Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Nguyễn Xuân Thức, Phó Ban KT-NS (HĐND tỉnh) cho biết: Hàng năm, Ban chủ động ban hành chương trình giám sát và thực hiện theo kế hoạch. Trong 5 năm qua, Ban đã thực hiện được 10 cuộc giám sát chuyên đề tập trung vào những lĩnh vực do ban phụ trách như: quản lý và sử dụng sau đầu tư đối với các công trình nước sinh hoạt trên địa bàn tỉnh; thực hiện các dự án thuộc nguồn vốn giảm nghèo các tỉnh miền núi phía Bắc; giao đất, cho thuê đất, quản lý, sử dụng đất lâm nghiệp vào mục đích trồng rừng sản xuất trên địa bàn tỉnh; quản lý, sử dụng kinh phí sửa chữa cơ sở vật chất trường, lớp học và mua sắm trang thiết bị, đồ dùng học tập trong các trường học; thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới…
Cùng với đó, Ban đã thực hiện khảo sát 6 cuộc và kết quả thực hiện phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch vốn đầu tư công, quản lý thu, chi ngân sách Nhà nước phục vụ cho công tác thẩm tra các dự thảo nghị quyết, báo cáo trình kỳ họp HĐND tỉnh; phối hợp với các ban HĐND tỉnh thực hiện 10 cuộc giám sát về: Hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng phát triển sản xuất cho các xã đặc biệt khó khăn, xã biên giới, xã an toàn khu, các thôn bản đặc biệt khó khăn; chương trình giảm nghèo bền vững; tình hình thực hiện Nghị quyết của HĐND tỉnh về thông qua Đề án phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung trên địa bàn tỉnh; kết quả giải quyết các ý kiến kiến nghị của cử tri sau kỳ họp HĐND tỉnh. Các nội dung được lựa chọn kỹ và được bàn, quyết định qua các phiên họp của Thường trực HĐND tỉnh. Nội dung giám sát tập trung vào các nghị quyết của HĐND tỉnh, những vấn để nổi cộm được cử tri quan tâm. Các kế hoạch giám sát được ban hành sớm, đảm bảo không chồng chéo về nội dung, thời gian, địa điểm giám sát với các ban HĐND tỉnh và thực hiện theo đúng kế hoạch. Các thành viên của Ban khi được triệu tập tham gia đoàn giám sát đều bố trí thời gian tham gia đoàn đầy đủ. Sau giám sát, Ban kịp thời ban hành báo cáo kết quả giám sát, nêu rõ ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân, kiến nghị đối với các đơn vị được giám sát.

Đoàn giám sát của Ban Kinh tế-Ngân sách (HĐND tỉnh) kiểm tra vùng trồng cây mắc-ca xen chè tại xã Hồng Thu (huyện Sìn Hồ).

Qua tìm hiểu, được biết, trong tháng 5/2020, Ban đã tiến hành giám sát việc triển khai thực hiện trồng và chăm sóc cây quế, mắc-ca trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2017-2020. Qua giám sát, Ban kết luận: Việc triển khai, phát triển diện tích cây quế, mắc-ca đã góp phần đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên địa bàn tỉnh; nâng cao diện tích sử dụng đất, khai thác tiềm năng đất đai, khí hậu và nguồn nhân lực tại địa phương; qua đó tạo việc làm tăng thu nhập và từng bước thay đổi tập quán canh tác cho người dân địa phương. Đối với việc trồng cây mắc-ca đã thu hút được các doanh nghiệp tham gia đầu tư tại các huyện: Nậm Nhùn, Than Uyên, Tân Uyên và Phong Thổ với tổng diện tích đã trồng trên 400ha. Một số diện tích cây quế, mắc-ca bước đầu cho thu hoạch, mang lại thu nhập cho người dân, nhờ đó tạo động lực, niềm tin để bà con đầu tư giống trồng dặm, mở rộng diện tích.
