Theo thống kê của xã Sà Dề Phìn, hiện nay hầu hết các bản của xã đều có từ 1 - 2 cặp vợ chồng “chưa đủ tuổi kết hôn nhưng đã chung sống với nhau như vợ chồng”. Chính quyền địa phương, nhà trường cũng chỉ biết sau khi nam, nữ đã về ở với nhau. Năm 2020, xã có 8 cặp tảo hôn (có cặp mới chỉ 14 tuổi) và 1 cặp hôn nhân cận huyết. Năm 2021, xã có 6 cặp; năm 2022 có 5 cặp; năm 2023 xã có 4 cặp. Hầu hết các em đều bỏ dở việc học. Nghèo đói, lạc hậu, những đứa trẻ suy dinh dưỡng là hệ lụy lâu dài do tình trạng tảo hôn. Mặc dù tỷ lệ tảo hôn đã giảm, nhưng để loại bỏ hẳn cần sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền, cũng như sự đồng thuận phối hợp từ phía các gia đình.

Hầu hết các cặp tảo hôn trên địa bàn xã Sà Dề Phìn chưa tạo được nguồn thu nhập ổn định để nuôi con.

Ông Giàng A Tùng - Chủ tịch UBND xã Sà Dề Phìn cho biết: Một số gia đình trên địa bàn vẫn giữ phong tục, tập quán cũ nên các cặp vợ chồng trẻ được gia đình tự dàn xếp, tổ chức để về ở với nhau dù chưa đủ tuổi đăng ký kết hôn, chỉ theo “lý” và mời họ hàng ăn cỗ là xong. Nguyên nhân có thể do đời sống bà con còn nghèo, chưa am hiểu nhiều về pháp luật và không để ý tới chuyện tình cảm, học tập của con em mình, tới khi biết thì lại khó ngăn cản vì sợ các cháu “nghĩ quẩn” dẫn đến điều đáng tiếc hơn.

Xác định việc xoá bỏ tảo hôn là một nhiệm vụ khó khăn, xã Sà Dề Phìn đã huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc. Trong đó, chú trọng công tác tuyên truyền đến giới trẻ độ tuổi từ 14 - 20. Phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN), già làng, người có uy tín trong cộng đồng, phối hợp với lực lượng công an tại địa phương để giảm thiểu và tiến tới chấm dứt tình trạng này.

Hiện các bản của xã Sà Dề Phìn đang triển khai thực hiện bình đẳng giới, giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ, trẻ em và thực hiện Tiểu dự án 2: Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, khu vực còn khó khăn… (thuộc Dự án 9 Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030). Để thực hiện tốt nội dung này, chính quyền các cấp đã triển khai tuyên truyền Luật Hôn nhân và Gia đình, sức khoẻ sinh sản, giáo dục giới tính… bằng nhiều phương thức như: thông qua mạng xã hội, nhóm Zalo địa phương, loa phát thanh, lồng ghép với các buổi họp bản. Phối hợp với Phòng Tư pháp huyện, Huyện đoàn, Hội LHPN, Hội Nông dân… xây dựng chương trình giáo dục tuyên truyền giới tính, sức khoẻ sinh sản ở trường học và qua các buổi họp bản đã từng bước nâng cao nhận thức và tạo được sự lan tỏa trong cộng đồng.

Em Sùng Thị Hồ Mỹ ở bản Sà Dề Phìn cho biết: Vì kết hôn sớm khi chưa đủ tuổi nên em không biết cách chăm sóc con từ khi mang thai đến lúc đẻ khiến cháu mất sớm. Hiện sức khỏe của em cũng không được tốt do mang thai và sinh nở khi cơ thể chưa hoàn thiện. Em không thể đi học cũng không làm được việc nặng do sức khoẻ không đảm bảo. Được các cô chú cán bộ xã tuyên truyền, cùng với hoàn cảnh của em, em đã hiểu tác hại của việc tảo hôn, em sẽ khuyên các bạn cùng tuổi không kết hôn sớm, chăm lo cho học tập để có tương lai tốt đẹp hơn.

Đoàn thanh niên xã Sà Dề Phìn tuyên truyền tới thanh niên trong xã tác hại của việc kết hôn sớm.

Có thể nói nạn tảo hôn đang là nguyên nhân dẫn đến nghèo đói, làm suy thoái giống nòi. Để không quá muộn, xã Sà Dề Phìn cần nỗ lực hơn nữa trong triển khai Tiểu dự án 2: Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, khu vực còn khó khăn…; đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cho đồng bào các dân tộc. Công tác quản lý, phát hiện, ngăn chặn các trường hợp kết hôn trước tuổi cần được các địa phương kiên quyết xử lý theo luật, tạo sức răn đe cho mọi người... từng bước giảm thiểu tới mức thấp nhất tỷ lệ tảo hôn trên địa bàn.