Văn hóa
Lễ hội Then Kin Pang: Linh hồn của người Thái trắng
Hồng Vân
Nhấn để tìm kiếm tin cùng tác giả
Thứ tư, 22/09/2010 08:29
lc-icon - (BLC) – Lễ hội Then Kin Pang là nét văn hoá đặc sắc, là hình thức diễn xướng dân gian độc đáo của dân tộc Thái trắng khu vực Mường So, huyện Phong Thổ.

Dòng Nậm Na ngàn đời vẫn chảy

Suối Nậm So vẫn oằn gánh nặng phù sa…
Qua bao thăng trầm biến cố của lịch sử dân tộc, người Thái đã đúc kết được kho tàng văn hoá văn nghệ phong phú, đa dạng, giàu bản sắc. Thể hiện sự trường tồn qua thời gian với ý nghĩa tâm linh to lớn là Lễ hội “Then Kin Pang” – được ví như linh hồn của người Thái trắng ở khu vực Mường So, huyện Phong Thổ.
Thi té nước tại Lễ hội.
Khi những cơn mưa cuối xuân, đầu hạ về; lúa trên đồng đang thì trổ bông; hoa Bó mạ nở vàng khắp các triền đồi, ven bờ suối thì người dân nơi đây lại nô nức trẩy hội Then Kin Pang. Lễ hội diễn ra trong 3 ngày, 3 đêm vào trung tuần tháng 3 âm lịch hàng năm.
Theo truyền thuyết của dân tộc Thái trắng kể lại rằng: Sau Pô Phà (vua trời) là Then. Các vị Then đều có lòng bao dung độ lượng, yêu thiên nhiên cỏ cây, con người. Vì vậy vua trời đã phái các thần Then xuống hạ giới đầu thai thành người phàm trần để cứu nhân độ thế. Ai đau ốm thì được Then cho thuốc. Người nào gặp rủi ro, vận hạn Then sẽ cầu phúc cho tai qua nạn khỏi. Then cũng là người đại diện để cầu nguyện các vị thần linh trên trời tạo phúc cho dân, ban cho mưa thuận gió hoà, mùa màng bội thu, bản Mường yên vui no ấm. Đây cũng là ngày các Lụ liệng - Lụ hương (tức là những người con nuôi được Then cầu hồn, chữa bệnh) dâng lễ tạ ơn Then.
Bàn thờ Then được trang trí rực rỡ, nhiều màu sắc. Hoa Bó mạ là lễ vật chủ đạo. Vì loài hoa này được xem là biểu tượng của Then Kin Pang – có hoa Bó mạ mới có ngày hội Then.
Người Thái có câu:
Bó pục púng Then cả
Bó mạ púng Then sương
(Hoa bưởi nở Then sướng
Hoa Bó mạ nở Then vui).
Ngoài ra, trên bàn thờ còn có con én gấp bằng giấy màu, đàn tính tẩu, quả còn; trên mâm có một con lợn, một con gà luộc để nguyên con, xôi nếp, rượu, nước... Các lễ vật cúng đã thể hiện sự đầy đủ của vạn vật cỏ cây hoa lá, để báo hiệu một năm mới no đủ, tươi mới đã về.
Ngoài ra, Then Kin Pang bao giờ cũng có một mâm lễ cúng tạ ơn những người có công lập bản dựng Mường; tạ ơn những vị anh hùng đã có công đánh giặc giữ Mường.
Mọi người đến với lễ hội đều tâm niệm thắp hương lên bàn thờ Then để cầu nguyện một năm may mắn, cuộc sống an lành, gia đình hạnh phúc. Các gia đình có người chết cũng dâng các lễ vật để nhờ Then xin với các vị thần linh cho các hồn ma về hưởng.
Ngày đầu tiên làm lễ, ông (bà) Then kiêng kị không ăn thịt các con vật; các cô gái được chọn làm Sao chẩu phải có sắc đẹp và chưa chồng để hầu hạ các vị thần xuống trần gian vui chơi.
Bước vào hành lễ, người đủ tiêu chuẩn được dân bản bầu ra mặc trang phục của Then, tay đánh đàn tính tẩu trông uy nghi như một vị tướng.
Những hành động dâng hoa, dâng lễ, mời rượu, cùng những lời diễn xướng của Then như đối thoại được với các đấng thần linh tối cao trên trời. Con người đã làm cho thiên nhiên say đắm. 
Kết thúc phần lễ, Then và các Sao chẩu múa điệu quát bó héo (quét hoa tàn):
Hoa héo hoa về gốc
Hoa úa hoa về thân
Tất cả cây cối chết trơ
Nhưng hoa vẫn nảy mầm.
Đó là niềm tin vào sự luân hồi bất diệt. Con người chết đi không phải là chết mà vẫn còn tiếp tục sống ở thế giới mới, cũng như những bông hoa kia héo tàn lại trở về với thân, cây lại đâm chồi nảy lộc. Cũng như quá khứ không mất mà luôn hiện hữu ở trong chúng ta.
Bước vào phần Hội, mọi người cùng nắm tay nhau đoàn kết chất ngất điệu xoè:
Không múa hát thì lúa nương không mảy hạt,
 Hoa không kết trái,
Gái không tìm được đôi,
Trai không tìm được bạn.
Như vậy, Then Kin Pang là dịp để trai bản, gái mường gặp gỡ và thể hiện mình qua những câu hát, điệu múa. Sau lễ hội, nhiều đôi trai gái đã nên vợ chồng.
Lễ hội Then có sức mạnh lan toả ra một vùng và thu hút các dân tộc khác cùng tham gia. Người Thái ở Mường Là, huyện Kim Bình, Vân Nam (Trung Quốc) ở xa cũng về dự hội; người Mông từ núi cao xuống; người Dao ở bản bên sang… Đàn ông thì mang theo dây song dài để chơi trò chặc vai (kéo co), phụ nữ thì mang theo quả còn, én cáy để cùng chơi với chị em người Thái. Đây cũng chính là hạt nhân để cố kết cộng đồng các dân tộc. Qua đó tạo ra sức mạnh to lớn để xây dựng, phát triển bản mường, chống giặc ngoại xâm và thiên tai.
Trong hai ngày còn lại, các già bản, già mường ngồi trong nhà Then kể cho con cháu nghe về lịch sử bản mường, kể về các anh hùng có công đánh giặc giữ Mường. Còn lớp trung niên, nam thanh nữ tú thì múa hát, chơi các trò chơi dân gian như: ném còn, tó má lẹ, kéo co, đẩy gậy, té nước, bơi lội.
Các trò chơi được mọi người tham gia hào hứng với mong ước chinh phục tự nhiên, cầu có sức khoẻ cường tráng. Đồng thời cũng thể hiện sự khéo léo, tài giỏi và gắn bó giữa các thành viên trong cộng đồng thôn bản.
Đến với lễ hội chúng ta còn được thưởng thức những món ăn dân gian truyền thống của người Thái như: cơm lam, rau gai, cà rừng, cá bống nướng, ve sầu, bọ xít, dế mèn… bỏ vào miệng nhai kỹ ta mới thấy được vị thơm ngon của từng món ăn, mang đậm hương rừng Tây Bắc. Đồng thời, ta cũng thấy được đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ Thái.
Lễ hội Then Kin Pang là nét văn hoá đặc sắc, là hình thức diễn xướng dân gian độc đáo, góp phần vào việc xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
 
