Văn hóa
Lễ hội Then Kin Pang: Linh hồn của người Thái trắng
Hồng Vân
Nhấn để tìm kiếm tin cùng tác giả
Thứ tư, 22/09/2010 08:29
lc-icon - (BLC) – Lễ hội Then Kin Pang là nét văn hoá đặc sắc, là hình thức diễn xướng dân gian độc đáo của dân tộc Thái trắng khu vực Mường So, huyện Phong Thổ.

Dòng Nậm Na ngàn đời vẫn chảy

Suối Nậm So vẫn oằn gánh nặng phù sa…
Qua bao thăng trầm biến cố của lịch sử dân tộc, người Thái đã đúc kết được kho tàng văn hoá văn nghệ phong phú, đa dạng, giàu bản sắc. Thể hiện sự trường tồn qua thời gian với ý nghĩa tâm linh to lớn là Lễ hội “Then Kin Pang” – được ví như linh hồn của người Thái trắng ở khu vực Mường So, huyện Phong Thổ.
Thi té nước tại Lễ hội.
Khi những cơn mưa cuối xuân, đầu hạ về; lúa trên đồng đang thì trổ bông; hoa Bó mạ nở vàng khắp các triền đồi, ven bờ suối thì người dân nơi đây lại nô nức trẩy hội Then Kin Pang. Lễ hội diễn ra trong 3 ngày, 3 đêm vào trung tuần tháng 3 âm lịch hàng năm.
Theo truyền thuyết của dân tộc Thái trắng kể lại rằng: Sau Pô Phà (vua trời) là Then. Các vị Then đều có lòng bao dung độ lượng, yêu thiên nhiên cỏ cây, con người. Vì vậy vua trời đã phái các thần Then xuống hạ giới đầu thai thành người phàm trần để cứu nhân độ thế. Ai đau ốm thì được Then cho thuốc. Người nào gặp rủi ro, vận hạn Then sẽ cầu phúc cho tai qua nạn khỏi. Then cũng là người đại diện để cầu nguyện các vị thần linh trên trời tạo phúc cho dân, ban cho mưa thuận gió hoà, mùa màng bội thu, bản Mường yên vui no ấm. Đây cũng là ngày các Lụ liệng - Lụ hương (tức là những người con nuôi được Then cầu hồn, chữa bệnh) dâng lễ tạ ơn Then.
Bàn thờ Then được trang trí rực rỡ, nhiều màu sắc. Hoa Bó mạ là lễ vật chủ đạo. Vì loài hoa này được xem là biểu tượng của Then Kin Pang – có hoa Bó mạ mới có ngày hội Then.
Người Thái có câu:
Bó pục púng Then cả
Bó mạ púng Then sương
(Hoa bưởi nở Then sướng
Hoa Bó mạ nở Then vui).
Ngoài ra, trên bàn thờ còn có con én gấp bằng giấy màu, đàn tính tẩu, quả còn; trên mâm có một con lợn, một con gà luộc để nguyên con, xôi nếp, rượu, nước... Các lễ vật cúng đã thể hiện sự đầy đủ của vạn vật cỏ cây hoa lá, để báo hiệu một năm mới no đủ, tươi mới đã về.
Ngoài ra, Then Kin Pang bao giờ cũng có một mâm lễ cúng tạ ơn những người có công lập bản dựng Mường; tạ ơn những vị anh hùng đã có công đánh giặc giữ Mường.
Mọi người đến với lễ hội đều tâm niệm thắp hương lên bàn thờ Then để cầu nguyện một năm may mắn, cuộc sống an lành, gia đình hạnh phúc. Các gia đình có người chết cũng dâng các lễ vật để nhờ Then xin với các vị thần linh cho các hồn ma về hưởng.
Ngày đầu tiên làm lễ, ông (bà) Then kiêng kị không ăn thịt các con vật; các cô gái được chọn làm Sao chẩu phải có sắc đẹp và chưa chồng để hầu hạ các vị thần xuống trần gian vui chơi.
