộc mít tinh lớn, Ủy ban khởi nghĩa tuyên bố xóa bỏ bộ máy chính quyền cũ, lập Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh Thái Nguyên.
Trên đà thắng lợi, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân cả nước đồng loạt vùng dậy, tiến hành tổng khởi nghĩa, giành chính quyền về tay nhân dân. Từ miền Bắc - Trung - Nam, nhân dân đứng dậy khởi nghĩa giành chính quyền với tinh thần yêu nước, quật cường. Chỉ trong vòng 2 tuần lễ (18/8 - 26/8/1945), gần như tất cả các tỉnh, thành trong cả nước đã giành thắng lợi. Ngày 18/8, nhân dân ở 4 tỉnh: Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, Quảng Nam nổi dậy giành chính quyền ở tỉnh lỵ thành công. Tiếp sau là Hải Phòng, Hà Nội, Huế ngày 23/8. Vua Bảo Đại thoái vị, đánh dấu sự chấm dứt của chế độ phong kiến Việt Nam. Sài Gòn giành thắng lợi ngày 25/8 cùng 13 tỉnh, thành vùng Tây Nam Bộ (trong đó có tỉnh Sóc Trăng) và Cần Thơ ngày 26/8.
Cách mạng Tháng Tám là kết tinh của tinh thần, ý chí tự lực tự cường của trí tuệ con người Việt Nam, của truyền thống lịch sử và văn hóa Việt Nam. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám là thắng lợi của Chủ nghĩa Mác - Lênin được vận dụng sáng tạo vào hoàn cảnh Việt Nam, là thắng lợi của tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối cách mạng đúng đắn, đầy sáng tạo của Ðảng ta; gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội, gắn sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, là thành quả rực rỡ của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.
Sau thành công của Cách mạng Tháng Tám, ngày 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, giản dị trong bộ quần áo kaki, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời, đứng trước máy phóng thanh đọc bản Tuyên ngôn độc lập, tuyên bố với cả thế giới khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa.
Bản Tuyên ngôn Độc lập là văn kiện lịch sử có ý nghĩa vô cùng trọng đại đối với vận mệnh của dân tộc. Là bản hùng ca viết tiếp những trang sử huy hoàng của ngàn năm về trước, đánh dấu thắng lợi của một thế kỷ ngoan cường chống thực dân và phong kiến và mở ra một kỷ nguyên mới trên đất nước ta. Chẳng những đã khai sinh một nhà nước - nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nhà nước độc lập đầu tiên trong hệ thống thuộc địa thế giới, mà còn báo hiệu sự thành lập một chế độ xã hội mới, chính quyền công nông đầu tiên ở khu vực Đông Nam châu Á, từ đây với tư cách người chủ thực sự của đất nước, nhân dân Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã kiên cường đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc và chế độ phong kiến.
Ba mươi năm sau ngày Tuyên ngôn Độc lập, năm 1975, toàn Đảng ta, toàn quân và toàn dân ta đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử vẻ vang: “Đánh cho Mỹ cút, ngụy nhào”; giải phóng hoàn toàn miền Nam, kết thúc thắng lợi sự nghiệp cách mạng dân tộc, dân chủ, đánh thắng chủ nghĩa thực dân mới, tiến hành thống nhất nước nhà, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội, xây dựng hàn gắn vết thương chiến tranh, giữ vững an ninh trật tự xã hội và bảo vệ biên cương Tổ quốc chống lại quân xâm lược phía Tây Nam và phía Bắc. Đưa Tổ quốc ta sang trang mới vĩnh viễn được độc lập, nhân dân ta đời đời được tự do.
Tinh thần bất diệt của Tuyên ngôn Độc lập mãi mãi khắc sâu vào trái tim và khối óc của mỗi người dân Việt Nam. Với ý nghĩa và tầm vóc lớn lao đó, ngày 2/9 trở thành ngày hội lớn của dân tộc, ngày Quốc khánh của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Trải qua 80 năm đất nước độc lập, Đảng ta luôn quan tâm xây dựng Nhà nước của dân, do dân và vì dân, coi đó là nhiệm vụ trọng yếu. Nhà nước ta đã từng bước được củng cố theo hướng tích cực ngày càng trong sạch vững mạnh. Hoạt động của Quốc hội, HĐND các cấp tiếp tục được đổi mới. Quản lý Nhà nước bằng pháp luật được bổ sung và tăng cường, các cơ chế, chính sách để thực hiện và phát huy quyền dân chủ của nhân dân ở cơ sở được xây dựng và thực hiện hiệu quả.