Từ thị trấn Mường Tè, sau gần 5 giờ vượt qua 120km đường bằng xe máy, chúng tôi mới đến bản A Chè. Hình ảnh những ngôi nhà gỗ lụp xụp sát biên giới của bà con dân tộc Hà Nhì phần nào cho thấy đời sống còn khó khăn. Đưa chúng tôi đi thăm dân bản, ông Lò Lù Cà -  Trưởng bản A Chè tâm sự: Địa phận bản trước kia thường xuyên bị người dân nước bạn xâm lấn để chăn thả gia súc. Năm 2007, thực hiện chủ trương giãn dân ra biên giới, được sự động viên của các cấp chính quyền, 18 hộ dân từ các bản: Còng Khà, Gò Khà, Pa Thắng, Thu Lũm (xã Thu Lũm) tự nguyện đăng ký tới bản mới khu vực giáp biên giới sinh sống, giữ vững chủ quyền lãnh thổ.

Tạo điều kiện cho các hộ dân bước đầu ổn định cuộc sống, cấp uỷ, chính quyền địa phương, bộ đội biên phòng giúp bà con san nền làm nhà, phân chia đất sản xuất và hỗ trợ mỗi gia đình 15 triệu đồng. Từ những ngày đầu lập bản, cùng với chủ động sản xuất ổn định cuộc sống, dân bản đã nhận thức rõ vai trò, trách nhiệm trong bảo vệ biên giới. Cụ thể, đã thành lập tổ liên gia tự quản, tổ tự quản bảo vệ đường biên mốc giới, tổ chăm sóc bảo vệ rừng với sự tham gia của 100% hộ dân. Chủ động phối hợp với các lực lượng như: biên phòng, dân quân xã thường xuyên tuần tra bảo vệ vững chắc đoạn biên giới giáp với nước bạn Trung Quốc cả đường sông và đường bộ dài trên 5km từ mốc 19 – 21.

Tuy nhiên, sau 13 năm dãn dân ra biên giới, cuộc sống của bà con bản A Chè vẫn trong tình trạng tạm bợ, chậm phát triển. Bản có 18 hộ, gần 90 nhân khẩu, trong đó trên 80% hộ dân thuộc diện nghèo và là một trong những bản nghèo nhất của xã Thu Lũm. Bà Lỳ Go Nhù (hộ dân tiên phong thực hiện chương trình) chia sẻ: “Gia đình tôi tự nguyện lên đây theo chương trình di giãn dân nhưng hiện tại cuộc sống gặp rất nhiều khó khăn. Bất cập lớn nhất là chưa có điện lưới quốc gia, bất tiện cho sinh hoạt, sản xuất. Giao thông khó khăn, chưa có đường đi thẳng đến trung tâm xã, dân bản muốn về xã phải đi vòng qua xã Ka Lăng. Từ năm 2019, do không đủ chỉ tiêu học sinh, các cháu trong độ tuổi đều phải gửi xuống ở nhờ nhà bà con họ hàng dưới xã, vất vả lắm”.

Dân bản A Chè (xã Thu Lũm) luôn nỗ lực khắc phục khó khăn bảo vệ đường biên mốc giới.

Trưởng bản Lò Lù Cà cho biết thêm: Các hộ dân trong bản đang rất quyết tâm góp sức bám bản, giữ biên cương. Chúng tôi luôn chấp hành nghiêm những quy định qua lại biên giới. Đồng thời, chủ động quan sát bảo vệ những dấu hiệu trên tuyến biên giới, không để người dân nước bạn xâm lấn; khi thấy dấu hiệu bất thường chủ động báo cáo với bộ đội biên phòng và cấp ủy, chính quyền xã. Tuy nhiên, đời sống của người dân ở A Chè đang gặp rất nhiều khó khăn, chúng tôi mong các cấp chính quyền quan tâm đầu tư làm đường giao thông nối A Chè với bản Pa Thắng, giúp tuyến đường thông thương đến trung tâm xã rút ngắn và đầu tư đưa điện lưới quốc gia về bản. Cùng với đó, triển khai những giải pháp tạo sinh kế như: triến khai các mô hình chăn nuôi, trồng trọt giúp bà con ổn định cuộc sống, yên tâm bám bản, bảo vệ biên giới.

Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Tống Văn Dương – Phó Chủ tịch UBND huyện Mường Tè cho biết: Trước những ý kiến, kiến nghị của Nhân dân bản A Chè, UBND huyện Mường Tè đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn tiến hành khảo sát, lập dự án sắp xếp ổn định dân cư cho bản. Trong thời gian tới, huyện sẽ vận dụng linh hoạt các nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng như: hệ thống đường giao thông, đường điện, thuỷ lợi phục vụ sản xuất, công trình cấp nước. Chỉ đạo cơ quan chuyên môn triển khai các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp như chăn nuôi đại gia súc, trồng cây dược liệu... Tuy nhiên, đến nay khó khăn lớn nhất vẫn là nguồn kinh phí đầu tư vào các hạng mục công trình do Mường Tè là huyện nghèo, nguồn ngân sách phụ thuộc vào sự phân bổ của Trung ương, tỉnh.

Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước nhằm góp phần ổn định, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia, những hộ dân bản A Chè đã nhiều năm vượt qua khó khăn, thiếu thốn bám bản, giữ chủ quyền. Giúp bà con nơi đây có cuộc sống tốt hơn, yên tâm gắn bó với quê hương mới không chỉ là nỗ lực của huyện Mường Tè mà rất mong Trung ương và tỉnh sớm có những giải pháp phù hợp hơn trong đầu tư cũng như cơ chế, chính sách hỗ trợ người dân vươn lên xây dựng cuộc sống ấm no, chung sức bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới Quốc gia.