Tỷ lệ người biết chữ tăng

Những hệ lụy của người mù chữ, nhất là vùng đồng bào DTTS làm ảnh hưởng lớn đến tìm kiếm việc làm, xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế và công tác giáo dục tại các gia đình. Đây cũng là trở ngại trong việc tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tiềm ẩn nguy cơ bị lôi kéo trước những âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch... Nhận thức rõ những tác động trên, ngành Giáo dục tỉnh chủ động triển khai nhiều biện pháp để XMC, nâng cao dân trí, góp phần phát triển KT-XH, thực hiện công bằng xã hội.

Nhà giáo ưu tú Đinh Trung Tuấn - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho biết: Để thực hiện nhiệm vụ XMC đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn của cán bộ, giáo viên. Những năm qua, các đơn vị giáo dục tích cực tham mưu với chính quyền địa phương, chủ trì, phối hợp rà soát, điều tra chính xác số người từ 15 - 60 tuổi mù chữ, tái mù chữ; tuyên truyền, vận động tối đa người mù chữ, tái mù chữ tham gia học lớp XMC, giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ; thực hiện phương pháp dạy học phù hợp với đối tượng người lớn tuổi. Nhờ đó, hằng năm, tỷ lệ học sinh 11 - 14 tuổi hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học (chương trình XMC) đạt 98,5% trở lên. Trong 4 năm gần đây, tỷ lệ người biết chữ trong các độ tuổi tăng: từ 15 - 25 tuổi tăng 0,3 - 0,5%; từ 15 - 35 tuổi tăng từ 2,0 - 3,1%; từ 15 - 60 tuổi tăng từ 0,2 - 3,1%. Điển hình trong thực hiện XMC là thành phố Lai Châu, huyện Than Uyên.

Giờ tập viết của học sinh lớp 1, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Hồ Thầu (huyện Tam Đường).

Tìm hiểu kinh nghiệm trong thực hiện XMC ở huyện Than Uyên, chúng tôi được biết, huyện xác định để làm tốt công tác XMC, phải làm tốt công tác phổ cập giáo dục tiểu học, tích cực huy động người trong độ tuổi 15 - 60 tham gia và hoàn thành các lớp XMC, giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ. Do đó, Than Uyên phát huy vai trò của Ban Chỉ đạo phổ cập giáo dục, XMC huyện, phân công nhiệm vụ cụ thể, quy rõ trách nhiệm cho từng thành viên. Mỗi ngành, mỗi cấp, mỗi thành viên chịu trách nhiệm chính về một nhiệm vụ, một đơn vị. Hàng quý Ban Chỉ đạo phổ cập giáo dục, XMC họp giao ban, đánh giá kết quả đạt được, chỉ ra tồn tại, tìm nguyên nhân và đưa ra giải pháp khắc phục. Các nguồn lực cho công tác XMC được huyện tăng cường, ưu tiên những xã khó khăn, có chất lượng đạt chuẩn chưa bền vững. Đáng chú ý, các bản, xã đưa nội dung vận động học sinh đến trường vào hương ước để tăng tỷ lệ học sinh ra lớp... Với sự quyết liệt trong công tác chỉ đạo, nỗ lực vượt khó của mỗi cán bộ, giáo viên, sự phối hợp của các cấp, ngành, địa phương, số người biết chữ trên địa bàn huyện tăng qua từng năm.

