Dạy cho học sinh yêu thích từng câu văn, cảm nhận, bình giảng văn hay ở vùng cao không hề đơn giản và cũng chính là trăn trở của cô giáo Nguyễn Thị Dinh - giáo viên dạy văn khối 9, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú (PTDTBT) THCS Huổi Luông. Được tham dự tiết học văn của cô giáo sinh ra và lớn lên trên miền quê lúa Thái Bình, chúng tôi hiểu thêm cách truyền đạt kiến thức linh hoạt, sáng tạo của cô để phù hợp hơn với trình độ nhận thức của học sinh. Theo cô Dinh, bí quyết giúp học sinh tiếp thu tốt kiến thức, ngoài giảng nội dung, nghệ thuật của các tác phẩm, cô cố gắng lồng ghép, truyền tải vẻ đẹp, phong phú của ngôn ngữ và so sánh giữa các tác phẩm văn chương. Bài làm văn cấp THCS bước đầu có bài nghị luận văn học, phân tích, bình giảng nên những em thi học sinh giỏi cần chú trọng việc làm dàn bài, trình bày đầy đủ luận điểm, luận cứ, lồng ghép được cảm xúc trong bài viết. Các học sinh tham gia ôn thi học sinh giỏi môn văn học cấp trường, huyện, tỉnh đều được cô giáo Dinh rèn giũa từ nét chữ đến chính tả, đặc biệt là khả năng cảm thụ văn chương. Cô Dinh còn dành thời gian giới thiệu đến các em về tác giả, tác phẩm văn học trong tỉnh, nâng cao vốn kiến thức. Những tiết dạy hay, sáng tạo được đền đáp khi liên tục 4 năm liền cô có học sinh giỏi văn cấp huyện, 2 năm liền có học sinh giỏi văn cấp tỉnh.

Em Cao Mì Thúy - học sinh lớp 8A3 (Trường PTDTBT THCS Huổi Luông) cùng cô giáo chủ nhiệm Nguyễn Thị Thơm tập luyện văn nghệ.

Luôn đồng hành, động viên và có chung tâm huyết với cô giáo Dinh không thể không kể đến chồng cô - thầy giáo Hà Văn Ký, giáo viên dạy văn khối 7 cùng trường. Thầy Ký cũng có chung niềm đam mê và luôn sát cánh động viên vợ dạy tốt. Gia đình riêng tạo động lực cho cô yên tâm công tác, rèn giũa học sinh đam mê học môn văn. Thầy giáo Nguyễn Đình Trường - Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Năm học 2013-2014, nhà trường mới có 2 em học sinh giỏi cấp tỉnh, 3 em học sinh giỏi cấp huyện thì đến năm học 2016-2017 đã có 5 em học sinh giỏi cấp tỉnh, 6 em học sinh giỏi cấp huyện. Thành quả đó đền đáp cho tâm sức của các thầy, cô giáo nhiệt huyết nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn của nhà trường”.

Những năm qua, cùng với Trường PTDTBT THCS Huổi Luông, các mô hình bán trú được triển khai tại các trường phần nào mở sang trang mới, giúp học sinh không còn vượt mưa nắng, dốc đá đến trường bằng đôi chân trần. Với các em, được quây quần trong nếp nhà bán trú cùng bạn bè, mỗi chiếc giường đều có chăn bông, dù mưa dột hay đông lạnh thì đời sống đã ấm áp hơn ở nhà. Từ Nghị định số 116/2016/NĐ-CP ngày 18/7/2016 của Chính phủ quy định chính sách hỗ trợ học sinh và trường phổ thông ở xã, thôn đặc biệt khó khăn, mỗi học sinh được hỗ trợ 15kg gạo/tháng và 484 nghìn đồng/tháng giúp bữa ăn của các em đầy đủ hơn. Dù cũng đơn giản chỉ là cơm trắng, vài miếng thịt kho, rau xanh lõm bõm nhưng trong ánh mắt các em, niềm ham học luôn bừng sáng. Tuy ở xa khu vực trung tâm nhưng trong mỗi mái trường, đời sống tinh thần của các em được nâng lên qua những hoạt động ngoại khóa văn nghệ, thể thao ý nghĩa. Chúng tôi được chứng kiến cảnh em Cao Mì Thúy - học sinh lớp 8A3 (Trường PTDTBT THCS Huổi Luông) cùng cô giáo chủ nhiệm Nguyễn Thị Thơm cất cao giọng hát tập luyện cho buổi biểu diễn tại trường. Tiếng hát thánh thót như họa mi, Thúy say mê hòa giọng cùng cô giáo, cô âu yếm nhìn em như người mẹ hiền ngắm con nhỏ, chúng tôi hiểu nơi đây đã là “mái nhà chung” đang từng ngày rèn giũa các em trưởng thành.

Cô giáo Đới Thị Đắc - giáo viên Trường Mầm non Mù Sang có thâm niên 11 năm làm nghề giáo, trong đó 3 năm gắn bó với Mù Sang chia sẻ về những khó khăn khi rèn trẻ nhỏ là hầu như các em nói tiếng bản địa nên các cô phải dạy cho các em hiểu biết tiếng Việt trước khi bước vào cấp tiểu học. Trong khi giáo viên bậc học mầm non phải dạy trẻ từ những điều nhỏ nhất thì giáo viên bậc tiểu học lại đến từng nhà, từng bản vận động học sinh về lớp học. Các em mới đầu còn bỡ ngỡ và tình trạng viết sai chính tả, nói ngọng nhiều, thầy cô phải sửa thường xuyên. Đến bậc THCS, thầy cô lại gặp nỗi vất vả khác khi các em và cả chính phụ huynh đồng ý cho các em nghỉ học về làm nương, lập gia đình. Không phải trường hợp nào thầy cô đến vận động học sinh cũng trở lại trường. Những câu chuyện buồn, dang dở ước mơ học chữ của học sinh cũng là trăn trở của những người làm thầy…

Trên những nẻo đường biên, con đường học chữ hôm nay của các em đã có phần thênh thang hơn trước, song vẫn còn đó nỗi nhọc nhằn của cả cô - trò. Chuyến xe đưa chúng tôi xa dần nơi những mái trường ngói đỏ chênh vênh sườn núi, hình ảnh các em học sinh ở bán trú gấp chăn màn gọn gàng rồi cùng nhau quét dọn sạch sẽ sân trường, các bạn đội viên dùng giấy màu trang trí cho hoạt động ngoại khóa… nhen trong chúng tôi niềm tin rằng từ nơi đây, ước mơ của các em trong tương lai trở thành bác sĩ, thầy cô giáo, cán bộ sẽ sớm trở thành hiện thực.