Kiểm soát chất thải công nghiệp
Chúng tôi đến thăm Nhà máy Sản xuất và Chế biến chè của Công ty Cổ phần Trà Than Uyên (thị trấn Tân Uyên, huyện Tân Uyên) - một trong những đơn vị điển hình về kiểm soát các chất thải công nghiệp ra môi trường. Theo quan sát của chúng tôi, mặc dù nhà máy có 2 dây chuyền sản xuất và chế biến chè, song khuôn viên trong nhà máy được vệ sinh sạch sẽ, rất ít bụi phát sinh trong quá trình sản xuất.
Anh Vũ Hoàng Mạnh - Giám đốc Công ty Cổ phần Trà Than Uyên chia sẻ: Hiện, công ty đầu tư 2 dây chuyền sản xuất và chế biến chè hiện đại thay thế cho dây chuyền sản xuất cũ, với có công suất 100 tấn chè búp tươi/ngày. Vì vậy, mỗi năm nhà máy sử dụng khoảng 4.000 tấn than cục để thực hiện quá trình chế biến chè. Các chất thải ra gồm: sỉ than, phế phẩm từ chè, dầu máy và một số chất thải rắn… Vào đầu vụ chè hàng năm, công ty ký hợp đồng với Công ty TNHH Một thành viên Tư vấn Môi trường và Phát triển nông thôn Tây Bắc (thành phố Lai Châu) để đánh giá tác động của môi trường trong nhà máy sản xuất và chế biến chè; mỗi quý thực hiện đánh giá một lần. Riêng xỉ than khi được thải ra, công ty đầu tư bãi thu gom để sử dụng làm đệm lót đường trên các ô, lô chè; phế phẩm từ chè được thu gom vào bể để ủ làm phân xanh. Đặc biệt, dầu máy được thu gom theo quy định; các chất thải rắn như: sắt, thép được thu gom bán phế liệu. Vì vậy, nhiều năm công ty đều đạt các tiêu chuẩn về môi trường cho phép.

Công ty Cổ phần Trà Than Uyên (huyện Tân Uyên) đầu tư bãi thu gom xỉ than để tái chế sử dụng và bảo vệ môi trường.

Huyện Tân Uyên hiện có khoảng 20 doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động trong các lĩnh vực thủy điện; sản xuất và chế biến chè; khai thác, chế biến khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường được đánh giá hàng ngày có chất thải ra môi trường. Qua kiểm tra các doanh nghiệp này đều có biện pháp thu gom, lưu giữ, xử lý chất thải nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường theo quy định của pháp luật.
Anh Vi Phương Huy - Phó Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) huyện cho biết: Với số lượng doanh nghiệp ít, quy mô nhỏ, lượng chất thải sinh hoạt thải ra hàng ngày của các doanh nghiệp khoảng 0,3 tấn nên tác động không lớn đến môi trường. Theo báo cáo kết quả quan trắc chất lượng môi trường tỉnh năm 2022 hiện trạng môi trường trên địa bàn huyện vẫn trong trạng thái cân bằng, chưa có xảy ra những vấn đề bức xúc, nổi cộm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
Tập trung thu gom, xử lý rác thải rắn
Theo thống kê của Phòng TN&MT huyện Tân Uyên, tổng số rác thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn huyện là 23 tấn/ngày, trong đó tại đô thị là 9 tấn, nông thôn là 14 tấn. Hiện, trên địa bàn có một đơn vị thu gom rác thải trên địa bàn thị trấn, tỷ lệ thu gom rác thải đạt 95%. Riêng rác thải nông thôn phần lớn được người dân tự phân loại, xử lý bằng hình thức thủ công như: thức ăn thừa tận dụng để chăn nuôi; chai nhựa, bìa catton bán cho người thu mua phế liệu, còn lại là đốt tại lò đốt rác của bản…
Thời gian qua, các ban, ngành, đoàn thể, xã, thị trấn trên địa bàn huyện đã triển khai thực hiện và nhân rộng các mô hình bảo vệ môi trường như: Đoàn thanh niên phát động các phong trào thi đua chung tay ứng phó với biến đổi khí hậu: “Tuổi trẻ xung kích bảo vệ môi trường”, “Ngày thứ 7 tình nguyện”, “Ngày chủ nhật xanh” dọn vệ sinh môi trường khu dân cư. Hội Nông dân triển khai dự án “Cánh đồng, đồi chè không vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật”. Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) các cấp thông qua hoạt động phòng, chống rác thải nhựa, tái chế viên gạch sinh thái để xây tường bao, phân loại rác thải… Theo chị Lương Thị Diệp - Chủ tịch Hội LHPN huyện Tân Uyên, để bảo vệ môi trường, hội thường xuyên phát động hội viên tích cực tham gia cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch”. Đến nay, các chi hội duy trì mô hình thu gom rác thải, đặc biệt là rác thải nhựa; làm đẹp khu dân cư bằng con đường hoa… Qua đó, chung tay, góp sức để bảo vệ môi trường, hạn chế được rác thải sinh hoạt mỗi ngày.
Tuy nhiên hiện nay việc thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt còn nhiều khó khăn; vận chuyển rác thải theo cách thủ công. Rác thải sau khi thu gom, phân loại chủ yếu xử lý theo hình thức chôn lấp trực tiếp. Ngoài ra, ở một số khi dân cư vẫn còn tình trạng rác thải tồn đọng, chưa được xử lý kịp thời gây mất mỹ quan và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
Anh Vi Phương Huy - Phó Trưởng Phòng TN&MT huyện cho biết thêm, nguyên nhân được xác định là do địa bàn rộng, địa hình phân cắt, bên cạnh đó thiếu nguồn kinh phí thực hiện việc thu gom, vận chuyển, xử lý tại khu vực nông thôn. Mặc dù hiện nay huyện đã đầu tư các bãi rác tập trung ở 4 xã: Phúc Khoa, Nậm Cần, Nậm Sỏ, Pắc Ta và đã bàn giao cho xã, song cơ chế vận hành đang gặp nhiều khó khăn, do xử lý rác thải vẫn là hình thức chôn lấp, chưa có công nghệ xử lý phun chế phẩm sinh học để phân hủy rác thải hay giảm mùi… điều đó cũng gây ảnh hưởng đến môi trường.
Thời gian tới, Phòng TN&MT tham mưu UBND huyện tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn, nhắc nhở cơ quan chuyên môn, UBND các xã, thị trấn trong việc quản lý chất thải sinh hoạt. Thường xuyên tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ tại địa bàn nhằm nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường. Tổ chức kiểm tra định kỳ, đột xuất các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong thực hiện công tác bảo vệ môi trường và kiên quyết xử lý những trường hợp vi phạm theo quy định của pháp luật.