Bước vào hành lễ, người đủ tiêu chuẩn được dân bản bầu ra mặc trang phục của Then, tay đánh đàn tính tẩu trông uy nghi như một vị tướng.
Những hành động dâng hoa, dâng lễ, mời rượu, cùng những lời diễn xướng của Then như đối thoại được với các đấng thần linh tối cao trên trời. Con người đã làm cho thiên nhiên say đắm. 
Kết thúc phần lễ, Then và các Sao chẩu múa điệu quát bó héo (quét hoa tàn):
Hoa héo hoa về gốc
Hoa úa hoa về thân
Tất cả cây cối chết trơ
Nhưng hoa vẫn nảy mầm.
Đó là niềm tin vào sự luân hồi bất diệt. Con người chết đi không phải là chết mà vẫn còn tiếp tục sống ở thế giới mới, cũng như những bông hoa kia héo tàn lại trở về với thân, cây lại đâm chồi nảy lộc. Cũng như quá khứ không mất mà luôn hiện hữu ở trong chúng ta.
Bước vào phần Hội, mọi người cùng nắm tay nhau đoàn kết chất ngất điệu xoè:
Không múa hát thì lúa nương không mảy hạt,
 Hoa không kết trái,
Gái không tìm được đôi,
Trai không tìm được bạn.
Như vậy, Then Kin Pang là dịp để trai bản, gái mường gặp gỡ và thể hiện mình qua những câu hát, điệu múa. Sau lễ hội, nhiều đôi trai gái đã nên vợ chồng.
Lễ hội Then có sức mạnh lan toả ra một vùng và thu hút các dân tộc khác cùng tham gia. Người Thái ở Mường Là, huyện Kim Bình, Vân Nam (Trung Quốc) ở xa cũng về dự hội; người Mông từ núi cao xuống; người Dao ở bản bên sang… Đàn ông thì mang theo dây song dài để chơi trò chặc vai (kéo co), phụ nữ thì mang theo quả còn, én cáy để cùng chơi với chị em người Thái. Đây cũng chính là hạt nhân để cố kết cộng đồng các dân tộc. Qua đó tạo ra sức mạnh to lớn để xây dựng, phát triển bản mường, chống giặc ngoại xâm và thiên tai.
Trong hai ngày còn lại, các già bản, già mường ngồi trong nhà Then kể cho con cháu nghe về lịch sử bản mường, kể về các anh hùng có công đánh giặc giữ Mường. Còn lớp trung niên, nam thanh nữ tú thì múa hát, chơi các trò chơi dân gian như: ném còn, tó má lẹ, kéo co, đẩy gậy, té nước, bơi lội.
Các trò chơi được mọi người tham gia hào hứng với mong ước chinh phục tự nhiên, cầu có sức khoẻ cường tráng. Đồng thời cũng thể hiện sự khéo léo, tài giỏi và gắn bó giữa các thành viên trong cộng đồng thôn bản.
Đến với lễ hội chúng ta còn được thưởng thức những món ăn dân gian truyền thống của người Thái như: cơm lam, rau gai, cà rừng, cá bống nướng, ve sầu, bọ xít, dế mèn… bỏ vào miệng nhai kỹ ta mới thấy được vị thơm ngon của từng món ăn, mang đậm hương rừng Tây Bắc. Đồng thời, ta cũng thấy được đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ Thái.
Lễ hội Then Kin Pang là nét văn hoá đặc sắc, là hình thức diễn xướng dân gian độc đáo, góp phần vào việc xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
 
