Văn hóa
Người giữ hồn văn hóa Si La ở Lai Châu
Tây Bắc
Nhấn để tìm kiếm tin cùng tác giả
Thứ hai, 20/09/2010 15:44
lc-icon - (BLC) - Dáng người nhỏ, nước da ngăm đen vì nắng gió, ở vào tuổi 73 với nhiều lo toan cuộc sống hàng ngày nhưng ông vẫn sưu tầm những lời dân ca, điệu sáo, múa cổ; rồi ông tự sáng tác lời để sang sông truyền dạy cho con cháu Si La mình.
Nghệ nhân Hù Chà Khao thổi Pờ Tư Hế Lế, giới thiệu nhạc cụ dân tộc Si La.
Ông là nghệ nhân văn hóa dân tộc Si La – Hù Chà Khao ở bản Seo Hai, xã Can Hồ (huyện Mường Tè).
Trước sự phát triển của xã hội, các loại hình âm nhạc, nhạc cụ ngoại lai đã xâm nhập về bản làng người Si La. Theo thời gian, trẻ em trong bản dần quên đi cách cầm đàn, thổi sáo, điệu múa và những làn điệu dân ca cổ của dân tộc mình.
Là một trong số ít người già còn lưu giữ được những nét văn hóa dân tộc Si La, nghệ nhân Hù Chà Khao hiểu rằng nếu bây giờ không gìn giữ và truyền dạy các loại hình văn hóa vật thể và phi vật thể của dân tộc mình cho con cháu thì chẳng bảo lâu nữa tiếng đàn, sáo kia sẽ không còn.
Nói là làm, chỉ với ý nghĩ đơn giản đó thôi, nhiều năm qua, dù mưa hay nắng ngày nào ông cũng vượt sông Đà về bản Seo Hai, Sì Thao Chải dạy những bé trai làm đàn, sáo và cách sử dụng; dạy các bé gái hát những điệu dân ca, múa cổ.
Để con cháu dân tộc mình quay trở lại chơi đàn, thổi sao, hát dân ca, những ngày đầu ông gặp rất nhiều khó khăn. Ông phải đến từng nhà để vận động phụ huynh cho các cháu tới học. Do trình độ dân trí thấp, cuộc sống khó khăn nên hầu hết mọi người cho rằng “phải no bụng đã rồi mới làm gì thì làm”. Người hiểu thì thông cảm động viên ông. Người không hiểu thì cho là ông ăn cơm nhà vác tù và, hâm và buông ra những lời nói khó nghe “già rồi mà chơi với trẻ con”. Trước khó khăn đó, ông không chịu lùi bước và đến trường tiểu học, THCS nhờ các thầy, cô giúp đỡ. Có thầy, cô vào cuộc dần dần các cháu cũng nghe theo.
Khi tuổi đã cao, ông lo sợ việc làm của mình sẽ dở dang. Những ngày ốm, ông nhờ vợ mình sang sông dạy thay. Rồi hai ông bà cùng thực hiện ước nguyện. Ông dạy chơi đàn, thổi sáo; bà dạy múa, hát dân ca…
Thời gian trôi qua, đám trẻ trong bản đã dần biết chơi đàn, thổi sáo, hát dân ca. Ngôi nhà văn hóa ở trung tâm bản Seo Hai trở thành điểm để ông và bọn trẻ trong bản chơi đàn, học hát hàng ngày. Hôm nào vì lý do này, kia mà các cháu không tới được thì ông ngồi thổi sáo, chơi đàn, bà hát những làn điệu dân ca cổ.
