Một tư duy mới, mô hình mới và không gian phát triển mới đòi hỏi một nền quản trị quốc gia mới. Nhận thức rõ điều đó, Hội nghị Trung ương 3 đã dành nhiều quyết sách quan trọng để tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức của hệ thống chính trị, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia. Sau một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Trung ương đánh giá bộ máy mới bước đầu thể hiện tính ưu việt, phù hợp, thông suốt, phát huy hiệu quả, nhưng chất lượng vận hành còn chưa đồng đều, nhất là ở cấp cơ sở. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện tổ chức, mà phải tiếp tục làm rõ chức năng, thẩm quyền, quan hệ công tác, bảo đảm phân cấp gắn với nhân lực, nguồn lực, dữ liệu, công cụ thực thi và kiểm soát quyền lực.
Cùng với đó, Trung ương thông qua Quy định sửa đổi, bổ sung Quy định số 20-QĐ/TW ngày 08/4/2026 về thi hành Điều lệ Đảng và ban hành Quy định mới về những điều đảng viên không được làm. Những quyết định này không chỉ nhằm hoàn thiện các quy định về tổ chức và kỷ luật của Đảng, mà còn hướng tới xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, cụ thể hóa chuẩn mực đạo đức, trách nhiệm nêu gương, nhận diện đúng hành vi vi phạm, đồng thời không triệt tiêu tinh thần đổi mới, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Qua đó, năng lực cầm quyền của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước và chất lượng phục vụ Nhân dân được đặt trong cùng một yêu cầu về xây dựng bộ máy và con người.

Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV. Ảnh: Nhật Bắc

Nếu xây dựng bộ máy là điều kiện để nâng cao năng lực quản trị quốc gia, thì xây dựng một xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển chính là mục tiêu xã hội mà năng lực quản trị ấy phải hướng tới. Nghị quyết số 18-NQ/TW đặt con người ở vị trí trung tâm, vừa là chủ thể, vừa là mục tiêu, nguồn lực và động lực của phát triển; yêu cầu hài hòa giữa phát triển kinh tế với văn hóa, con người, bảo vệ môi trường, tiến bộ và công bằng xã hội. Trung ương đồng thời nhấn mạnh xây dựng nền quản trị xã hội hiện đại, chuyển mạnh từ “quản lý xã hội” sang “quản trị và kiến tạo xã hội”, lấy pháp luật, kỷ cương, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng, lấy niềm tin xã hội làm thước đo và hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu cao nhất.
Nhưng phát triển chỉ có thể bền vững khi những thành quả đạt được được bảo vệ trong một môi trường an toàn, ổn định và có khả năng thích ứng với những biến động mới. Vì vậy, Hội nghị Trung ương 3 đặt bảo vệ đất nước trong tổng thể phát triển, thống nhất những quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ chủ yếu của Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược an ninh quốc gia; yêu cầu chủ động nhận diện, dự báo, phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa các nguy cơ truyền thống, phi truyền thống, liên ngành, xuyên biên giới. Bảo vệ Tổ quốc vì thế không chỉ là bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, mà còn phải bảo đảm an ninh con người, dữ liệu, năng lượng, nguồn nước, lương thực và các hạ tầng trọng yếu.
Cùng với an ninh, bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu cũng được Trung ương bàn thảo, ban hành Kết luận số 75-KL/TW về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới. Kết luận yêu cầu chuyển mạnh từ khắc phục hậu quả sang phòng ngừa, thích ứng, phục hồi; quản trị theo hệ sinh thái, lưu vực sông và vùng biển; gắn chuyển đổi xanh với nâng cao sức cạnh tranh, bảo đảm an toàn phát triển và trách nhiệm với các thế hệ mai sau. Như vậy, môi trường không còn được nhìn như một lĩnh vực riêng của quản lý tài nguyên, mà trở thành một điều kiện cấu thành năng lực phát triển của quốc gia.
Từ mô hình phát triển, không gian phát triển, quản trị quốc gia đến bảo đảm an ninh và phát triển bền vững, tất cả cuối cùng đều phải được kiểm chứng bằng khả năng biến chủ trương thành kết quả thực tế. Đây cũng là vấn đề được Hội nghị Trung ương 3 nhìn nhận một cách thẳng thắn: trong quá trình cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV và các nghị quyết chiến lược, điểm nghẽn lớn nhất vẫn là khâu thực thi. Trung ương chỉ rõ những nguyên nhân như thẩm quyền có nơi chưa đi liền với trách nhiệm; phân cấp chưa gắn đủ với nguồn lực, dữ liệu, công cụ, năng lực cán bộ và kiểm soát; nguồn lực còn chia cắt. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải xử lý từ nguyên nhân gốc, đồng bộ trên cả thể chế, tổ chức, con người và phương thức lãnh đạo, quản trị.
Đặc biệt, từ thực tiễn triển khai các nghị quyết chiến lược, Hội nghị đặt ra yêu cầu phải khắc phục điểm nghẽn trong khâu thực thi; năng lực thực thi phải được thiết kế ngay trong mỗi quyết sách, với yêu cầu rõ người chủ trì, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, điều kiện thực hiện, thời hạn và sản phẩm; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá bằng dữ liệu, sản phẩm, kết quả thực tế.
Có thể khẳng định, Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV không chỉ giải quyết những yêu cầu trước mắt của năm 2026 hay nhiệm kỳ 2026-2031. Giá trị lớn của Hội nghị nằm ở việc đặt các quyết sách về xây dựng Đảng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong một chỉnh thể thống nhất; từ đó xác lập tư duy phát triển mới, mô hình phát triển mới và phương thức quản trị quốc gia mới. Đó cũng là bước chuyển từ đổi mới mô hình tăng trưởng sang xác lập mô hình phát triển tổng thể, lấy Nhân dân và con người làm mục tiêu cao nhất, hướng tới nâng cao chất lượng sống và hạnh phúc của Nhân dân.