* Kỳ 1: Những giá trị làm nên “hồn Việt”

Nếu những hệ giá trị được xác định là cái đích mà xã hội hướng tới, thì để chúng có sức sống, điều quan trọng nhất là tạo được một môi trường mà con người có thể sống cùng những giá trị ấy mỗi ngày. Không thể để yêu nước chỉ là khẩu hiệu, gia đình thiếu sự thấu hiểu, sẻ chia. Hạnh phúc cũng không phải chỉ là những mỹ từ gượng ép và con người cũng không thiếu đi các đức tính trung thực, trách nhiệm, kỷ cương hay sáng tạo. Bởi vậy, để tâm hồn dân tộc (các hệ giá trị) tiếp tục là mạch nguồn nuôi dưỡng văn hóa, thì phải làm cho những giá trị ấy thực sự trở thành nếp nghĩ, cách làm, trở thành khuôn thước trong cuộc sống. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt Quyết định số 1189/QĐ-TTg ngày 2/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ về triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam: đưa các hệ giá trị tiếp tục thấm sâu vào đời sống xã hội, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường, cộng đồng đến không gian số; phát huy vai trò của con người trong thực hành và lan tỏa các giá trị.

Ngay sau khi Nghị quyết 04 được ban hành, việc triển khai được thực hiện đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở; các cấp ủy, chính quyền xây dựng chương trình, kế hoạch cụ thể. Những bản như: Bản Hon, Vàng Pheo, Bản Thẳm, Lao Chải, Sin Suối Hồ… từng bước trở thành các sản phẩm du lịch cộng đồng gắn với trải nghiệm văn hóa, ẩm thực và sinh hoạt truyền thống, tạo sinh kế cho người dân. Và khi đó, những điệu múa, món ăn, nếp nhà, nét thêu… không còn chỉ được xuất hiện trong những dịp trọng đại, không còn lo một ngày nào đó sẽ chỉ còn trong truyện kể mà đã có một “đất sống” trù phú ngay giữa cuộc sống hiện đại.

Những con số ấy không chỉ nói về sự phát triển của ngành du lịch tỉnh Lai Châu mà là minh chứng thuyết phục và rất đời cho một chủ trương đúng, chủ trương giải được bài toán: phát triển - bảo tồn văn hóa truyền thống. Đương nhiên, khi đã đáp ứng được điều người dân mong mỏi: “dĩ thực vi tiên”, khi đời sống đồng bào ngày càng tốt lên thì những giá trị về yêu nước thương nòi, nhân cách, đạo hiếu, lề lối, gia phong… không những có cơ sở mà còn được bồi đắp vững chắc hơn.
Nhưng sự quan tâm của Đảng không chỉ là giữ lại mà còn là tạo dựng một môi trường để những giá trị ấy tiếp tục sinh sôi trong một xã hội đang thay đổi rất nhanh. Sau Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lai Châu ban hành Chương trình hành động số 19-CTr/TU ngày 3/4/2026 thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW. Chương trình xác định rõ mục tiêu xây dựng, phát triển văn hóa, con người Lai Châu toàn diện; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số; bảo tồn, phát huy hiệu quả các giá trị di sản; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; từng bước phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng của tỉnh. Điều đó cho thấy một bước chuyển quan trọng: giữ di sản là chưa đủ, phải xây dựng con người có khả năng tiếp nhận, thực hành và trao truyền di sản. Trong quá trình ấy, cán bộ, đảng viên có vị trí đặc biệt. Những giá trị được nói tới trong nghị quyết trước hết phải được nhìn thấy trong hành động của những người thực hiện nghị quyết. Bởi vậy, chăm lo cho hệ giá trị cũng là chăm lo cho văn hóa trong Đảng, trong hệ thống chính trị và văn hóa công vụ, trong đời sống nhân dân. Và từ đó, những tinh hoa trong tinh thần của dân tộc không chỉ phát tiết bằng những giá trị nhân văn cao đẹp mà còn hiện hữu trong những giá trị vật chất phục vụ đời sống.

Những bản du lịch cộng đồng như đã kể trên, những lễ hội truyền thống được phục dựng, đồng hành cùng những ngành nghề vốn chỉ mưu sinh như: đan lưới, dệt vải quay sa đã bước vào cuộc sống hiện đại, vào môi trường số, để kinh nghiệm người xưa trở thành kinh tế ngày nay. Đó là lời giải rất hay cho bài toán giữ gìn bản sắc và phát triển hiện đại. Như vậy, tỉnh Lai Châu đã không còn chỉ là bảo tồn mà đã phát huy được các giá trị văn hóa truyền thống, phát huy được những hệ giá trị bằng “đất sống” thực sự chứ không phải nằm ở bảo tàng. Một con số chứng minh cho hiệu quả của cách làm đúng, Lai Châu đang đứng trước một giai đoạn mới với một không gian phát triển mới. Những chủ trương về văn hóa, con người, gia đình, giáo dục, chuyển đổi số hay phát triển nguồn nhân lực, nhìn riêng rẽ là những nhiệm vụ khác nhau. Nhưng đặt trong mối quan hệ của các hệ giá trị, trên hết là một mục tiêu chung: xây dựng con người Lai Châu vừa mang trong mình cốt cách của cộng đồng, vừa có năng lực bước vào tương lai. Đó chính là giá trị quốc gia định hướng khát vọng; giá trị văn hóa tạo nền tảng; gia đình nuôi dưỡng và trao truyền; con người lựa chọn, thực hành và lan tỏa.

Sinh thời, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng nhấn mạnh: “Văn hóa là hồn cốt của dân tộc, nói lên bản sắc của dân tộc. Văn hóa còn thì dân tộc còn...”. Câu nói ấy là lời nhắc về con người - chủ thể làm nên văn hóa và quyết định văn hóa có tiếp tục sống hay không. Và chắc chắn rằng, dưới sự quan tâm rất nhân văn, sâu sắc, quyết liệt, quyết tâm của Đảng, những giá trị, hồn cốt của dân tộc sẽ trường tồn tới mai sau.