Mưa dầm thấm lâu, việc làm của ông không chỉ thu hút được trẻ em trong bản tới học mà mỗi khi tiếng đàn, tiếng sáo cất lên, già trẻ trong bản lại kéo nhau đến thưởng thức. Bên bếp lửa bập bùng trong căn nhà lợp prôximăng, thưng ván ém mình bên bờ bắc sông Đà, ông Hù Chà Khao đang miệt mài làm đàn. Thấy khách tới nhà, ông ngưng tay rồi cầm hai cây sáo một dài, một ngắn ra khoe: “Người Si La trước đây thổi sáo, đánh đàn và hát được nhiều làn điệu dân ca của dân tộc mình, nhưng nay không ai thổi hay hát đâu. Người biết thổi sáo, đánh đàn, hát dân ca chỉ còn mình và bà nó thôi (vợ ông)”.
Nói rồi ông cầm cây sáo dài giới thiệu, nó có tên là Pờ Tư Hế Lế. Cây sáo này xưa thường được đàn ông, thanh niên trong bản dùng để gọi nhau đi làm nương hay đi rừng cùng về. Cây sáo nhỏ có tên là Là Bí, đây là dụng cụ được con trai người Si La dùng để gọi bạn tình đến chỗ hẹn. Còn cây đàn có tên là Tứ Phề, nó được dùng trong các dịp lễ, tết hoặc việc tang. Kể xong, ông cầm đàn lên chơi, tiếng đàn vang vọng, lan toả.
Với những trăn trở và việc làm thiết thực đó, nhiều năm qua, nghệ nhân Hù Chà Khao được Viện Âm nhạc Việt Nam, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tặng nhiều Bằng khen, Giấy khen vì đã có thành tích đóng góp vào việc gìn giữ, bảo tồn nhạc cụ âm nhạc dân tộc Si La. Điều ông vui và mong muốn nhất không phải là những tấm Bằng khen, Giấy khen của các cấp, ngành mà chính là con cháu đã biết đàn, hát bằng những loại nhạc cụ, làn điệu dân ca dân tộc mình.
Ý kiến bạn đọc

Tin đọc nhiều

Có thể bạn quan tâm
Tin cùng chuyên mục
Duy trì Câu lạc bộ bảo tồn nghệ thuật biểu diễn nhạc cụ dân gian dân tộc Lào
Duy trì Câu lạc bộ bảo tồn nghệ thuật biểu diễn nhạc cụ dân gian dân tộc Lào
Văn hóa
06/08/2026 20:02
Trong 2 ngày (6 - 7/8), tại Nhà văn hóa bản Nà Khương, xã Bản Bo, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh tổ chức hoạt động duy trì Câu lạc bộ bảo tồn nghệ thuật biểu diễn nhạc cụ dân gian dân tộc Lào năm 2026. Dự hoạt động duy trì có đồng chí Phùng Thị Hải Yến - Phó Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh; đại diện Phòng Văn hóa - Xã hội xã Bản Bo và 24 thành viên câu lạc bộ.
Hội nghị gặp mặt, đối thoại với các doanh nghiệp, nhà đầu tư, cơ sở kinh doanh du lịch
Hội nghị gặp mặt, đối thoại với các doanh nghiệp, nhà đầu tư, cơ sở kinh doanh du lịch
Kinh tế
06/08/2026 10:58
Sáng 6/8, UBND tỉnh tổ chức Hội nghị gặp mặt, đối thoại với các doanh nghiệp, nhà đầu tư, cơ sở kinh doanh du lịch trên địa bàn tỉnh. Đồng chí Tống Thanh Hải – Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh dự và chủ trì hội nghị. Cùng tham dự hội nghị có đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, UBND các địa phương trọng điểm về phát triển du lịch, Hiệp hội Du lịch tỉnh Lai Châu, các khu, điểm du lịch, doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh dịch vụ du lịch.
Tạo lập sức mạnh mềm, tăng lợi thế cạnh tranh quốc gia
Tạo lập sức mạnh mềm, tăng lợi thế cạnh tranh quốc gia
Chính trị
03/08/2026 08:45
Cùng với sức mạnh kinh tế, khoa học, công nghệ,... sức mạnh mềm đang trở thành một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi quốc gia. Điều đó đặt ra yêu cầu phát huy mạnh mẽ nguồn lực văn hóa, biến văn hóa thành một động lực phát triển và lợi thế cạnh tranh quốc gia.
