Nhắc đến Lễ hội Then Kin Pang du khách thập phương thường nhớ, nhắc tới và ví là “lễ hội té nước lớn nhất Việt Nam”. Bởi, trong khuôn khổ Lễ hội Then Kin Pang diễn ra tại xã Khổng Lào (huyện Phong Thổ) - vùng đất tổ người Thái trắng ở Tây Bắc có phần hội té nước. Tương truyền rằng đi Lễ hội Then Kin Pang mà không “đắm mình” bên dòng suối Nậm Lùm trong mát, người không ướt thì chưa từng đi hội Then. Vì, mỗi giọt nước sẽ giúp gột rửa mang lại những điều may mắn nhất trong năm. Do đó, cứ đến dịp Lễ hội Then Kin Pang bên dòng suối Nậm Lùm hàng nghìn người thuộc các dân tộc trên địa bàn huyện và du khách cùng hòa mình thả sức té nước vào nhau.

Nhớ lại năm 2022 tham gia lễ hội, bà Lò Thị Kịn (75 tuổi) ở tỉnh Điện Biên chia sẻ: Thông qua báo chí và mạng xã hội biết có lễ hội Then Kin Pang, ngày 10/3/2022 âm lịch tôi đã tới thăm quan và cùng hòa mình trải nghiệm lễ hội. Đây thực sự là lễ hội độc đáo với nhiều hoạt động gắn với bản sắc văn hóa dân tộc Thái. Chính sự mộc mạc của bà con nơi đây cùng với những món ăn ngon, điệu múa đẹp và phần hội độc đáo đã thu hút tôi và nhiều du khách tới đây vui lễ hội. Năm nay tôi cùng với các thành viên hội người cao tuổi của mình tới Lễ hội Then Kin Pang để được sống lại những năm tháng thanh xuân khi được xem bắt cá, được múa xòe và cùng hòa mình xuống dòng suối Nậm Lùm để reo hò trong cuộc vui té nước.

Đông đảo du khách tới tham gia lễ hội và cùng hòa mình vào phần thi té nước bên dòng suối Nậm Lùm trong mát.

Hình ảnh những cô gái Thái “Áp hô pang” (gội đầu) làm say đắm lòng người.

Năm nay lễ hội sẽ được tổ chức với quy mô cấp huyện và sẽ diễn ra trong 2 ngày (từ 17-18/4/2024, tức ngày 9-10/3/2024 âm lịch) tại nhà Then, nhà văn hóa và bãi Té nước xã Khổng Lào. Lễ hội với sự tham gia của 6 xã, thị trấn có đông đồng bào dân tộc Thái sinh sống trên địa bàn huyện gồm: Khổng Lào, Mường So, Nậm Xe, Bản Lang, Hoang Thèn, thị trấn Phong Thổ và đoàn xã Nà Tăm (huyện Tam Đường); đoàn đại biểu thị xã Mường Lay (tỉnh Điện Biên). Ngoài ra còn có các đoàn đại biểu trong và ngoài tỉnh như quận Hoàng Mai (thành phố Hà Nội); huyện Kim Bình (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc).

Trong khuôn khổ lễ hội sẽ diễn ra gồm 2 phần: Phần lễ và phần hội. Phần phần lễ với các nghi lễ: cúng then khai hội và thiêng hóa; dâng hương tẩy trần giải trừ vận hạn; dâng hương ước nguyện thỉnh then, chúc phúc cầu may; cúng then cầu phúc và tạ ơn. Phần hội với nhiều hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể thao đặc sắc hấp dẫn mang đặc trưng của đồng bào dân tộc Thái nơi đây như: thi bắt cá; trình diễn trang phục áo cóm, thi văn nghệ và trình diễn múa xòe; trình diễn tái hiện “Áp hô pang” (gội đầu) và tái hiện cuộc sống sông nước của dân tộc Thái như: quăng chài, thả lưới; trình diễn đánh trống chiêng truyền thống dân tộc Thái; trình diễn tắm suối và té nước cầu may. Thi “Khéo tay, hay nghề”; thi ẩm thực và không gian trưng bày văn hóa dân tộc Thái. Song song với đó là các hoạt động thể thao dân tộc như: kéo co; én cáy; tung còn; bắn nỏ; đi cà kheo tiếp sức; tó má lẹ.

Điểm nổi bật của lễ hội năm nay, huyện Phong Thổ sẽ gắn các hoạt động với sông nước nhiều hơn bởi đây là nét văn hóa của đồng bào Thái. Bên cạnh đó, Ban Tổ chức đã lựa chọn 5 đội gồm trai, gái để trình diễn té nước và tái hiện phong tục “Áp hô pang” (gội đầu); biểu diễn múa xòe với 6 điệu xòe cổ với sự của 300 nghệ nhân, diễn viên. Thi “Khéo tay, hay nghề” với các hoạt động thi: đan lưới bắt cá; đơm cúc áo cóm; chế tác đàn tính…

Lực lượng dân quân và người dân xã Khổng Lào quét dọn chuẩn bị cho lễ hội Then Kin Pang năm 2024.

Cùng với đó, Ban Tổ chức cũng chú trọng công tác đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường. Huyện đã xây dựng phương án bố trí đảm bảo an ninh trật tự tại lễ hội; họp báo thông tin tuyên truyền về lễ hội. Qua đó, không chỉ để tổ chức thành công lễ hội mà còn là dịp để huyện Phong Thổ thể hiện nét văn minh, ấn tượng tốt đối với mỗi du khách khi có dịp đến với Lễ hội Then Kin Pang.

Đến nay công tác lắp dựng sân khấu, khán đài, bố trí các khu vực giới thiệu, quảng bá không gian trưng bày văn hóa dân tộc Thái. Nơi diễn ra các phần thi đã được quy hoạch; các đội đã tập luyện văn nghệ và chuẩn bị thực phẩm cho phần thi ẩm thực... UBND xã Khổng Lào - nơi trực tiếp diễn ra lễ hội đã phân công lực lượng dân quân dọn dẹp nhà Then, khu vực té nước. Các công đoạn đang hoàn thành những phần việc cuối cùng chuẩn bị cho ngày khai hội.

Đồng chí Mai Thị Hồng Sim - Phó Chủ tịch UBND huyện Phong Thổ, Trưởng Ban Tổ chức Lễ hội Then Kin Pang huyện Phong Thổ năm 2024 khẳng định: "Lễ hội Then Kin Pang là dịp để đồng bào dân tộc Thái huyện Phong Thổ tưởng nhớ và cảm tạ công ơn của Then đã tạo phúc cho dân, ban cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, bản mường yên vui, no ấm. Việc tổ chức lễ hội nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 17/2/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp các dân tộc gắn với phát triển du lịch tỉnh giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030. Thông qua lễ hội góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá phi vật thể độc đáo của lễ hội; là cơ hội để huyện mở rộng liên kết phát triển du lịch. Do đó, công tác chuẩn bị cho lễ hội luôn được huyện quan tâm thực hiện. Đến thời điểm này, các chương trình, phần việc phục vụ lễ hội đã hoàn thiện, chỉ còn chờ đến giờ phút thiêng liêng của ngày khai hội. Phong Thổ đã sẵn sàng chào đón du khách bốn phương về với Lễ hội Then Kin Pang".