Ý kiến bạn đọc

Tin đọc nhiều

Có thể bạn quan tâm
Tin cùng chuyên mục
Họp Ban tổ chức Giải leo núi tỉnh Lai Châu lần thứ IV năm 2026
Họp Ban tổ chức Giải leo núi tỉnh Lai Châu lần thứ IV năm 2026
Văn hóa
08/04/2026 16:20
Chiều 8/4, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) họp Ban tổ chức Giải leo núi tỉnh Lai Châu lần thứ IV năm 2026 – Chinh phục đỉnh Tả Liên Sơn 2.996m vào ngày 19/4/2026, nhằm chuẩn bị tốt các điều kiện tổ chức giải, đồng thời rà soát, thống nhất các nội dung, nhiệm vụ đã được phân công tại dự thảo, kế hoạch tổ chức giải.
Xây dựng đời sống văn hóa mới
Xây dựng đời sống văn hóa mới
Văn hóa
05/04/2026 09:19
Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt mới của xã vùng biên Dào San sau khi hợp nhất 3 xã: Dào San, Mù Sang và Tung Qua Lìn để vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Toàn xã có 28 bản với trên 16.000 người, chủ yếu là đồng bào dân tộc Mông, Hà Nhì, Dao, Thái sinh sống. Song song với nhiệm vụ sắp xếp tổ chức bộ máy, phát triển kinh tế, cấp uỷ, chính quyền xã tập trung nâng cao chất lượng đời sống tinh thần cho nhân dân.
Sôi động Lễ hội “Nàng Han” xã Phong Thổ năm 2026
Sôi động Lễ hội “Nàng Han” xã Phong Thổ năm 2026
Văn hóa
04/04/2026 11:48
Sáng 4/4, tại Đền thờ Nàng Han, UBND xã Phong Thổ tổ chức Lễ hội Nàng Han năm 2026. Dự Lễ hội có các đồng chí Tống Thanh Hải - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; Vương Văn Thành – nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh; đại diện lãnh đạo một số sở, ban, ngành tỉnh; Thường trực Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Phong Thổ; đại diện các phòng, ban chuyên môn, đoàn thể xã; lãnh đạo một số xã lân cận; các công ty, doanh nghiệp trên địa bàn cùng đông đảo nhân dân, du khách…
Đồng bào dân tộc Mảng xóa bỏ hủ tục
Đồng bào dân tộc Mảng xóa bỏ hủ tục
Xã Hội
04/04/2026 09:51
Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của hệ thống chính trị và phát huy hiệu quả các chính sách hỗ trợ, đồng bào dân tộc Mảng ở xã Pa Tần đã có nhiều tín hiệu tích cực trong thực hiện nếp sống mới: đưa người chết vào quan tài. Điều này ghi nhận sự chuyển biến lớn trong nhận thức của dân tộc Mảng sau thời gian dài duy trì hủ tục.
Độc đáo tục cấp sắc của người Dao
Độc đáo tục cấp sắc của người Dao
Văn hóa
04/04/2026 09:43
Sau tết truyền thống của dân tộc, tôi lên nhà anh trai chơi, anh rủ mọi người đi xem lễ cấp sắc (lễ tủ cải) cạnh cây đa đôi của người Dao đầu bằng thuộc xã Tả Lèng. Nhiều người Dao từ lớn, bé, già trẻ trong trang phục mới, màu sắc đen đỏ xen lẫn đến tham dự nghi lễ độc đáo và quan trọng nhất trong cuộc đời của người con trai dân tộc Dao.
Khai mạc Giải Vô địch các Câu lạc bộ Kéo co Quốc gia năm 2026
Khai mạc Giải Vô địch các Câu lạc bộ Kéo co Quốc gia năm 2026
