Được biết, tổng lượng nước mưa hàng năm tạo ra trên địa bàn tỉnh là 23,61 tỷ m3/năm; tổng lượng tài nguyên nước mặt nội tỉnh là 13,44 tỷ m3/năm; nước nhận từ các nhánh của sông Đà phần ngoại tỉnh là 7,78 tỷ m3/năm; nước nhận từ sông xuyên biên giới phần diện tích bên Trung Quốc là 24,67 tỷ m3; tổng lượng bổ cập nước dưới đất là 3.665.086,14 m³/ngày, tài nguyên dự báo nước dưới đất là 5.686.684 m3/ngày được phân bố ở 18 tầng chứa nước, trữ lượng có thể khai thác nước dưới đất là 1.706.005 m³/ngày. Tỉnh Lai Châu có tổng lượng nước tích trữ trong 3 hồ thủy điện: Lai Châu, Bản Chát, Huội Quảng là 3.442 triệu m³; 17 hồ chứa nước thủy lợi có dung tích trên 1 triệu m³, cơ bản đảm bảo nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất và phát điện theo thiết kế. Chất lượng nguồn nước ngầm chưa có dấu hiệu ô nhiễm kim loại nặng.
Mặc dù nguồn tài nguyên nước tương đối phong phú, nhưng nguồn nước của tỉnh chịu tác động và ảnh hưởng rất lớn từ các sông bên Trung Quốc và các tỉnh lân cận. Mặt khác, do đặc điểm địa hình của tỉnh phân cắt, độ dốc lớn, nguồn nước phân bố không đều, lượng nước tích trữ tập trung tại các hồ thủy điện lớn, một số khu vực vùng cao ở các huyện: Sìn Hồ, Phong Thổ, Mường Tè, Nậm Nhùn lượng nước vào mùa khô xuống thấp. Thêm vào đó, biến đổi khí hậu đã tạo ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán gây thiếu hụt lượng nước. Cụ thể năm 2023 đã xảy ra hạn hán diện rộng, kéo dài ảnh hưởng đến nguồn nước cung cấp cho sản xuất và sinh hoạt của người dân; lũ quét, lũ ống, sạt lở đất đá… gây nên hiện tượng bồi lắng lòng sông, hồ, giảm khả năng tích trữ nước và ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước. Việc gia tăng dân số và quá trình đô thị hóa dẫn đến nhu cầu sử dụng nước ngày càng gia tăng, kéo theo nguy cơ ô nhiễm, suy thoái, khan hiếm, cạn kiệt nguồn nước. Đặc biệt, trong hoạt động sản xuất nông nghiệp, người dân sử dụng thuốc trừ sâu, phân bón quá mức quy định, nước thải, chất thải từ hoạt động chế biến nông sản, chăn nuôi gia súc, gia cầm… không được xử lý đã tạo cho môi trường nước có phần bị ô nhiễm. Hay như tình trạng chặt phá rừng làm giảm diện tích che phủ gây nên hiện tượng nước bốc hơi nhanh làm giảm khả năng tích trữ nước.

Lòng hồ Thuỷ điện Huội Quảng (huyện Than Uyên) có dung tích chứa nước lớn của tỉnh Lai Châu.

