Theo giới thiệu của cán bộ kiểm lâm tỉnh, chúng tôi đến thăm cơ sở chăn nuôi ĐVHD đã được thuần hóa của gia đình ông Vũ Khánh Sênh (tổ dân phố số 4, phường Đoàn Kết, thành phố Lai Châu). Hiện ông đang nuôi một số loại động vật như: dúi, cầy, công, chim trĩ. Trò chuyện với chúng tôi, ông Sênh cho biết, sau khi xem một số mô hình trong chương trình "Bạn của nhà nông" trên VTV2 của Đài Truyền hình Việt Nam thấy cách chăn nuôi các loại ĐVHD đã thuần hóa cũng dễ và phù hợp với điều kiện kinh tế của gia đình. Vì vậy, ông tự mày mò tìm hiểu cách nuôi trên mạng internet và nhu cầu của thị trường.

Khi có một số kiến thức nhất định, đầu năm 2021 ông Sênh làm thủ tục, xin giấy phép chăn nuôi ĐVHD với Chi cục Kiểm lâm tỉnh. Đồng thời, kết nối đến trang trại chăn nuôi ĐVHD ở tỉnh Tuyên Quang để mua giống cầy vòi mốc, dúi về nuôi. Ngoài ra, ông cũng thuê 1.000m2 đất của một hộ dân ở tổ dân phố số 21 (phường Tân Phong, thành phố Lai Châu) để xây dựng chuồng trại. Bước đầu chăn nuôi, gia đình ông gặp không ít khó khăn vì cầy, dúi chưa thích nghi được với khí hậu, nguồn nước, một số con mắc bệnh tiêu chảy, viêm phổi, táo bón và bị chết. Không nản lòng, ông Sênh dành nhiều thời gian để tìm hiểu tập tính, chế độ dinh dưỡng cũng như cách phòng bệnh bằng các loại vắc-xin cho cầy, dúi. Do đó, đàn vật nuôi của gia đình ông sinh trưởng, phát triển tốt.

Cán bộ Kiểm lâm tỉnh kiểm tra mô hình nuôi dúi của gia đình ông Vũ Khánh Sênh.

Chia sẻ về kỹ thuật nuôi cầy, dúi ông Sênh tâm sự: "Đã có kinh nghiệm thì nuôi cũng không khó, tuy nhiên khi cho thú ăn phải chú ý thức ăn khô ráo, sạch sẽ để phòng các bệnh tiêu chảy, táo bón. Thức ăn của dúi khá đơn giản chủ yếu là tre, ngô, mía, khoai, sắn; riêng con cầy thường ăn chuối, cháo gà và cháo cá".

Trung bình dúi cái đẻ 3 lứa/năm, mỗi lứa 1-3 con. Mỗi con non từ khi sinh ra khoảng 2-3 tháng là có thể đem bán làm con giống, những con dúi thương phẩm sau 6-7 tháng có thể đạt trọng lượng từ 1,5- 2kg. Việc tiêu thụ cũng khá thuận lợi, hiện tại có một số nhà hàng trong và ngoài tỉnh, thương lái đã đặt mua dúi với giá 600 nghìn đồng/kg, còn dúi giống bán từ 1,5 - 2 triệu đồng/cặp.

Đối với cầy thương phẩm giá bán tương đối cao, dao động từ 2-2,2 triệu đồng/kg, 17 triệu đồng/đôi con giống. Nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật, cho ăn đủ chất dinh dưỡng thì mỗi con cầy trưởng thành có thể đạt từ 7-8kg. Cầy mẹ mỗi năm đẻ 1 lứa, mỗi lứa từ 3-5 con. Hiện tại, trong chuồng nhà ông Sênh có gần 50 con cầy vòi mốc và gần 300 con dúi. Để mở rộng chăn nuôi, vừa qua gia đình ông mua thêm 20 con chim trĩ và 5 con công về nuôi thử nghiệm nếu đạt hiệu quả sẽ mở rộng quy mô.

Nắm bắt nhu cầu thị trường của sản phẩm nhung hươu ngày càng cao nên gia đình anh Đào Văn Tuyên (bản Xuân Phương, xã Mường Than, huyện Than Uyên) mạnh dạn đầu tư nuôi hươu sao. Trước khi nuôi, anh Tuyên làm hồ sơ xin giấy phép chăn nuôi theo quy định của pháp luật. Lý giải về nguyên nhân chọn nuôi hươu sao, anh Tuyên chia sẻ: "Qua tìm hiểu, tôi thấy nuôi hươu sao có nhiều lợi thế vì hươu cái để sinh sản, hươu đực cho nhung nên nuôi cả cặp đều có lợi. Vì vậy, tháng 5/2019, gia đình tôi đã mua 20 con hươu sao (10 con đực, 10 con cái) về chăn nuôi thử. Nguồn thức ăn nuôi hươu sẵn có trong tự nhiên nên buổi sáng cho ăn cỏ voi; trưa lấy lá nhãn, lá mít, lá sung để đổi bữa cho hươu ăn được nhiều. Ðầu giờ chiều cho ăn ít thức ăn tinh bột, tối cắt cỏ cho ăn thêm. Từ lúc nhung hươu bắt đầu nhú cho đến ngày thu hoạch là khoảng từ 45 đến 50 ngày để nhung hươu đạt giá trị dinh dưỡng cao nhất".

Hiện nay, đàn hươu đực nhà anh Tuyên đã cho thu hoạch nhung, hươu cái sinh sản được 3 con. Hươu cho nhung 1 lần/năm, số lượng khoảng 5-6 lạng nhung/con, với giá bán 1,5-2 triệu đồng/lạng. Nhung hươu sản xuất ra bao nhiêu thì bán hết bấy nhiêu, thậm chí không có hàng để bán do nhu cầu của người tiêu dùng mua về ngâm rượu, ngâm mật ong bồi bổ sức khỏe. Tính từ đầu năm 2020 đến nay, gia đình anh Tuyên thu về gần 200 triệu đồng từ bán nhung hươu.

Theo thống kê của Chi cục Kiểm lâm tỉnh, toàn tỉnh hiện có 15 cơ sở, hộ gia đình tham gia gây nuôi ĐVHD đã được thuần hoá với các loại: hươu sao, nhím, lợn rừng, cầy vòi mốc, cầy vòi hương, chim trĩ, công, dúi… Thấy được lợi ích nhiều mặt, những năm gần đây, các cấp chính quyền và lực lượng kiểm lâm trong tỉnh đã tạo điều kiện cho người dân phát triển chăn nuôi như làm các giấy tờ liên quan theo quy định của pháp luật. Đồng thời, cấp phát sổ theo dõi để thuận lợi cho việc nắm bắt, quản lý việc xuất, nhập ĐVHD của các cơ sở chăn nuôi.

Có thể thấy, mô hình chăn nuôi ĐVHD thuần hóa đã và đang là hướng phát triển kinh tế hứa hẹn mang lại giá trị kinh tế cao cho người chăn nuôi. Qua đó, góp phần bảo tồn nhiều ĐVHD khỏi nguy cơ tuyệt chủng.