Hiện nay, theo quy định của Luật BHXH 2014 (hết hiệu lực thi hành ngày 01/7/2025), người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã chỉ được hưởng hai chế độ BHXH là hưu trí và tử tuất. Việc thiếu vắng các chế độ ngắn hạn như ốm đau và thai sản đã tạo ra những thiệt thòi cho đối tượng này, đặc biệt là đối với lao động nữ khi mang thai và sinh con.

Luật BHXH 2024: Bổ sung quyền lợi ốm đau, thai sản cho người hoạt động không chuyên trách cấp xã (Ảnh minh họa - nguồn internet)

Luật BHXH 2024 đã khắc phục hạn chế này bằng cách bổ sung quyền thụ hưởng chế độ ốm đau, thai sản cho người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã. Điều này đồng nghĩa với việc, từ ngày 01/7/2025, những người thuộc đối tượng này sẽ được hưởng các quyền lợi tương ứng khi ốm đau, cần nghỉ ngơi để phục hồi sức khỏe hoặc khi mang thai, sinh con và chăm sóc con nhỏ, tương tự như người lao động tham gia BHXH bắt buộc khác.

Cụ thể, theo khoản 2 Điều 10 Luật BHXH 2024, Quyền của người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã hưởng chế độ BHXH như sau:

- Nhận các chế độ BHXH đầy đủ, kịp thời, thuận tiện;

- Hưởng bảo hiểm y tế trong trường hợp đang hưởng lương hưu; nghỉ việc hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng; trong thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng; trong thời gian nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng hoặc nghỉ việc hưởng trợ cấp ốm đau đối với người lao động bị mắc bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành; đang hưởng chế độ quy định tại Điều 23 Luật Bảo hiểm xã hội 2024;

- Được thanh toán phí giám định y khoa đối với trường hợp không do người sử dụng lao động giới thiệu đi khám giám định mức suy giảm khả năng lao động mà kết quả giám định y khoa đủ điều kiện để hưởng chế độ BHXH theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024;

- Ủy quyền bằng văn bản cho người khác thực hiện BHXH. Trường hợp ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp BHXH và chế độ khác theo quy định của Luật này thì văn bản ủy quyền có hiệu lực tối đa là 12 tháng kể từ ngày xác lập việc ủy quyền. Văn bản ủy quyền phải được chứng thực theo quy định của pháp luật về chứng thực;

- Đối với người từ đủ 80 tuổi trở lên nếu có nhu cầu thì được cơ quan BHXH hoặc tổ chức dịch vụ được cơ quan BHXH ủy quyền thực hiện việc chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH tại nơi cư trú trên lãnh thổ Việt Nam;

- Được cơ quan BHXH định kỳ hằng tháng cung cấp thông tin về việc hưởng chế độ BHXH thông qua phương tiện điện tử; được cơ quan BHXH xác nhận thông tin về hưởng BHXH khi có yêu cầu;

- Khiếu nại, tố cáo và khởi kiện về BHXH theo quy định của pháp luật;

- Từ chối hưởng chế độ BHXH.

Việc bổ sung quyền lợi ốm đau, thai sản cho người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã trong Luật BHXH 2024 là một chính sách mang tính nhân văn, tiến bộ, góp phần hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội của Việt Nam, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho mọi đối tượng tham gia BHXH. Việc triển khai hiệu quả quy định này trong thực tế sẽ có ý nghĩa to lớn đối với việc ổn định và phát triển lực lượng cán bộ cơ sở, đồng thời thúc đẩy sự nghiệp xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước./.