Đồng chí Vương Đức Lợi - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Trước thực trạng đó, sở tham mưu UBND tỉnh ban hành các văn bản quản lý, chỉ đạo về bảo vệ, giữ gìn tài nguyên nước. Phối hợp với các cơ quan chuyên môn xây dựng phương án khai thác, sử dụng, bảo vệ tài nguyên nước; ban hành kế hoạch và tổ chức thành công hội nghị phổ biến, tuyên truyền Luật Tài nguyên nước năm 2023 và các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành luật bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với 115 điểm cầu của cấp tỉnh, huyện, xã.
Sở còn ban hành văn bản hướng dẫn, đôn đốc thực hiện các quy định của pháp luật về tài nguyên nước đối với tổ chức, cá nhân khai thác nước để cấp cho sinh hoạt; công trình khai thác, sử dụng tài nguyên nước phải đăng ký, phải có giấy phép và hướng dẫn xác định thời điểm hiệu lực giấy phép khai thác sử dụng tài nguyên nước. Hướng dẫn thẩm quyền cấp giấy phép khai thác, sử dụng tài nguyên nước; yêu cầu thực hiện duy trì lưu lượng xả thường xuyên, liên tục sau đập của các dự án khai thác, sử dụng nước mặt và các giải pháp giảm thiểu nguy cơ thiếu nước trong mùa khô trên địa bàn tỉnh.
Là đơn vị cung cấp nước sinh hoạt trong tỉnh, Công ty Cổ phần Nước sạch Lai Châu luôn chủ động triển khai các giải pháp nhằm đảm bảo chất lượng nguồn nước để phục vụ nhu cầu sử dụng của người tiêu dùng. Hiện nay, công ty đang quản lý, vận hành 10 nhà máy/trạm xử lý nước sạch với tổng công suất thiết kế đạt 30.500m3/ngày đêm, cung cấp nước sạch cho 5/8 đô thị trong toàn tỉnh, đáp ứng nhu cầu của trên 25.000 khách hàng. Việc sản xuất và cung cấp nước sạch trên địa bàn tỉnh với điều kiện tự nhiên hết sức khó khăn, khan hiếm về nguồn nước đã gây ra những bất cập nhất định cho công tác sản xuất và cung cấp nước sạch. Tuy nhiên, với sự cố gắng không ngừng, công ty tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh xây dựng kế hoạch khai thác, sử dụng tài nguyên nước trên địa bàn tỉnh. Qua đó có các giải pháp điều hòa, phân phối nguồn nước phù hợp với thực trạng nguồn nước của tỉnh và đáp ứng nhu cầu cấp nước sinh hoạt của nhân dân. Đẩy mạnh công tác phòng, chống thất thu, thất thoát nước sạch (tăng cường công tác truy tìm rò rỉ, thất thoát; sửa chữa, thay thế các tuyến ống đã cũ hỏng, xuống cấp....). Tuyên truyền, vận động cơ quan, tổ chức và người dân chung tay bảo vệ nguồn nước, sử dụng tiết kiệm nước, có biện pháp chủ động tích trữ nước, nhất là mùa khô.

Lãnh đạo Công ty Cổ phần nước sạch Lai Châu kiểm tra hệ thống giám sát các thông số vận hành sản xuất nước sạch tại Nhà máy nước thành phố Lai Châu.

Trên địa bàn tỉnh, không chỉ các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp mà các hộ dân đã có ý thức giữ gìn, bảo vệ và tiết kiệm tài nguyên nước. Gia đình bà Nguyễn Thị Luyến (phường Đông Phong, thành phố Lai Châu) chia sẻ: “Tôi xem trên các phương tiện thông tin đại chúng, nhất là Báo Lai Châu, Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh, thấy nhiều khu vực ở tỉnh ta vào mùa khô còn thiếu nước sinh hoạt, sản xuất. Vì vậy, tôi thường dặn các thành viên trong gia đình sử dụng nước hợp lý và nâng cao ý thức khi sử dụng nước nơi công cộng”.
Để tài nguyên nước dồi dào và được bảo vệ, giữ gìn, Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục tăng cường công tác quản lý tài nguyên nước trên địa bàn theo quy định của Luật Tài nguyên nước. Hướng dẫn, đôn đốc các tổ chức, cá nhân có liên quan đến quản lý, khai thác, sử dụng tài nguyên nước tuân thủ quy định của pháp luật trong quá trình hoạt động. Triển khai thực hiện nhiệm vụ kiểm kê tài nguyên nước trên địa bàn tỉnh; tiếp nhận, tham mưu thẩm định các hồ sơ đề nghị cấp phép khai thác tài nguyên nước theo hướng cải cách hành chính, tuân thủ pháp luật. Cùng với đó, tăng cường theo dõi, giám sát duy trì dòng chảy tối thiểu các công trình khai thác tài nguyên nước, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.