Cán bộ KTHS là lực lượng chức năng đầu tiên tiếp cận hiện trường, có trách nhiệm trực tiếp tiến hành phát hiện dấu vết, chụp ảnh, đo đạc, vẽ sơ đồ, viết biên bản và thu thập các dấu vết tại hiện trường. Với vai trò quan trọng đó, thượng tá Phạm Trọng Hưng - Trưởng Phòng Cảnh sát KTHS (Công an tỉnh) khẳng định: Hoạt động khám nghiệm hiện trường là bước quan trọng đầu tiên để tìm ra manh mối phá các vụ án. Bởi, từ các dấu vết thu thập được có thể đưa ra những nhận định đúng đắn, sát hợp về diễn biến, tính chất vụ việc, công cụ, phương tiện phạm tội… định hướng đúng cho hoạt động điều tra.

Cán bộ kỹ thuật hình sự khám nghiệm hiện trường.

Điều này rất thuyết phục khi thượng tá Hưng kể lại vụ án xảy ra đêm 5/12/2018 ở cửa hàng Vàng bạc Tuấn Tuyền (đường Trần Hưng Đạo, thành phố Lai Châu). Vụ trộm gây chấn động dư luận bởi số lượng vàng bị mất lớn nhất từ trước tới nay trên địa bàn tỉnh (300 cây vàng trị giá hàng chục tỷ đồng) và sự táo tợn, chuyên nghiệp của kẻ trộm. Trong đêm, đối tượng đột nhập cửa hàng, dù hệ thống an ninh giám sát hiện đại với nhiều vòng bảo vệ, cửa khóa rất chắc chắn nhưng vẫn có thể phá để trộm cắp. Ngay sau khi nhận được tin báo, các lực lượng chức năng khẩn trương có mặt, trong đó lực lượng KTHS đi đầu bảo vệ hiện trường, thu thập chứng cứ. Là người trực tiếp chỉ đạo thực hiện thu thập chứng cứ tại hiện trường vụ án, thượng tá Hưng cho hay, vụ án có nhiều tài liệu, chứng cứ có thể thu thập được nhưng tất cả bị xáo trộn, làm hỏng do người ra - vào nhiều. Mặc dù vậy, với sự nỗ lực và phân tích nhanh nhạy, chỉ trong thời gian ngắn, lực lượng điều tra đã xác định được đối tượng qua hệ thống camera giám sát, trong đó, lực lượng khám nghiệm hiện trường khẳng định dấu vết đường vân tay chính là chứng cứ khách quan, khoa học mà đối tượng không thể chối cãi được. Đây là một trong những chiến công đáng tự hào, củng cố thêm niềm tin của Nhân dân vào lực lượng điều tra Công an Lai Châu. Trong thành tích đó có sự đóng góp thầm lặng của lực lượng KTHS.
Được biết, hiện nay, toàn tỉnh có hơn 20 cán bộ chiến sỹ làm công tác khám nghiệm hiện trường. Các thiết bị chuyên dụng cho công tác khám nghiệm hiện trường tuy đã được trang bị nhưng so với yêu cầu vẫn chưa đảm bảo. Đại úy Nguyễn Đăng Định - Đội trưởng Đội khám nghiệm (Phòng Cảnh sát KTHS, Công an tỉnh) cho biết: Công tác khám nghiệm hiện trường đang gặp khó khăn lớn do cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ mỏng, thiếu cán bộ có trình độ chuyên môn cao; trang thiết bị phục vụ phát hiện dấu vết chưa hiện đại, nhiều dấu vết vẫn còn bỏ ngỏ. Cùng với đó, không ít vụ việc xảy ra, công tác bảo vệ hiện trường chưa được chú trọng, dấu vết ban đầu bị phá hủy, gây khó khăn cho công tác nhận định, đánh giá tình hình.
Vượt qua những khó khăn, Phòng Cảnh sát KTHS tham mưu Ban Giám đốc cử cán bộ đi tập huấn, học hỏi kinh nghiệm ở các tỉnh, nhất là học tập công tác phát hiện dấu vết sinh học. Nhiều cán bộ học tập trở về đã vận dụng trong thực tiễn đạt hiệu quả cao, có ý nghĩa quyết định cho công tác điều tra. Hiện nay, trong nhiều vụ án, việc thu thập mẫu ADN được ưu tiên hàng đầu. Điển hình như vụ giết người tại xã Mù Sang (huyện Phong Thổ) xảy ra ngày 21/6/2019, dấu vết ADN trên áo nạn nhân đã chỉ ra đối tượng giết người hay vụ giết người ở xã Phúc Khoa (huyện Tân Uyên) xảy ra ngày 15/7 đã khẳng định hung khí gây án.
Được biết, từ năm 2015 đến nay, lực lượng cảnh sát KTHS toàn tỉnh tiến hành khám nghiệm 2.048 vụ. Qua đánh giá của Bộ Công an, Phòng Cảnh sát KTHS Công an Lai Châu là một trong rất ít Phòng Cảnh sát KTHS trong cả nước làm tốt các mảng nghiệp vụ. Nổi bật nhất là công tác khám nghiệm hiện trường và khám nghiệm tử thi. Bên cạnh đó, Lai Châu cũng là 1 trong 10 tỉnh có số lượng giám định nhiều nhất.
Xã hội ngày càng phát triển, tình hình tội phạm diễn biến ngày càng phức tạp, khó lường, có những vụ án xảy ra với những chứng cứ mong manh, dấu vết đôi khi không còn nguyên vẹn, đối tượng gây án sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi… Để cung cấp được cho lực lượng điều tra nhiều chứng cứ vật chất quan trọng phá nhanh, gọn các vụ án, lực lượng cảnh sát KTHS Lai Châu rất cần được đầu tư các trang thiết bị hiện đại, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chuyên môn kỹ thuật cao và các lực lượng phối hợp tham gia phá án nâng cao ý thức bảo vệ hiện trường. Với sự tinh thông nghiệp vụ, không ngại khó, ngại khổ, lực lượng cảnh sát KTHS Công an tỉnh đã góp phần quan trọng tìm ra manh mối, giải mã bí mật các vụ án hình sự.