Ý kiến bạn đọc

Tin đọc nhiều

Có thể bạn quan tâm
Tin cùng chuyên mục
Mường Than khai thác tiềm năng phát triển du lịch bền vững
Mường Than khai thác tiềm năng phát triển du lịch bền vững
Du lịch
28/12/2025 07:46
Mường Than - vùng đất nằm trên trục giao thông quan trọng nối quốc lộ 32 và quốc lộ 279 từ lâu được biết đến là một trong những thung lũng rộng lớn, trù phú bậc nhất của tỉnh Lai Châu. Địa hình đa dạng, khí hậu mát mẻ, cảnh quan nguyên sơ cùng sự giao thoa văn hóa của các dân tộc Thái, Dao, Mông đã tạo nền tảng thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch sinh thái, cộng đồng và tâm linh.
Má Nghé xây dựng nếp sống văn minh
Má Nghé xây dựng nếp sống văn minh
Xã Hội
27/12/2025 06:24
Triển khai thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TU, ngày 22/12/2023 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu và xây dựng nếp sống văn minh, bản Má Nghé (xã Khổng Lào) đã đạt được những kết quả tích cực. Qua đó, góp phần nâng cao đời sống văn hóa và nhận thức của người dân.
Gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc Dao đỏ
Gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc Dao đỏ
Văn hóa
27/12/2025 05:34
Thời gian qua, người Dao đỏ ở xã Mường Than luôn nỗ lực gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Để hôm nay những giá trị, di sản ấy trở thành sức mạnh nội sinh; tiềm năng, lợi thế giúp người dân khai thác phát triển du lịch, góp phần nâng cao đời sống tinh thần và thu nhập.
Pa Tần tổ chức Hội nghị đánh giá kết quả 2 năm thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TU
Pa Tần tổ chức Hội nghị đánh giá kết quả 2 năm thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TU
Chính trị
24/12/2025 06:01
Ngày 23/12, Đảng ủy xã Pa Tần tổ chức Hội nghị đánh giá kết quả 2 năm thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TU, ngày 22/12/2023 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lai Châu về xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh trong nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu, giai đoạn 2024-2030 (Nghị quyết số 15-NQ/TU).
Để trò chơi dân gian "sống" mãi theo thời gian
Để trò chơi dân gian "sống" mãi theo thời gian
Văn hóa
22/12/2025 22:46
Trong đời sống cộng đồng các dân tộc ở Lai Châu, những trò chơi dân gian đã trở thành một phần không thể thiếu của ngày hội, ngày tết. Dù cuộc sống đã đổi thay, nhịp sống hiện đại lan tỏa đến từng bản làng, nhưng những trò chơi như: ném còn, tu lu, bắn nỏ, kéo co, đẩy gậy… vẫn được gìn giữ, truyền lại và ngày càng phát triển mạnh mẽ. Không chỉ mang tính giải trí, những trò chơi ấy còn là cầu nối gắn kết cộng đồng, là bản sắc văn hóa trong đời sống của đồng bào.
Người giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc Thái
Người giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc Thái
Văn hóa
18/12/2025 23:12
Dù tuổi đã cao nhưng bà Tống Thị Lý (sinh năm 1966, dân tộc Thái ở bản Nậm Củm, xã Mường Tè) vẫn miệt mài với việc may, thêu trang phục của dân tộc mình. Bà không chỉ được biết đến là người lưu giữ những đường nét tinh tế của trang phục truyền thống, mà còn là người tiên phong biến việc may, thêu trang phục thành sinh kế, tạo thu nhập ổn định cho gia đình.
Trường THCS Đông Phong: Điểm sáng giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
Trường THCS Đông Phong: Điểm sáng giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
Văn hóa
17/12/2025 13:14
Là ngôi trường thuộc địa bàn mang đậm bản sắc văn hóa các dân tộc, đặc biệt là văn hóa dân tộc Giáy, Trường Trung học cơ sở (THCS) Đông Phong (phường Tân Phong) luôn quan tâm, chú trọng việc giáo dục ý thức gìn giữ nét đẹp văn hóa dân tộc cho học sinh bằng nhiều hoạt động ý nghĩa. Việc làm này giúp học sinh toàn trường hiểu và có những hành động thiết thực gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Đường đá cổ Pa Vi: Giá trị lịch sử mở lối phát triển du lịch trải nghiệm
Đường đá cổ Pa Vi: Giá trị lịch sử mở lối phát triển du lịch trải nghiệm
Văn hóa
14/12/2025 22:22
Hơn một thế kỷ trôi qua, con đường đá cổ Pavi vẫn lặng lẽ nằm giữa đại ngàn Hoàng Liên Sơn như một dòng chảy ký ức không ngừng nghỉ. Từ con đường lịch sử trăm năm tuổi, Pavi hôm nay đang mở ra hướng đi mới cho du lịch trải nghiệm độc đáo, thu hút du khách yêu thiên nhiên và khám phá di sản.
Hội nghị “Giải pháp đẩy mạnh khai thác, quản lý sản phẩm du lịch thể thao mạo hiểm kết nối hai tỉnh Lai Châu - Lào Cai”
Hội nghị “Giải pháp đẩy mạnh khai thác, quản lý sản phẩm du lịch thể thao mạo hiểm kết nối hai tỉnh Lai Châu - Lào Cai”
Văn hóa
14/12/2025 09:58
Chiều 13/12, tại bản Sin Suối Hồ (xã Sin Suối Hồ), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị “Giải pháp đẩy mạnh khai thác, quản lý sản phẩm du lịch thể thao mạo hiểm kết nối hai tỉnh Lai Châu - Lào Cai”.

Đọc báo in

Báo Lai Châu Số 3124 ngày 05/01/2026
Báo Lai Châu Số 3123 ngày 02/01/2026
Báo Lai Châu Số 3121 ngày 01/01/2026
Báo Lai Châu Số 3120 ngày 29/12/2025
Báo Lai Châu Số 3119 ngày 26/12/2025
Báo Lai Châu Số 3118 ngày 25/12/2025
Báo Lai Châu Số 3117 ngày 24/12/2025
Báo Lai Châu Số 3116 ngày 22/12/2025
Báo Lai Châu Số 3115 ngày 19/12/2025
Báo Lai Châu Số 3114 ngày 18/12/2025