Đoàn giám sát cũng đã chỉ ra một số tồn tại, hạn chế để các địa phương khắc phục như: Công tác chỉ đạo triển khai trồng quế, mắc-ca tại một số nơi còn thiếu tập trung, quyết liệt, chất lượng hiệu quả chưa cao. Cấp ủy, chính quyền một số địa phương còn tình trạng thờ ơ với việc thực hiện trồng quế trên địa bàn. Một số diện tích trồng quế sau khi nghiệm thu thanh toán tiền hỗ trợ đã chết. Có nơi Nhân dân chưa hiểu hết giá trị kinh tế của cây quế nên chưa quan tâm chăm sóc, phát dọn thực bì, phó mặc cây cho tự nhiên, dẫn đến nhiều diện tích sinh trưởng, phát triển kém. Một số diện tích bị trâu bò phá hoại.
Từ những tồn tại hạn chế trên, đoàn giám sát kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo cơ quan chuyên môn rà soát đánh giá những địa phương có điều kiện phù hợp để phát triển cây quế, mắc-ca, chỉ đạo việc trồng dặm vào diện tích đã chết. Với các địa phương cây quế không phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, Ban đề nghị nghiên cứu loại cây khác đề trồng dặm, trồng bù vào diện tích cây đã chết. Với diện tích trồng thuần cây mắc-ca, cần kêu gọi doanh nghiệp vào đầu tư và có chính sách hỗ trợ cho phù hợp. UBND tỉnh cần chỉ đạo cơ quan chuyên môn xây dựng chính sách cho các loại cây trồng rừng trong nhiệm kỳ tới nên thống nhất định mức hỗ trợ về giống, công làm đất để tránh sự so sánh chính sách. Nghiên cứu tham mưu điều chỉnh mức hỗ trợ giá giống cây mắc-ca cho phù hợp với đơn giá thị trường, đảm bảo các điều kiện của cây giống… Còn đối với UBND huyện, đoàn giám sát đề nghị cần chỉ đạo tích cực trong công tác tuyên truyền để Nhân dân chăm sóc cũng như chỉ đạo cơ quan chuyên môn quan tâm hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc cây mắc-ca.
Để công tác giám sát đúng, trúng, chỉ ra những điểm còn bất cập, vướng mắc, đưa ra ý kiến kiến nghị điều chỉnh kịp thời, theo đồng chí Nguyễn Xuân Thức, khi lựa chọn nội dung giám sát, chỉ nên lựa chọn một số vấn đề trọng tâm, có nhiều bất cập, đang được dư luận quan tâm, không ôm đồm nhiều nội dung để tránh dàn trải, giám sát không sâu. Muốn có một đề cương giám sát chất lượng cần xây dựng chi tiết các nội dung cần tìm hiểu trên cơ sở nghiên cứu kỹ các văn bản quy định pháp luật, các tài liệu liên quan, ý kiến cử tri và cả kênh thông tin trên báo chí. Đặc biệt, trước khi tiến hành giám sát phải tổ chức họp đoàn giám sát và bộ phận giúp việc để phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên và thống nhất phương pháp tiến hành giám sát. Mỗi thành viên đoàn giám sát cần tập trung nghiên cứu và tìm hiểu kỹ các vấn đề được giám sát để khi tiếp cận thực tế, xác định rõ vấn đề được, chưa được để kiến nghị khắc phục.
Nhìn lại một nhiệm kỳ đã qua, công tác giám sát của Ban KT-NS đã có sự chuyển biến và đạt hiệu quả rõ rệt, tác động tới việc thực thi pháp luật của các cơ quan, đơn vị, đảm bảo nghiêm túc hơn. Mong rằng với sự cầu thị học hỏi, tích lũy kinh nghiệm thực tiễn và sự trau dồi kiến thức của mỗi thành viên Ban, hoạt động giám sát sẽ ngày càng nâng cao và đạt chất lượng, góp phần thể hiện rõ vai trò cơ quan quyền lực của Nhà nước ở địa phương.