Để bảo vệ rừng nói chung, đào rừng nói riêng, tại Hội nghị tổng kết của ngành Nông nghiệp chiều 24/12/2020, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu cấm chặt đào rừng để kinh doanh. Chủ trương này thu hút sự quan tâm của Nhân dân khi tết Nguyên đán Tân Sửu đang cận kề.

Thời điểm này các năm trước, không khó để thấy nhiều người dân vùng cao mang đào xuống trung tâm thành phố Lai Châu bán. Đặc biệt là khu vực chợ hoa xuân trên Đại lộ Lê Lợi, từ sáng tới đêm, tập trung rất đông người bán - người mua đào chơi tết. Các loại đào từ đào thế, đào Nhật Tân đến đào phai được bày bán nhiều. Nhưng theo quan sát của chúng tôi, thời điểm này tết đang đến gần, quất cảnh, hoa tết, địa lan... đã có mặt ở khắp con phố, cửa hàng nhưng cành đào phai thì chưa xuất hiện trên thị trường.

Người dân nên chọn mua đào trồng để chơi tết thay vì đào rừng nhằm góp phần bảo vệ rừng, môi trường sinh thái.

Trò chuyện với anh Vảng A Lai (bản Sin Suối Hồ, xã Sin Suối Hồ, huyện Phong Thổ), chúng tôi được biết, bằng ngày này năm ngoái, thương lái ở thành phố Quảng Ninh, Hải Phòng đánh xe lên tận nương, ruộng của gia đình anh mua đào. Nhưng năm nay, đến ngày mùng 7 tháng chạp (âm lịch), vườn đào với những thân cây to, nụ hoa tua tủa, chúm chím chờ nở vẫn đứng im, lặng lẽ chờ đợi…

Anh Lai nói: Hơn 1ha đất ruộng, nương trồng lúa, hoa màu của gia đình tôi cho năng suất, sản lượng thấp nên tôi quyết định chuyển đổi sang trồng đào tết. Vì nhu cầu về đào tết không khi nào là không có nên chắc chắn sẽ không lo đầu ra. Với khoảng 1.000 cây đào trồng ở 3 vườn, dù mỗi năm chỉ được thu hoạch 1 vụ nhưng cũng thu về được 50 - 60 triệu đồng, đủ trang trải cho tết và những tháng giáp hạt. Năm nay, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu không được khai thác đào rừng, quy định này là hợp lý để người dân không phá rừng. Nhưng gia đình tôi dù tự trồng đào, không phải chặt đào rừng bán song vẫn không thể bán vì chưa có cơ sở pháp lý chứng minh là đào trồng. Vợ chồng tôi thấp thỏm lo không biết tết này có nguồn thu nào để chi tiêu nếu không bán được đào. Tôi dự định vài ngày tới sẽ lên UBND xã kiến nghị với cấp ủy, chính quyền có giải pháp hỗ trợ các hộ trồng đào.

Được biết, nhằm chuyển đổi cơ cấu cây trồng, chuyển các loại cây trồng có giá trị kinh tế thấp sang trồng các loại cây đáp ứng được nhu cầu thị trường, tại bản Sin Suối Hồ có nhiều hộ trồng đào để bán tết như gia đình anh Lai. Chẳng hạn như gia đình anh Hảng A Dơ trồng trên 2ha đào. Dịp này anh Dơ đã bán được trên 20 chậu đào ra các chợ thành phố Lai Châu vì đủ căn cứ để xác định không phải đào rừng (do trồng trong chậu).

Trao đổi về vấn đề quản lý thị trường dịp tết đối với việc mua bán đào rừng, đồng chí Đỗ Văn Tính - Quyền Cục trưởng Cục Quản lý thị trường tỉnh cho hay: Chỉ còn chưa đầy 1 tháng nữa là đến tết Nguyên đán nên thị trường về các loại cây cảnh phục vụ tết đang dần “nóng” lên. Đào phai những năm qua là nguồn thu đáng kể của nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao của tỉnh mỗi khi tết đến xuân về. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về "cấm tuyệt đối việc chặt hoa đào, các loại cây khác của núi rừng, đặc biệt là núi rừng Tây Bắc, mang về Hà Nội bán dịp tết", lực lượng quản lý thị trường tỉnh phối hợp với ngành chức năng tăng cường kiểm soát nguồn gốc của các loại đào bán trên thị trường, không để tình trạng vận chuyển trái phép đào rừng ra ngoại tỉnh. Tuy nhiên, việc này đang gặp nhiều khó khăn, bởi chưa có cơ sở pháp lý để phân biệt đâu là “đào nhà”, “đào rừng”. Ở một số tỉnh như Sơn La, bà con đề xuất in mẫu tem nhận dạng nguồn gốc, dán lên cây đào trước khi khai thác, vận chuyển để khẳng định đào nguồn gốc do gia đình trồng. Còn tại tỉnh ta, đa phần mỗi hộ đồng bào vùng cao có vài cây đào trồng ở trước nhà hoặc trong vườn, trên nương; số hộ trồng đào phai quy mô lớn để bán ra thị trường rất ít nên giải pháp này khó thực hiện với các hộ có số lượng nhỏ cây đào.

Trước những băn khoăn, trăn trở của người dân và lực lượng chức năng, ngày 18/1 vừa qua, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành Văn bản số 356/BNN-TCLN về việc tăng cường bảo vệ rừng và quản lý, truy xuất nguồn gốc cây đào do người dân trồng dịp tết nguyên đán Tân Sửu. Theo đó, Bộ cho biết, việc khai thác cây đào trồng, cây mai và các loại cây khác không thuộc đất rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, rừng tự nhiên do tổ chức, hộ gia đình tự bỏ vốn trồng sẽ do chủ rừng tự quyết định việc khai thác theo quy định pháp luật. Bộ đề nghị UBND các tỉnh tăng cường chỉ đạo quản lý tại cơ sở, tuyên truyền, vận động, không để lợi dụng chặt phá rừng. Trong thời gian trước mắt, các địa phương theo điều kiện cụ thể có thể áp dụng biện pháp xác nhận nguồn gốc, xuất xứ phù hợp nhưng không tạo thêm các thủ tục hành chính, ách tắc sản xuất, tiêu thụ sản phẩm phù hợp.

Yêu cầu không chặt đào rừng của Thủ tướng Chính phủ là một trong những chủ trương phù hợp trong thời điểm hiện nay nhằm tăng cường bảo vệ rừng, môi trường sinh thái. Thiết nghĩ, cùng với các quy định của pháp luật, sự tuyên truyền của chính quyền địa phương, thì người dân nên bỏ thú chơi đào rừng, bà con vùng cao cần nâng cao ý thức, không chặt phá đào rừng bừa bãi… để những cánh rừng trên địa bàn tỉnh nói chung, đào rừng nói riêng sẽ được bảo vệ và giữ được vẻ đẹp riêng có của núi rừng Tây Bắc.