Sau những ngày xuân Tân Sửu 2021, chúng tôi trở lại Sìn Hồ - nơi được mệnh danh là xứ sở của những loại dược liệu quý. Được sự giới thiệu của bà con nơi đây, chúng tôi tới cơ sở tắm lá thuốc của Công ty TNHH Sơn Hà dược liệu cao nguyên Sìn Hồ (khu 5, thị trấn Sìn Hồ) và trực tiếp thử nghiệm quá trình sơ chế các loại dược liệu cùng các lao động. Không chỉ được nghe giới thiệu công năng, quy trình chế biến, thị trường tiêu thụ các sản phẩm sau khi trải nghiệm tắm lá thuốc của đồng bào dân tộc Dao, chúng tôi cảm thấy bao mệt mỏi của chặng đường dài (khoảng 70km) từ thành phố Lai Châu – Sìn Hồ như tan biến. Tìm hiểu được biết, dược liệu và những bài thuốc của đồng bào dân tộc Dao Khâu, Mông... trên địa bàn có từ lâu đời, nhiều loại được kiểm định và Sở Y tế cấp phép hoạt động như thuốc chữa bệnh: gan, dạ dày, đại tràng, các loại lá tắm, ngâm chân giúp lưu thông máu...

Tuy nhiên, trước đây những sản phẩm dược liệu trên địa bàn nói chung và của Công ty nói riêng chỉ được sản xuất ở dạng thô (rửa sạch để nguyên cây, nguyên lá hoặc cắt nhỏ và phơi khô) đóng gói bán ra thị trường. Khi mua về sử dụng thường phải rửa sạch dùng ấm sắc thuốc đun khá mất thời gian. Đồng thời, dễ hư hỏng, thời gian sử dụng không dài, hình thức không bắt mắt, không có chỉ dẫn địa lý về nơi sản xuất, bao bì, nhãn mác. Điều đó tạo ra rào cản và dẫn đến việc sản phẩm dược liệu trên địa bàn không chiếm được ưu thế trên thị trường. 

Chị Chẻo Thị Hà – đại diện Công ty chia sẻ: Nhận thấy nhu cầu tiêu dùng của người dân đối với các sản phẩm dược liệu để chữa bệnh và chăm sóc cơ thể khá lớn. Nhất là hiện nay khi công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tiến bộ KH-KT ngày càng phát triển, việc sử dụng máy móc để chế biến và tạo ra các sản phẩm tiện ích được những công ty, hợp tác xã (HTX), doanh nghiệp ở những tỉnh, thành lớn áp dụng phổ biến từ lâu và đem lại nhiều hiệu quả. Minh chứng cho điều đó là các sản phẩm bán ra được người tiêu dùng ưu tiên lựa chọn và phát triển ở thị trường lớn trong và ngoài nước đem lại giá trị kinh tế cao. Chính vì vậy, Công ty mạnh dạn đầu tư xây dựng khu chế biến, đóng gói trà túi lọc, hàn miệng túi và thuê thiết kế in ấn mẫu mã sản phẩm thành dạng túi lọc, cao cô đặc.

Qua quan sát, chúng tôi thấy được sự vận hành chuyên nghiệp, hiện đại từ quy trình chế biến đến đóng gói của đơn vị. Cụ thể, để tạo một sản phẩm dược liệu bán ra thị trường từ cắt, nghiền, sao khô đến đóng gói đều bằng hệ thống máy móc lập trình tự động, vì vậy đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm. Mỗi sản phẩm có trọng lượng khác nhau theo đúng quy định của từng loại thuốc nên khách hàng có thể yên tâm sử dụng. Điểm nổi trội ở đây là các sản phẩm trà dạng túi lọc, cao cô đặc tiện lợi, có thể mang theo và dùng bất cứ lúc nào cần mà không mất thời gian sắc.

