Bản Ma Sang có 78 hộ dân tộc Mông sinh sống chia thành 3 cụm dân cư. Trong đó, cụm dân cư trung tâm có 61 hộ thì tất cả đều nằm trong cung sạt trượt với nguy cơ sạt lở rất cao. Theo bà con nơi đây, từ năm 2018, phía sau bản đã xuất hiện 2 vết nứt lớn, tạo thành 2 cung sạt trượt xếp chồng lớp lên nhau. Qua mỗi mùa mưa các vết nứt lại lớn hơn, cùng với đó là lo lắng của người dân cũng tăng dần. Khoảng cách từ cung sạt trượt trên đến cung sạt trượt dưới cách nhau hơn 100m và đều kéo dài mấy trăm mét ôm trọn cả cụm dân cư trung tâm với 61 hộ nêu trên. Các vết nứt đều rộng cả mét, khe nứt sâu không thể đo, qua mỗi mùa mưa đất dưới những vết nứt đều trượt và lún xuống vài mét. Cùng thời điểm trên, ngay tại trung tâm bản xuất hiện vết nứt kéo dài gần 300m chạy xuyên qua nhà của 13 hộ dân, nhà văn hóa bản và điểm trường tiểu học. Vết nứt này khiến nhà của các hộ dân, điểm trường và nhà văn hóa của bản bị nghiêng, hư hỏng các công trình xây dựng, kiến trúc khác cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng, khiến người dân hết sức lo ngại.

Vết nứt có nguy cơ xảy ra sạt lở ngay trong sân nhà của người dân ở bản Ma Sang (xã Nậm Pì, huyện Nậm Nhùn).

Theo ông Giàng A Chiếu (người dân ở bản Ma Sang) cho biết: Cứ những ngày mưa lớn là nhiều hộ dân không dám ở nhà mà phải bảo nhau ra lán nương để ở. Với những vết nứt lớn như vậy, chúng tôi không thể lường trước được sạt lở sẽ xảy ra lúc nào, thôi thì cứ phải đảm bảo an toàn cho gia đình mình trước đã. Nhà tôi cũng có các vết nứt chạy dọc theo sân, cắt qua nhà tắm, nhà vệ sinh làm lún nền nhà và nghiêng cột nhà, gia đình hiện có 8 người cùng sinh sống. Các hộ đều có nguyện vọng được di chuyển đến nơi ở mới an toàn hơn.

Cũng theo ý kiến cá nhân ông Chiếu, chỉ cần một trong hai cung sạt trượt phía sau sạt xuống cũng đủ vùi lấp toàn bộ nhà, tài sản và tính mạng của 61 hộ dân cụm trung tâm bản này.

Hộ anh Vàng A Chớ cũng có vết nứt chạy ngay giữa nhà, qua các mùa mưa vết nứt ấy ngày một lớn hơn khiến các thành viên trong gia đình không khỏi lo lắng. Để xử lý vết nứt đó, anh cùng mọi người trong nhà lấy đá, cát, ximăng trộn lẫn rồi đổ vào, làm phẳng đi mới có thể ở được. Nhưng đó cũng chỉ là giải pháp tạm thời bởi cứ qua mỗi mùa mưa vết nứt lại lớn hơn, có khi dùng cả cây tre dài chục mét cũng không đo hết độ sâu. Cứ lấp xong năm nay, mùa mưa năm sau lại nứt trở lại, cát đá đổ vào chẳng biết đi đâu hết. Nếu không lấp chỉ sợ trẻ con chơi trong nhà không may rơi xuống thì nguy hiểm. Đã qua gần hết 4 mùa mưa, mùa mưa nào gia đình anh cũng phải “chạy” khỏi nhà, chạy nhiều quá thành ra mệt mỏi. Do đó, anh Chớ mong muốn sớm được di chuyển đến nơi an toàn để yên tâm sinh sống, lao động và sản xuất.

Không chỉ nhà dân, theo Trưởng bản Ma Sang - Lầu A Chứ, mùa mưa của hai năm trước đã gây sụt lún, làm hỏng, sập một phòng của dãy nhà lớp học, mà đó còn là điểm đã xây dựng kiên cố. Để đảm bảo có chỗ học cho các cháu đã phải dùng máy cắt bêtông cắt bỏ một phòng học ở điểm trường của bản, dùng rọ thép gia cố phòng học còn lại, tuy nhiên qua mỗi mùa mưa điểm đó lại lún xuống cả mét, rất nguy hiểm. Nhà văn hóa bản, hệ thống nước cung cấp cho người dân, điện cũng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng nếu sạt lở xảy ra.

“Trước những ảnh hưởng đó, bản cùng cấp ủy, chính quyền xã đã nhiều lần kiến nghị đến tỉnh, huyện và các cấp, các ngành có liên quan. Tỉnh, huyện cũng đã khảo sát, người dân cũng đã chọn được vị trí đất cho nơi ở mới cách đó không quá xa. Nhưng Nhà nước chưa làm mặt bằng nên bà con chưa thể di chuyển ra nơi ở mới. Mong muốn hiện nay của bà con trong bản là đề nghị cho 13 hộ dân có các vết nứt chạy qua nhà di chuyển trước. Tuy nhiên, sau khi xã họp với bản, bà con thống nhất vào những ngày mưa, 13 hộ trên sẽ sơ tán đến ở nhờ những gia đình khác. Xã cũng sẽ tính toán bỏ ra một phần kinh phí để hỗ trợ các hộ khi phải sơ tán và hỗ trợ cả cho những hộ cho 13 hộ trên ở nhờ” - anh Lầu A Chứ cho biết thêm.

Nói về vấn đề trên, ông Vũ Văn Thân - Chủ tịch UBND xã Nậm Pì cho biết: Việc di chuyển hơn 60 hộ dân bản Ma Sang đã được cơ quan chức năng của huyện, tỉnh khảo sát, đánh giá và lập dự án. Về chủ trương, tỉnh đã đồng ý phương án cho bà con di chuyển, điểm di chuyển cũng đã có. Song theo như xã nắm được thì do chưa có nguồn hỗ trợ người dân di chuyển, nguồn vốn để san gạt mặt bằng, xây dựng cơ sở hạ tầng nơi ở mới… nên chưa thể di chuyển. Xã cũng mong muốn Trung ương, tỉnh, huyện sớm quan tâm bố trí nguồn lực để di chuyển bà con ra khỏi vùng nguy cơ. Có vậy cuộc sống bà con mới sớm ổn định.

Theo thông tin từ UBND xã Nậm Pì, trong 3 năm gần đây, xã đã di chuyển hơn 200 hộ dân nằm trong vùng khó khăn có nguy cơ sạt lở đến nơi ở mới an toàn. Đỉnh điểm mùa mưa năm 2018, xã Nậm Pì cũng từng phải sơ tán cả bản Pá Sập đến các lều lán tạm trong mùa mưa, sau đó mới bố trí di chuyển lên nơi ở mới. Hiện nay, ngoài bản Ma Sang, bản Pá Đởn của xã cũng đang cần được di chuyển vì vừa nằm trong vùng có nguy cơ, vừa là bản có điều kiện khó khăn nhất xã. Bà con trong bản không có đất ở, đất sản xuất. Các hộ gia đình phải sinh sống nhiều thế hệ trong một nhà. Bản có 38 hộ thì có đến 34 hộ nghèo, 3 hộ cận nghèo và chỉ 1 hộ thoát nghèo. Do nơi ở của bà con quá khó khăn nên Nhà nước không đầu tư được điện, đường và một số hạ tầng thiết yếu khác.