Những cách làm sáng tạo
Huyện Than Uyên có 12 xã, thị trấn với hơn 14.700 hộ, sinh sống ở 131 bản, khu dân cư. Thời gian qua, các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) trên địa bàn huyện có nhiều cách làm hay, sáng tạo trong công tác thu gom, phân loại rác thải sinh hoạt nhằm hạn chế lượng rác thải hàng ngày, góp phần bảo vệ môi trường.
Chị Nguyễn Thị Việt Hà - Phó Chủ tịch Hội LHPN huyện Than Uyên cho biết: Các cấp Hội trong huyện tích cực thực hiện hiệu quả Cuộc vận động Xây dựng gia đình "5 không, 3 sạch" gắn với phong trào “Than Uyên chung sức xây dựng nông thôn mới”. Trong đó, chúng tôi tập trung tuyên truyền, hướng dẫn hội viên, phụ nữ dọn dẹp, vệ sinh nhà, đường ngõ xóm gắn với thu gom, phân loại xử lý rác thải, sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường. Tăng cường tổ chức truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng về thu gom, phân loại, xử lý rác thải nhựa và túi nilon cho nhân dân, hội viên tại 5 xã thuộc Dự án CWS - dự án của Tổ chức phi chính phủ Mỹ hỗ trợ các địa phương về môi trường sinh thái, y tế, giáo dục. Đặc biệt, hội phát động, lan toả phong trào làm gạch sinh thái nhằm tái sử dụng rác thải nhựa, túi nilon. Trong năm 2024, các cấp hội tuyên truyền gần 480 buổi, thu hút trên 60 nghìn người tham gia; hội viên, phụ nữ 5 xã: Phúc Than, Mường Kim, Khoen On, Tà Hừa, Tà Mung đã làm hơn 8.660 viên gạch sinh thái để xây tường bao nhà văn hoá, làm ghế ngồi, tủ sách…

Cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Than Uyên hướng dẫn dân bản Nậm Sáng (xã Phúc Than) phân loại rác thải và làm gạch sinh thái từ chất thải nhựa, túi nilon.

Hàng năm, UBND huyện ban hành các văn bản chỉ đạo cấp uỷ, chính quyền, đoàn thể 12 xã, thị trấn triển khai thực hiện quy định về phân loại chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) tại nguồn. Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Mặt trận Tổ quốc, Hội Nông dân huyện phối hợp với UBND các xã tổ chức xoá điểm đen về rác thải sinh hoạt; các chiến dịch hướng dẫn thu gom, phân loại xử lý rác thải tại hộ gia đình hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới (5/6), Tháng hành động vì môi trường. Tích cực truyền thông cách phân loại rác thải bằng nhiều hình thức như: qua hệ thống loa, hình ảnh trực quan trên nhóm zalo, tờ rơi... Từ đó, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của nhân dân về bảo vệ môi trường.
Chị Triệu Thị Pham ở bản Nậm Sáng (xã Phúc Than) chia sẻ: Khi được cán bộ hội tuyên truyền, chị em trong bản biết cách thu gom, phân loại rác thải sinh hoạt. Nhất là tận dụng chai nhựa, túi nilon bỏ đi, tái sử dụng làm gạch sinh thái. Mỗi tháng, mỗi hội viên nộp ít nhất 2 viên gạch sinh thái. Đến nay, bản đã xây tường bao, ghế ngồi tại nhà văn hoá bằng gạch sinh thái, vừa tiết kiệm chi phí, vừa bảo vệ môi trường, lại đẹp nữa.
Việc làm dễ, bài toán khó
Qua hoạt động tuyên truyền, cơ bản 100% các hộ trên địa bàn huyện biết cách thu gom, phân loại rác thải sinh hoạt tại hộ gia đình. Tuy vậy, trên thực tế, không phải hộ nào cũng thực hiện đúng theo hướng dẫn bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Theo thông tin từ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện, do sự tiện lợi, chưa có nhiều sản phẩm thân thiện với môi trường thay thế nên người dân vẫn thường xuyên sử dụng đồ nhựa dùng một lần, túi nilon, xu hướng này vẫn gia tăng. Rác thải sinh hoạt nguy hại phát sinh tại các hộ gia đình như pin đã qua sử dụng, bóng đèn huỳnh quang chưa được phân loại để thu gom, xử lý riêng. Một số người dân ý thức chưa cao về bảo vệ môi trường, vẫn còn hành vi vứt rác không đúng nơi quy định.
Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện đang ký kết với Hợp tác xã Phương Nhung (thị trấn Than Uyên) thực hiện việc thu gom, vận chuyển, xử lý CTRSH ở thị trấn đến nơi quy định. Toàn huyện có 1 bãi chôn lấp CTRSH hợp vệ sinh nhưng chưa có nơi phân loại rác thải. Còn rác thải tại các xã khác được xử lý theo hình thức chôn lấp ngay tại hộ gia đình hoặc mang đến lò đốt rác mini của bản để đốt do chưa có thiết bị, phương tiện chứa rác có ký hiệu phân loại. Vì nhận thức còn hạn chế nên trong suy nghĩ của nhiều bà con vùng cao, “rác thải nào cũng là rác”, “đốt hay chôn đều như nhau”.
Chính vì lẽ đó, việc thu gom, phân loại rác thải tại nguồn trở thành một bài toán khó với các địa phương trong huyện Than Uyên nói riêng, toàn tỉnh nói chung khi lượng rác thải sinh hoạt đô thị, nông thôn ngày càng lớn nhưng việc xử lý chủ yếu bằng biện pháp chôn lấp, hiệu quả xử lý rác không cao. Dẫn đến nguy cơ hình thành nguồn gây ô nhiễm môi trường.
Để đảm bảo tốt việc thu gom, phân loại rác thải sinh hoạt ngay tại nguồn, UBND huyện Than Uyên đã ban hành kế hoạch triển khai cụ thể. Theo đó, năm 2025, huyện quy hoạch các điểm tập kết, trạm trung chuyển CTRSH đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật; đầu tư thiết bị, phương tiện thực hiện phân loại tại nguồn; yêu cầu các đơn vị tham gia thu gom, vận chuyển phải cải tạo, nâng cấp, bổ sung đáp ứng yêu cầu thu gom, vận chuyển các loại CTRSH sau khi được phân loại. Lồng ghép việc tuân thủ thực hiện phân loại CTRSH tại nguồn trong bình xét gia đình văn hóa để nâng cao ý thức của từng hộ. Phấn đấu tỷ lệ hộ gia đình thực hiện phân loại CTRSH tại nguồn ở thị trấn và xã nông thôn mới nâng cao đạt hơn 50%, ở các xã còn lại đạt trên 30%.