Văn hóa
03/04/2026 10:04
Sáng 3/4, tại Nhà thi đấu Liên đoàn Lao động tỉnh diễn ra Lễ khai mạc Giải Vô địch các Câu lạc bộ Kéo co Quốc gia năm 2026. Dự lễ khai mạc có đồng chí Trần Mạnh Hùng – Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các đồng chí lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Y tế, Tổng cục Thể dục, Thể thao Việt Nam cùng 450 vận động viên, huấn luyện viên đến từ 15 tỉnh, thành phố.
Xây dựng nếp sống văn minh
Xây dựng nếp sống văn minh
Văn hóa
02/04/2026 10:49
Xã Phong Thổ có 48 thôn, bản, tổ dân phố; là địa bàn sinh sống của nhiều dân tộc như: Thái, Dao, Hà Nhì, Mông, Giáy… Sự đa dạng về văn hóa, tín ngưỡng vừa tạo nên bản sắc riêng, vừa đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc loại bỏ những hủ tục không còn phù hợp, từng bước xây dựng đời sống văn minh, tiến bộ.
Lễ hội “Then Kin Pang” năm 2026 diễn ra từ ngày 25 - 26/04/2026
Lễ hội “Then Kin Pang” năm 2026 diễn ra từ ngày 25 - 26/04/2026
Văn hóa
31/03/2026 17:16
Với nhiều nghi lễ truyền thống, hoạt động văn hóa cộng đồng và trải nghiệm du lịch hấp dẫn, Lễ hội "Then Kin Pang năm" 2026 tổ chức tại xã Khổng Lào không chỉ tôn vinh giá trị di sản văn hóa dân tộc Thái mà còn góp phần lan tỏa bản sắc văn hóa Lai Châu, thúc đẩy liên kết phát triển du lịch bền vững.
Bế mạc Giải vô địch bóng đá 7 người
Bế mạc Giải vô địch bóng đá 7 người
Văn hóa
30/03/2026 21:13
Chiều 30/3, tại Sân Bóng đá Liên đoàn Lao động tỉnh (phường Tân Phong), Tỉnh đoàn Lai Châu phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) tổ chức bế mạc Giải Vô địch Bóng đá 7 người các Câu lạc bộ tỉnh Lai Châu lần thứ VIII trong khuôn khổ Đại hội Thể dục Thể thao (TDTT) tỉnh lần thứ VI, năm 2026.
Bế mạc giải vô địch các câu lạc bộ đẩy gậy quốc gia năm 2026
Bế mạc giải vô địch các câu lạc bộ đẩy gậy quốc gia năm 2026
Văn hóa
30/03/2026 12:48
Sáng 30/3, tại Nhà thi đấu thể dục, thể thao Liên đoàn Lao động tỉnh (phường Tân Phong), Cục Thể dục thể thao Việt Nam phối hợp với Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu tổ chức Lễ bế mạc, công bố kết quả và trao giải cho vận động viên tại Giải Vô địch các Câu lạc bộ Đẩy gậy quốc gia năm 2026. Dự Bế mạc có các đồng chí thành viên Ban Tổ chức giải; đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, lực lượng vũ trang tỉnh; cùng Trưởng đoàn, Huấn luyện viên, vận động viên các câu lạc bộ đẩy gậy.

Đọc báo in

Báo Lai Châu Số 551 ngày 18/04/2026
Báo Lai Châu Số 3183 ngày 17/04/2026
Báo Lai Châu Số 3182 ngày 16/04/2026
Báo Lai Châu Số 3181 ngày 15/04/2026
Báo Lai Châu Số 3180 ngày 13/04/2026
Báo Lai Châu Số 550 ngày 11/04/2026
Báo Lai Châu Số 3179 ngày 10/04/2026
Báo Lai Châu Số 577 ngày 10/04/2026
Báo Lai Châu Số 3178 ngày 09/04/2026
Báo Lai Châu Số 3177 ngày 08/04/2026