Hai tiếng “giá như”

Chắc hẳn nhiều người đã được xem đoạn video ngắn về một bé trai 6 tuổi tại bản Nà Pè (xã Mường Khoa, huyện Tân Uyên) tử vong sau khi lên cơn dại. Mọi người đều thương xót cho cháu và thấy đáng tiếc bởi nếu người lớn cương quyết và tôn trọng lời khuyên của cán bộ y tế, tiêm vắc xin phòng dại đủ mũi cho con, thì không xảy ra vụ việc đau lòng.

Theo báo cáo của Trung tâm Y tế huyện Tân Uyên, sáng ngày 20/11/2024, cháu L.B.B (bản Nà Pè, xã Mường Khoa) trẻ đang chơi cùng bạn tại sân điểm trường mầm non của bản thì bị 1 con chó to nặng khoảng 8-9kg cắn vào mặt, vết cắn tại mặt xước da, chảy ít máu. Sau khi bị chó cắn, gia đình đã đập chết con chó ngay tại sân trường và đem đi chôn. Sau đó 1 giờ, gia đình đưa cháu đến Trung tâm Y tế huyện Tân Uyên để tiêm phòng dại. Tại đây cháu được cán bộ tư vấn, giải thích về tình hình bệnh dại và vắc xin tiêm phòng dại. Một ngày sau, cháu được gia đình đưa đến Trung tâm kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Lai Châu tiêm huyết thanh kháng dại.

Lãnh đạo, cán bộ Trạm Y tế xã Mường Khoa (huyện Tân Uyên) tuyên truyền người dân nâng cao ý thức phòng chống các loại bệnh.

Chuyện không có gì đáng nói nếu gia đình tiếp tục tiêm các mũi còn lại để đủ liều phòng dại, tuy nhiên, những lần đến lịch hẹn sau đó, dù đã được cán bộ y tế mời, gọi đưa con lên tiêm, gia đình vẫn không thực hiện. Ngày 18/2, trẻ có biểu hiện chán ăn, sợ gió, sợ ánh sáng, ở nhà đã dùng thuốc nhưng không đỡ, đến 4 giờ sáng ngày 19/2, cháu được gia đình đưa vào Trung tâm Y tế huyện Tân Uyên điều trị. Lúc này cháu có triệu chứng sốt nhẹ, sợ gió, sợ nước, sợ ánh sáng, có cơn gồng cứng nhẹ. Sau đó cháu được chuyển lên Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lai Châu để tiếp tục theo dõi và điều trị nhưng đã muộn.

Bà V.T.C ở bản Phan Lìn, xã San Thàng, thành phố Lai Châu đã tử vong sau khi đưa vào Bệnh viện Đa khoa điều trị ít ngày do bị chó dại cắn.

Trước đó, ngày 16/2, bà V.T.C ở bản Phan Lìn, xã San Thàng, thành phố Lai Châu cũng nhập viện điều trị tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh khi đã có nhiều biểu hiện phát bệnh dại (bà bị con chó nhà cắn trước đó khoảng 2 tháng) nhưng cũng tử vong sau khi phát bệnh ít ngày. Điều đáng tiếc là sau khi bị chó cắn, gia đình bà đã đập chết chó và đem chôn; bà cũng không đi tiêm vắc xin phòng bệnh dại, khi phát bệnh thì mới đến cơ sở y tế điều trị.

Giá như 2 gia đình chủ động hơn để phòng tránh bệnh dại, thì đã không dẫn đến cái chết thương tâm như trên. Về 2 trường hợp này, Bác sỹ Chuyên khoa II Nguyễn Thế Phong – Phó Giám đốc Sở Y tế khẳng định là do chủ quan và chưa nhận thức đầy đủ về công tác phòng ngừa bệnh dại. Đối với cháu bé chưa tuân thủ đủ các bước, các mũi tiêm nên không đủ kháng thể phòng chống bệnh dại.

Giải pháp phòng chống bệnh dại

Đồng chí Lê Văn Đức - Đội trưởng Đội quản lý trật tự đô thị thành phố Lai Châu cho biết: Sau một thời gian tạm lắng, thời gian gần đây tình trạng chó thả rông trên địa bàn thành phố lại tiếp tục trở lại. Chúng tôi đã tăng cường phối hợp với các xã phường ra quân tuyên truyền, bắt chó thả rông. Tuy nhiên đây là việc không dễ vì cán bộ trực tiếp thực hiện bị chó cắn là thường xuyên, ảnh hưởng lớn đến tâm lý, sức khỏe cho người thực thi nhiệm vụ. Sau khi chó bị bắt thì việc bố trí địa điểm nuôi nhốt, công tác chăm sóc cũng là một vấn đề nan giải về kinh phí. Đặc biệt, hiện nay địa phương chưa có quy định cụ thể về nơi được phép chăn thả vật nuôi nên khó khăn trong xử lý trách nhiệm.