Còn nhiều thách thức

Mặc dù đến nay huyện Tam Đường đã đạt những kết quả đáng mừng trong công tác XMC như: tỷ lệ người biết chữ trong độ tuổi từ 15 - 25 đạt 98,3% (tăng 0,9% so với năm 2018), độ tuổi 15 - 35 là 96,4% (tăng 1,2% so với năm 2018), độ tuổi 15 - 60 đạt 88,6% (tăng 4,7% so với năm 2018). 100% xã, thị trấn đạt chuẩn XMC mức độ 1; 5 xã, thị trấn đạt chuẩn XMC mức độ 2 (tăng 2 xã so với năm 2018). Huyện được UBND tỉnh công nhận đạt chuẩn phổ cập giáo dục, XMC mức độ 1. Nhưng theo chị Nguyễn Thị Thủy - Phó Phòng GD&ĐT huyện Tam Đường, để XMC bền vững, huyện đang gặp nhiều thách thức như: Công tác huy động người dân mù chữ tham gia các lớp XMC khó khăn, nhất là những đối tượng trong độ tuổi 36 - 60, người mù chữ ở các xã ra khỏi vùng có điều kiện KT-XH đặc biệt khó khăn. Đối tượng mù chữ là người lớn tuổi, lao động chính trong gia đình, đi làm xa nhà, không có điều kiện học tập. Một bộ phận người dân chưa thấy rõ được vai trò, lợi ích của việc biết chữ. Với sự đa dạng về sắc tộc, văn hóa, tiếng nói, chữ viết và một số hủ tục, có người học xong chương trình XMC nhưng ít sử dụng tiếng Việt. Thêm vào đó, tỉnh chưa có chính sách hỗ trợ học phẩm cho học viên đối với các xã vùng II và các xã đã thoát Chương trình 135/CP...

Đây là những thách thức không riêng Tam Đường mà nhiều địa phương khác trong tỉnh cũng đang phải đối mặt. Trước thực tế này, vừa qua, ngành Giáo dục tỉnh xây dựng Đề án nâng cao chất lượng XMC trên địa bàn tỉnh Lai Châu giai đoạn 2021 - 2025.

Lý giải về điều này, Nhà giáo ưu tú Đinh Trung Tuấn - Giám đốc Sở GD&ĐT cho biết: Việc nâng cao chất lượng XMC là một trong những nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết số 12/NQ-CP ngày 15/2/2020 của Chính phủ về triển khai thực hiện Nghị quyết số 88/2019/QH14 ngày 18/11/2019 của Quốc hội về phê duyệt Đề án tổng thể phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030. Đặc biệt, từ khi chia tách và thành lập đến nay, tỉnh Lai Châu chưa có Đề án về nâng cao chất lượng XMC (hiện nay công tác phổ cập giáo dục, XMC là một trong những nội dung đã và đang thực hiện trong Đề án nâng cao chất lượng giáo dục vùng đặc biệt khó khăn giai đoạn 2016 - 2020). Theo kết quả điều tra, số người mù chữ (không bao gồm người khuyết tật) trong độ tuổi lao động còn cao: độ tuổi 15 - 60: 86.541 người (31,8%), độ tuổi 15 - 45: 60.026 người (26,9%), đặc biệt trong độ tuổi 36 - 60 có tới 54.160 người (51,5%). Chưa có chế độ chính sách cho người học, người dạy ở các xã khu vực I, II và chế độ thu hút người chưa biết chữ trong độ tuổi 15 - 60 đi học.

Đề án được xây dựng nhằm hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ người biết chữ trong độ tuổi 15 - 60, tạo cơ hội cho người dân nâng cao dân trí, đào tạo nghề, tìm kiếm việc làm góp phần xóa đói giảm nghèo, phát triển KT-XH và đảm bảo quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội. Trong đó, hằng năm, nâng tỷ lệ người biết chữ trong độ tuổi 15 - 60 đạt 3,2% trở lên.

Để nâng cao chất lượng XMC trong giai đoạn tới, ngành Giáo dục tỉnh xác định: Tiếp tục nâng cao nhận thức về tầm quan trọng, vai trò, ý nghĩa của công tác XMC, thực hiện tốt công tác phổ cập giáo dục tiểu học. Đổi mới công tác quản lý, tổ chức lớp học, nội dung chương trình, phương pháp dạy học XMC phù hợp với các nhóm đối tượng, duy trì sỹ số lớp. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, giáo viên tham gia XMC. Tập trung huy động người chưa biết chữ trong độ tuổi 15 - 45 tham gia học và hoàn thành chương trình XMC. Tham mưu cho tỉnh có chế độ chính sách hỗ trợ người dạy, người học XMC. Đồng thời, tăng cường thanh, kiểm tra, giám sát công tác nâng cao chất lượng XMC...

Trong các giải pháp trên, việc tiếp tục thực hiện tốt công tác phổ cập giáo dục tiểu học là giải pháp mấu chốt nhất, vì “gốc rễ” người trong độ tuổi 15 - 60 chưa biết chữ là do chưa đi học tiểu học - Nhà giáo ưu tú Đinh Trung Tuấn nhấn mạnh.