Văn hóa
Người giữ hồn văn hóa Si La ở Lai Châu
Tây Bắc
Nhấn để tìm kiếm tin cùng tác giả
Thứ hai, 20/09/2010 15:44
lc-icon - (BLC) - Dáng người nhỏ, nước da ngăm đen vì nắng gió, ở vào tuổi 73 với nhiều lo toan cuộc sống hàng ngày nhưng ông vẫn sưu tầm những lời dân ca, điệu sáo, múa cổ; rồi ông tự sáng tác lời để sang sông truyền dạy cho con cháu Si La mình.
Nghệ nhân Hù Chà Khao thổi Pờ Tư Hế Lế, giới thiệu nhạc cụ dân tộc Si La.
Ông là nghệ nhân văn hóa dân tộc Si La – Hù Chà Khao ở bản Seo Hai, xã Can Hồ (huyện Mường Tè).
Trước sự phát triển của xã hội, các loại hình âm nhạc, nhạc cụ ngoại lai đã xâm nhập về bản làng người Si La. Theo thời gian, trẻ em trong bản dần quên đi cách cầm đàn, thổi sáo, điệu múa và những làn điệu dân ca cổ của dân tộc mình.
Là một trong số ít người già còn lưu giữ được những nét văn hóa dân tộc Si La, nghệ nhân Hù Chà Khao hiểu rằng nếu bây giờ không gìn giữ và truyền dạy các loại hình văn hóa vật thể và phi vật thể của dân tộc mình cho con cháu thì chẳng bảo lâu nữa tiếng đàn, sáo kia sẽ không còn.
Nói là làm, chỉ với ý nghĩ đơn giản đó thôi, nhiều năm qua, dù mưa hay nắng ngày nào ông cũng vượt sông Đà về bản Seo Hai, Sì Thao Chải dạy những bé trai làm đàn, sáo và cách sử dụng; dạy các bé gái hát những điệu dân ca, múa cổ.
Để con cháu dân tộc mình quay trở lại chơi đàn, thổi sao, hát dân ca, những ngày đầu ông gặp rất nhiều khó khăn. Ông phải đến từng nhà để vận động phụ huynh cho các cháu tới học. Do trình độ dân trí thấp, cuộc sống khó khăn nên hầu hết mọi người cho rằng “phải no bụng đã rồi mới làm gì thì làm”. Người hiểu thì thông cảm động viên ông. Người không hiểu thì cho là ông ăn cơm nhà vác tù và, hâm và buông ra những lời nói khó nghe “già rồi mà chơi với trẻ con”. Trước khó khăn đó, ông không chịu lùi bước và đến trường tiểu học, THCS nhờ các thầy, cô giúp đỡ. Có thầy, cô vào cuộc dần dần các cháu cũng nghe theo.
Khi tuổi đã cao, ông lo sợ việc làm của mình sẽ dở dang. Những ngày ốm, ông nhờ vợ mình sang sông dạy thay. Rồi hai ông bà cùng thực hiện ước nguyện. Ông dạy chơi đàn, thổi sáo; bà dạy múa, hát dân ca…
Thời gian trôi qua, đám trẻ trong bản đã dần biết chơi đàn, thổi sáo, hát dân ca. Ngôi nhà văn hóa ở trung tâm bản Seo Hai trở thành điểm để ông và bọn trẻ trong bản chơi đàn, học hát hàng ngày. Hôm nào vì lý do này, kia mà các cháu không tới được thì ông ngồi thổi sáo, chơi đàn, bà hát những làn điệu dân ca cổ.
Mưa dầm thấm lâu, việc làm của ông không chỉ thu hút được trẻ em trong bản tới học mà mỗi khi tiếng đàn, tiếng sáo cất lên, già trẻ trong bản lại kéo nhau đến thưởng thức. Bên bếp lửa bập bùng trong căn nhà lợp prôximăng, thưng ván ém mình bên bờ bắc sông Đà, ông Hù Chà Khao đang miệt mài làm đàn. Thấy khách tới nhà, ông ngưng tay rồi cầm hai cây sáo một dài, một ngắn ra khoe: “Người Si La trước đây thổi sáo, đánh đàn và hát được nhiều làn điệu dân ca của dân tộc mình, nhưng nay không ai thổi hay hát đâu. Người biết thổi sáo, đánh đàn, hát dân ca chỉ còn mình và bà nó thôi (vợ ông)”.
Nói rồi ông cầm cây sáo dài giới thiệu, nó có tên là Pờ Tư Hế Lế. Cây sáo này xưa thường được đàn ông, thanh niên trong bản dùng để gọi nhau đi làm nương hay đi rừng cùng về. Cây sáo nhỏ có tên là Là Bí, đây là dụng cụ được con trai người Si La dùng để gọi bạn tình đến chỗ hẹn. Còn cây đàn có tên là Tứ Phề, nó được dùng trong các dịp lễ, tết hoặc việc tang. Kể xong, ông cầm đàn lên chơi, tiếng đàn vang vọng, lan toả.
Với những trăn trở và việc làm thiết thực đó, nhiều năm qua, nghệ nhân Hù Chà Khao được Viện Âm nhạc Việt Nam, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tặng nhiều Bằng khen, Giấy khen vì đã có thành tích đóng góp vào việc gìn giữ, bảo tồn nhạc cụ âm nhạc dân tộc Si La. Điều ông vui và mong muốn nhất không phải là những tấm Bằng khen, Giấy khen của các cấp, ngành mà chính là con cháu đã biết đàn, hát bằng những loại nhạc cụ, làn điệu dân ca dân tộc mình.
Ý kiến bạn đọc

