Kỳ 1: Từ tiềm năng đến sản phẩm khác biệt

Để người dân thực sự là chủ thể và người thụ hưởng

Nghị quyết 26-NQ/TW xác định doanh nghiệp là lực lượng tiên phong, nhân dân là chủ thể tham gia và thụ hưởng. Định hướng này đặc biệt phù hợp với Lai Châu, nơi tài nguyên du lịch gắn chặt với không gian sống, sản xuất và văn hóa của đồng bào các dân tộc.

Homestay ở Sì Thâu Chải mang đậm dấu ấn truyền thống dân tộc Dao.

Mỗi bản du lịch cần được tổ chức như một chuỗi giá trị nhỏ. Ngoài phòng nghỉ, người dân có thể cung cấp ẩm thực, vận chuyển, hướng dẫn, biểu diễn văn hóa, trải nghiệm sản xuất, nông sản, dược liệu, hàng thủ công. Do vậy, cần có thêm những chính sách cụ thể hỗ trợ hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ tiếp cận vốn, cải tạo cơ sở vật chất; đào tạo kỹ năng phục vụ, ngoại ngữ, thương mại điện tử, sơ cấp cứu và quản trị tài chính.

Người dân vùng cao đã và đang làm du lịch từ chính sản phẩm và bản sắc văn hóa của dân tộc.

Cần tránh sân khấu hóa văn hóa để chiều theo thị hiếu nhất thời, đồng thời bảo đảm sự tham gia thực chất của cộng đồng trong quá trình phát triển du lịch. Bản sắc, di tích lịch sử và di sản văn hóa không chỉ là những giá trị để khai thác, mà còn là nền tảng tạo nên sức hấp dẫn riêng của điểm đến. Người dân cần được tham gia vào quá trình xây dựng, giới thiệu và bảo tồn các giá trị văn hóa; doanh nghiệp phát huy vai trò kết nối thị trường, tổ chức sản phẩm, cùng cộng đồng tạo ra giá trị và chia sẻ lợi ích hài hòa, góp phần bảo tồn bản sắc và phát triển du lịch bền vững.

Du lịch phải trở thành đầu ra cho nông nghiệp và kinh tế nông thôn. Nguyên liệu địa phương, sản phẩm OCOP, vườn cây, vùng dược liệu và nghề truyền thống đưa vào hành trình đều làm tăng giá trị tại chỗ, lan tỏa lợi ích đến người trồng trọt, chăn nuôi, làm nghề, vận tải và thương mại.

Quản trị bằng dữ liệu, phát triển xanh và bảo đảm an toàn

Du lịch thông minh không đồng nghĩa với việc xây dựng thêm một ứng dụng riêng rồi vận động du khách cài đặt. Điều Lai Châu cần trước hết là dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống và được kết nối với những nền tảng du khách đang sử dụng. Tỉnh cần một bản đồ số thống nhất về điểm đến, cung đường, lưu trú, thời tiết và cảnh báo an toàn; chuẩn hóa thông tin đa ngôn ngữ; ứng dụng mã QR; cập nhật dữ liệu công suất phòng, dòng khách, phản ánh chất lượng và mức chi tiêu để phục vụ điều hành.

Với trekking và thể thao mạo hiểm, cần đăng ký hành trình trực tuyến, quản lý hướng dẫn viên và porter, cảnh báo thời tiết, hỗ trợ cứu hộ theo vị trí. Dữ liệu còn giúp nhận diện mùa thấp điểm, thị trường tiềm năng, điểm nghẽn dịch vụ và hiệu quả xúc tiến, tránh đầu tư, quảng bá theo cảm tính.

Du khách chụp ảnh tại thác Tác Tình.

An toàn và tính nguyên bản phải được coi là tài sản thương hiệu. Các cung núi cao cần tiêu chuẩn về hướng dẫn viên, liên lạc, bảo hiểm, y tế, cứu hộ và sức chứa. Các điểm du lịch phải quản lý rác, nước thải, thực phẩm, giá dịch vụ, trật tự và phòng cháy. Không thể đánh đổi rừng, nguồn nước, cảnh quan và sự bình yên của cộng đồng lấy tăng trưởng ngắn hạn. Điểm đến xanh không chỉ là nơi còn nhiều cây và núi, mà phải sử dụng tài nguyên có giới hạn, kiểm soát rác thải, giữ công trình cảnh quan, tôn trọng văn hóa và tạo động lực để người dân bảo vệ môi trường sống.

Cần một chương trình hành động rõ việc, rõ trách nhiệm

Thực hiện Nghị quyết 26-NQ/TW, Lai Châu đã cụ thể hóa thành Đề án phát triển du lịch tỉnh Lai Châu giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035 với chương trình hành động có trọng tâm; lựa chọn cụm, sản phẩm chủ lực, dự án dẫn dắt; xác định rõ cơ quan chủ trì, doanh nghiệp đồng hành, nguồn lực, thời hạn và chỉ số đánh giá. Cần bắt đầu từ những việc cụ thể: đánh giá mức chi tiêu và thời gian lưu trú của từng thị trường; chuẩn hóa hành trình hai đến bốn đêm; xây dựng tiêu chuẩn du lịch cộng đồng, du lịch mạo hiểm; hình thành cơ chế điều phối điểm đến; lựa chọn doanh nghiệp kết nối thị trường; hỗ trợ hộ dân, hợp tác xã làm sản phẩm và công khai kết quả thực hiện.

Hoa đỗ quyên trên núi PuTaLeng là điểm đến của nhiều người ưa mạo hiểm.

Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu phát triển du lịch là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị. Điều đó không có nghĩa mọi cơ quan cùng làm thay ngành du lịch, mà mỗi ngành phải tháo gỡ đúng điểm nghẽn thuộc trách nhiệm của mình: giao thông lo kết nối; xây dựng và tài nguyên bảo đảm quy hoạch, cảnh quan, môi trường; nông nghiệp phát triển sản phẩm và vùng nguyên liệu; công thương tổ chức thị trường; khoa học, công nghệ xây dựng dữ liệu; lực lượng chức năng bảo đảm an ninh, an toàn; chính quyền cơ sở đồng hành với cộng đồng và nhà đầu tư. Những việc này phải có con số, có kết quả chứng minh.

Nghị quyết 26-NQ/TW mở ra không gian phát triển mới và đặt Lai Châu trước cơ hội hiếm có. Với thiên nhiên kỳ vĩ, bản sắc của 20 dân tộc, hệ thống núi cao, rừng, hang động, lòng hồ và những bản làng còn nguyên sơ, Lai Châu có đủ điều kiện trở thành điểm đến khác biệt của Tây Bắc. Nhưng tiềm năng không tự chuyển hóa thành tăng trưởng. Khi du khách ở lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và hài lòng hơn sau mỗi lần đến với Lai Châu; khi người dân có việc làm, sản phẩm địa phương có thị trường, bản sắc được bảo tồn bằng nguồn thu du lịch, khi ấy du lịch mới thực sự trở thành ngành kinh tế quan trọng. Nghị quyết đã mở đường, Lai Châu đã và đang lựa chọn đúng, tổ chức quyết liệt và hành động đủ nhanh để không bỏ lỡ thời cơ.