Theo báo cáo của UBND huyện Tân Uyên, thực hiện di dân, tái định cư các công trình thủy điện quốc gia trên địa bàn, huyện đã hoàn thành việc di dân và sắp xếp số hộ, khẩu đảm bảo theo quy hoạch được duyệt. Việc bố trí sắp xếp lại dân cư nhận được sự đồng thuận và nhất trí cao của đại bộ phận Nhân dân tái định cư, phù hợp với phong tục, tập quán của đồng bào. Tuy nhiên, các chỉ tiêu về đất sản xuất tại các khu, điểm tái định cư chưa đáp ứng so với quy hoạch tổng thể nên hiện tại đời sống kinh tế của bà con còn khó khăn.

Đoàn giám sát của HĐND tỉnh tìm hiểu cuộc sống của các hộ gia đình TĐC bản Tân Hợp, thị trấn Tân Uyên, huyện Tân Uyên.

Mới đây, chúng tôi có dịp cùng Đoàn giám sát của HĐND tỉnh khảo sát thực tế đời sống Nhân dân 3 bản tái định cư: Bá Bằng, Pá Phặt, Pá Kim của xã Trung Đồng, cảm nhận rõ sự phấn khởi, bằng lòng với cuộc sống hiện tại của bà con khi về nơi ở mới. Nhân dân được sinh sống tập trung, trẻ trong độ tuổi được đến trường, khi ốm đau được đến Trạm Y tế xã khám chữa bệnh. Vấn đề an sinh xã hội đã tạm ổn, song trong phát triển sản xuất của bà con vẫn gặp phải nhiều khó khăn. Anh Lò Văn Lả (bản Pá Kim) chia sẻ: “Chuyển đến bản mới, chúng tôi còn thiếu đất sản xuất. Trung bình mỗi nhân khẩu được bố trí 350m2 nhưng có nhiều diện tích đất sản xuất không được tốt, chỉ canh tác được 1 vụ. Nhiều hộ dân đã chủ động mua thêm đất ruộng của Nhân dân sở tại nhưng lại không có tiền chi trả phí chuyển nhượng đất, rất mong được các cấp chính quyền xem xét hỗ trợ”.

Thiếu đất sản xuất, vị trí đất sản xuất không thuận lợi… là những khó khăn của không ít hộ dân tái định cư. Theo anh Lò Văn Đón (bản Tân Lập, thị trấn Tân Uyên), trung bình mỗi khẩu trong bản được cấp 500m2 đất sản xuất, nhưng chúng tôi mong muốn được cấp thêm đất để trồng chè như Nhân dân vùng sở tại. Quả thực, đến nơi ở mới, tuy cơ sở hạ tầng được đầu tư xây dựng khang trang nhưng người dân ở vùng tái định cư còn thiếu đất sản xuất và lương thực nên đời sống còn khó khăn, nhiều hộ có nguy cơ tái nghèo cao. Cũng vì thế mà một số hộ có ý định quay lại nơi ở cũ để canh tác.

Ông Hà Trọng Hải - Chủ tịch UBND huyện Tân Uyên khẳng định: “Việc cấp đất sản xuất cho Nhân dân tái định cư Thủy điện Bản Chát chưa đảm bảo theo quy định của Chính phủ do không thể thu hồi thêm đất sản xuất của các hộ dân sở tại. Huyện đang có kế hoạch tạo thêm quỹ đất sản xuất cho Nhân dân, dự kiến khoảng 1.500ha tại xã Pắc Ta, định hướng cho Nhân dân trồng chè, quế. Để tạo điều kiện cho bà con huyện tiếp tục thực hiện công tác đảm bảo đời sống Nhân dân vùng tái định cư. Tuy nhiên, ông Chủ tịch UBND huyện cũng mong muốn Chính phủ sớm phê duyệt Đề án Hỗ trợ đời sống và sản xuất cho người dân tái định cư Thủy điện Bản Chát. Trong đó, bố trí đủ kinh phí để thu hồi thêm đất sản xuất của các hộ dân sở tại cấp cho các hộ dân tái định cư và thực hiện các chính sách hỗ trợ theo Quyết định số 64/QĐ-TTg ngày 18/11/2014 của Thủ tướng Chính phủ về chính sách đặc thù về di dân, tái định cư các dự án thủy lợi, thủy điện.

Để đảm bảo ổn định sản xuất cho người dân khi về nơi ở mới, Đoàn giám sát của HĐND tỉnh cũng yêu cầu huyện Tân Uyên: tại các vùng tái định cư cần tiến hành rà soát lại diện tích đất canh tác thực của các hộ dân sở tại, trên cơ sở đó quy hoạch, phân chia lại để bảo đảm hiệu quả sử dụng đất, vừa bảo đảm tăng quỹ đất sản xuất cho các hộ dân tái định cư. Ngoài ra, cần chủ động khảo sát, quy hoạch lại các loại rừng để chuyển đổi đất lâm nghiệp sang đất nông nghiệp giao cho các hộ tái định cư. Chú trọng công tác đào tạo nghề cho người dân tái định cư phù hợp với tình hình địa phương. Lựa chọn các mô hình kinh tế hiệu quả, hỗ trợ vốn, giống và khoa học kỹ thuật để nhân rộng, giúp đồng bào dân tộc dần ổn định đời sống nơi vùng đất mới.