Tin đọc nhiều

Có thể bạn quan tâm
Tin cùng chuyên mục
Đổi thay Sảng Phìn
Đổi thay Sảng Phìn
Kinh tế
12/06/2026 08:49
Từ một vùng đất còn khó khăn với giao thông cách trở, sản xuất chủ yếu dựa vào đất nương, đời sống người dân phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên, nay bản Sảng Phìn (xã Sìn Hồ) đã khoác lên mình diện mạo mới. Đó là, những con đường bê tông nối dài, mô hình kinh tế hiệu quả và nếp nhà khang trang thấp thoáng bên sườn núi.
Kiến tạo đô thị sinh thái, thông minh mang bản sắc Tây Bắc
Kiến tạo đô thị sinh thái, thông minh mang bản sắc Tây Bắc
Văn hóa
05/06/2026 10:18
Với tầm nhìn xây dựng đô thị hiện đại, xanh, thông minh và giàu bản sắc văn hóa vùng cao, tỉnh Lai Châu đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển trung tâm đô thị thông qua Quy hoạch chung đô thị liên phường Đoàn Kết - Tân Phong đến năm 2045. Qua đó, mở ra không gian phát triển mới, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng sống của người dân, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tăng cường liên kết vùng Tây Bắc.
Lai Châu lần đầu tiên tổ chức Trại sáng tác văn học trẻ
Lai Châu lần đầu tiên tổ chức Trại sáng tác văn học trẻ
Văn hóa
03/06/2026 09:54
Sáng ngày 3/6, Hội Văn học Nghệ thuật (VHNT) tỉnh tổ chức khai mạc Trại sáng tác trẻ tỉnh Lai Châu năm 2026 dành cho học sinh Chuyên văn Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn. Đây là lần đầu tiên Hội VHNT tỉnh tổ chức Trại sáng tác văn học trẻ nhằm khơi dậy đam mê sáng tạo, bồi dưỡng năng khiếu và tạo nguồn lực kế cận cho hoạt động văn học nghệ thuật địa phương.
Sin Suối Hồ đón nhận danh hiệu “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất” Việt Nam năm 2025
Sin Suối Hồ đón nhận danh hiệu “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất” Việt Nam năm 2025
Văn hóa
30/05/2026 12:19
Sáng 30/5, UBND xã Sin Suối Hồ tổ chức Lễ Công bố Giải thưởng du lịch Việt Nam năm 2025 “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất” đối với điểm du lịch cộng đồng bản Sin Suối Hồ (xã Sin Suối Hồ). Dự buổi lễ có các đồng chí: Trần Quang Kháng - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL); Phạm Văn Minh - Phó Giám đốc Viettel Lai Châu; lãnh đạo các xã Sin Suối Hồ, Phong Thổ, Khổng Lào; đại diện các phòng, ban, cơ quan, đơn vị đóng chân trên địa bàn xã cùng nhân dân và du khách...
Thác Nậm Lúc nét duyên đại ngàn
Thác Nậm Lúc nét duyên đại ngàn
Văn hóa
27/05/2026 17:05
Thác Nậm Lúc (Sìn Hồ) như nét duyên tô điểm cho đại ngàn nguyên sơ – vùng đất đẹp ven trời Tây Bắc. Từ độ cao hàng trăm mét, những tầng thác trắng xóa như dải lụa bạc vắt ngang sườn núi khiến cho bức tranh thiên nhiên nơi đây thêm nên thơ mà hùng vĩ. Khu vực thác được hưởng khí hậu mát lành vùng núi cao và còn lưu giữ nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống trong cộng đồng. Đây là tài nguyên quý để phát triển ngành “công nghiệp không khói” với các sản phẩm đặc trưng: du lịch trải nghiệm, du lịch sinh thái…
Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu
Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu
Xã Hội
27/05/2026 16:23
Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lai Châu vừa ban hành Kế hoạch tổ chức Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu với chủ đề “Lai Châu - Mạch nguồn văn hóa, tiềm năng, động lực phát triển”. Cuộc thi nhằm khơi dậy cảm hứng sáng tạo trong đội ngũ văn nghệ sĩ và các tầng lớp nhân dân, đồng thời quảng bá hình ảnh miền đất, con người Lai Châu giàu bản sắc văn hóa, giàu tiềm năng phát triển đến với bạn bè trong nước và quốc tế.

Đọc báo in

Báo Lai Châu Số 560 ngày 20/06/2026
Báo Lai Châu Số 584 ngày 20/06/2026
Báo Lai Châu Số 3219 ngày 19/06/2026
Báo Lai Châu Số 3218 ngày 18/06/2026
Báo Lai Châu Số 3217 ngày 17/06/2026
Báo Lai Châu Số 3216 ngày 15/06/2026
Báo Lai Châu Số 559 ngày 13/06/2026
Báo Lai Châu Số 3215 ngày 12/06/2026
Báo Lai Châu Số 3214 ngày 11/06/2026
Báo Lai Châu Số 3213 ngày 10/06/2026