Được biết, còn một vài lí do nữa đó là một số gia đình lãnh đạo, cán bộ đảng viên cũng chưa thực sự nêu gương trong việc nuôi nhốt chó, mèo. Khi chó, mèo của gia đình thả rông bị lực lượng chức năng bắt giữ thì các gia đình lại can thiệp để xin về, phần nào làm giảm niềm tin của quần chúng.

Việc bắt, nhốt chó, mèo là việc làm nguy hiểm và tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn đối với sức khỏe của lực lượng chức năng. 

Thực trạng thả rông chó, mèo không chỉ ở một nơi mà rất nhiều nơi khác trên địa bàn toàn tỉnh. Điều đó thể hiện qua việc chứng kiến khách hàng đến tiêm phòng vắc xin tại Phòng tiêm chủng Safpo 28 Lai Châu. Trong khoảng thời gian 30 phút, chúng tôi chứng kiến 4 người dân ở các huyện, thành phố bị chó cắn về tiêm tại Phòng tiêm. Qua trao đổi chúng tôi được biết, một số người do chủ quan với vật nuôi trong nhà, trong quá trình nô giỡn bị chó cắn. Một số người do đi đường cũng bị chó lạ cắn, vị trí cắn ở cánh tay, chân, đùi, có người ở cả vai… Điều này là đáng lo ngại trong tình hình bệnh dại đang xuất hiện như hiện nay.

Từ đầu năm 2024 đến ngày 13/2/2025, trên địa bàn toàn tỉnh ghi nhận 3.002 trường hợp bị chó, mèo nghi dại cắn, trong đó, năm 2024 có 2.720 trường hợp bị chó, mèo nghi dại cắn (tăng 564 trường hợp (26,2%) so với cùng kỳ năm 2023). Trong đó, từ ngày 1/1 - 13/2/2025, toàn tỉnh ghi nhận 282 trường hợp bị chó mèo nghi dại cắn (tăng 67 trường hợp (31,2%) so với cùng kỳ năm 2024). Số trường hợp tiêm vắc xin phòng bệnh dại cũng tăng 31,9% so với cùng kỳ.

Nhiều người dân đến tư vấn và tiêm vắc xin phòng bệnh dại tại Phòng tiêm chủng Safpo 28 Lai Châu trong những ngày đầu năm.

Ở góc độ quản lý nhà nước về ngành Y tế, Bác sỹ Nguyễn Thế Phong phân tích: Bệnh dại lưu hành trong cộng đồng và tăng cao nhất vào thời điểm mùa hè. Hàng năm, ngành đều ban hành các kế hoạch phòng chống các loại bệnh, đặc biệt là bệnh từ động vật lây sang người. Ngành phối hợp với ngành Nông nghiệp của tỉnh tuyên truyền người dân nuôi nhốt vật nuôi (chó, mèo), tuân thủ đúng quy định pháp luật về chăn nuôi. Đề nghị ngành Nông nghiệp triển khai việc tiêm chủng cho động vật nuôi, giảm tối đa tình trạng bệnh lây lan sang người.

Về công tác tiêm phòng dại, ngành Y tế chỉ đạo các điểm tiêm trên địa bàn toàn tỉnh đáp ứng đủ nguồn vắc xin sẵn sàng tiêm cho người dân khi có nhu cầu; thực hiện chính sách hỗ trợ tiêm phòng dại miễn phí cho người nghèo, qua đó góp phần giảm nguy cơ nhiễm bệnh.

Về phía cơ quan CDC tỉnh với chức năng tham mưu và tổ chức thực hiện các hoạt động chuyên môn, kỹ thuật, nghiệp vụ về phòng, chống dịch, bệnh truyền nhiễm đã tham mưu cho Sở Y tế trình UBND tỉnh ban hành kế hoạch phòng chống bệnh truyền nhiễm năm 2025. Xây dựng ban hành kế hoạch phòng chống bệnh Dại trên người năm 2025. Theo dõi, cập nhật thông tin số liệu người bị chó cắn và số người tiêm phòng vắc xin bệnh Dại trên địa bàn tỉnh. Thực hiện các thủ tục mua sắm vắc xin dại nguồn miễn phí, xây dựng kế hoạch phân bổ vắc xin dại nguồn miễn phí cho các đơn vị tuyến huyện để triển khai thực hiện tiêm vắc xin đối với trường hợp bị chó cắn. Triển khai tiêm vắc xin phòng bệnh dại tại phòng tiêm cho các đối tượng theo quy định. Truyền thông cung cấp thông tin, khuyến cáo các biện pháp phòng, chống bệnh dại tới người dân…

Chính quyền và ngành Y tế luôn lấy mục tiêu về sức khỏe cho nhân dân là mục tiêu và đích đến. Việc đó có thành công, hiệu quả hay không, phụ thuộc vào chính ý thức của người dân.