“Hiện, Công ty có những sản phẩm trà túi lọc gồm: trà giảo cổ lam (loại 3 lá, loại 5 lá); chè dây; thảo dược hỗ trợ, điều trị đau dạ dày; thảo dược bồi bổ sức khỏe. Cao hà thủ ô dạng cô đặc, dạng viên. Các sản phẩm được thiết kế bao bì bắt mắt, hiện đại, có thành phần, chỉ dẫn địa lý, hướng dẫn sử dụng. Không chỉ hãm trà uống còn có thể sử dụng trong các món ăn như: nấu canh, tần, sử dụng trực tiếp. Năm 2020, chè giảo cổ lam Sìn Hồ, chè dây Sìn Hồ của Công ty được UBND tỉnh chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh. Đây là bước đột phá giúp các sản phẩm thời gian tới có thể ngày càng phát triển trên thị trường trong, ngoài nước. Đặc biệt, việc đầu tư sản xuất các sản phẩm dược liệu hiện đại thu hút số lượng lớn khách hàng cũng như đơn vị thu mua kinh doanh. Nhờ đó, thu nhập và sản lượng hàng bán ra của Công ty tăng hàng năm” – chị Hà chia sẻ.

 Anh Giàng Xuấn Cường – Giám đốc HTX Mý Dao kiểm tra sản phẩm trước khi bày bán.

HTX Mý Dao ở khu 1, thị trấn Sìn Hồ của anh Giàng Xuấn Cường cũng lựa chọn phát triển nghề thuốc gia truyền của gia đình bằng cách nghiên cứu và đầu tư máy móc sản xuất ra sản phẩm dược liệu ngày càng cải tiến về mẫu mã, tiện lợi trong sử dụng. Anh Cường chia sẻ: HTX hướng đến xây dựng sản phẩm OCOP theo chủ trương của tỉnh, huyện và cũng là để mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm dược liệu. Do đó, HTX đầu tư máy móc, xây dựng công trình nghiên cứu, áp dụng quy trình chế biến, kiểm định nghiêm ngặt và đóng gói, dán nhãn mác sản phẩm quy mô lớn. Hiện, HTX có các sản phẩm: thuốc phong tê thấp dạng tinh dầu xoa, cao tinh dầu được Sở Y tế chứng nhận lưu hành và đạt OCOP 3 sao cấp tỉnh. Ngoài ra, một số sản phẩm được chế biến, đóng gói đơn giản như: thuốc phong tê thấp dạng cây, táo mèo sấy khô, dấm táo mèo nhưng cơ bản được áp dụng máy móc trong sản xuất như: cắt, sấy khô…”.

“Mục sở thị” những sản phẩm dược liệu của HTX, chúng tôi thấy trên mỗi sản phẩm đều in tên nhãn hiệu, mã số, mã vạch, tem truy xuất nguồn gốc, thành phần, địa chỉ sản xuất, ngày sản xuất và hạn sử dụng. Đối với những sản phẩm OCOP có tem chứng nhận sản phẩm đạt OCOP 3 sao cấp tỉnh và tem chống hàng giả. Các sản phẩm được đóng lọ, hộp, túi với thiết kế tỉ mỉ, chi tiết, mẫu mã đẹp, bắt mắt, hiện đại. “Từ đầu tư bài bản giúp những sản phẩm của chúng tôi được người tiêu dùng ưa chuộng hơn. Điển hình là vừa qua khi đưa sản phẩm trưng bày, giới thiệu tại “Tuần văn hóa - du lịch Lai Châu tại Hà Nội” năm 2020 đã tiêu thụ được hàng trăm đơn hàng và có nhiều đơn đặt sản xuất, tạo ra nguồn thu lớn” – anh Cường chia sẻ.

Đầu tư máy móc, ứng dụng KHKT với những quy trình sản xuất hiện đại tạo ra các sản phẩm dược liệu chất lượng cao, đạt OCOP và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Từ đó, các sản phẩm dược liệu trên địa bàn huyện Sìn Hồ ngày càng khẳng định thương hiệu, uy tín khi đã có mặt tại siêu thị, cửa hàng lớn trong và ngoài tỉnh. Đặc biệt, góp phần giải quyết việc làm, tạo thu nhập cho người lao động; giữ gìn, phát triển nghề thuốc nam truyền thống của dân tộc trên địa bàn.