Công bố Giải chạy “Bước chân trên mây” chinh phục con đường đá cổ Pavi
Công bố Giải chạy “Bước chân trên mây” chinh phục con đường đá cổ Pavi
Văn hóa
31/07/2026 10:52
Vừa qua, tại Hà Nội, Báo Pháp luật Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu tổ chức họp báo công bố Giải chạy “Bước chân trên mây” chinh phục con đường đá cổ Pavi. Đồng chủ trì họp báo có Tiến sĩ Vũ Hoài Nam - Tổng Biên tập Báo Pháp luật Việt Nam và đồng chí Trần Văn Công - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu.
Phim đề tài cách mạng tạo sức hút: Động lực cho chặng đường sáng tạo mới
Phim đề tài cách mạng tạo sức hút: Động lực cho chặng đường sáng tạo mới
Văn hóa
30/07/2026 09:08
Lần đầu tiên, toàn bộ hệ thống rạp trên toàn quốc, các đội chiếu phim lưu động và các đơn vị của quân đội cùng tham gia những hoạt động điện ảnh ý nghĩa nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), tạo nên sức lan tỏa rộng khắp. Sự đồng hành của các đơn vị trong ngành Điện ảnh cùng sự hưởng ứng của công chúng đem lại động lực cho dòng phim đề tài lịch sử, cách mạng bước vào một chặng đường phát triển mới.
Lai Châu triển khai Nghị định số 269/2026/NĐ-CP về bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số
Lai Châu triển khai Nghị định số 269/2026/NĐ-CP về bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số
Văn hóa
25/07/2026 06:07
UBND tỉnh Lai Châu vừa ban hành Văn bản số 6202/UBND-VX triển khai thực hiện Nghị định số 269/2026/NĐ-CP ngày 01/7/2026 của Chính phủ về quy định một số cơ chế, chính sách bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số; yêu cầu các sở, ngành, địa phương tổ chức tuyên truyền, triển khai đồng bộ các nhiệm vụ theo quy định, góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc trên địa bàn tỉnh.
Tọa đàm “Bản sắc văn hóa con người Lai Châu qua các tác phẩm văn học nghệ thuật”
Tọa đàm “Bản sắc văn hóa con người Lai Châu qua các tác phẩm văn học nghệ thuật”
Văn hóa
24/07/2026 12:17
Sáng 24/7, Thư viện tỉnh Lai Châu tổ chức Tọa đàm với chủ đề “ Bản sắc văn hóa con người Lai Châu qua các tác phẩm văn học nghệ thuật”. Chương trình có sự tham gia, giao lưu, chia sẻ của nhà thơ Phùng Hải Yến – Phó Chủ tịch Hội Văn học -Nghệ thuật (VHNT) tỉnh Lai Châu và nhà văn Huỳnh Nguyên – hội viên Hội VHNT các dân tộc thiểu số Việt Nam, hội viên Hội VHNT tỉnh Lai Châu và đông đảo bạn đọc, đặc biệt là các em thiếu nhi yêu sách.

Đọc báo in

Báo Lai Châu Số 3253 ngày 19/08/2026
Báo Lai Châu Số 3252 ngày 17/08/2026
Báo Lai Châu Số 568 ngày 15/08/2026
Báo Lai Châu Số 3251 ngày 14/08/2026
Báo Lai Châu Số 3250 ngày 13/08/2026
Báo Lai Châu Số 3249 ngày 12/08/2026
Báo Lai Châu Số 3248 ngày 10/08/2026
Báo Lai Châu Số 589 ngày 10/08/2026
Báo Lai Châu Số 567 ngày 08/08/2026
Báo Lai Châu Số 3247 ngày 07/08/2026