Văn hóa
Người giữ hồn văn hóa Si La ở Lai Châu
Tây Bắc
Nhấn để tìm kiếm tin cùng tác giả
Thứ hai, 20/09/2010 15:44
lc-icon - (BLC) - Dáng người nhỏ, nước da ngăm đen vì nắng gió, ở vào tuổi 73 với nhiều lo toan cuộc sống hàng ngày nhưng ông vẫn sưu tầm những lời dân ca, điệu sáo, múa cổ; rồi ông tự sáng tác lời để sang sông truyền dạy cho con cháu Si La mình.
Nghệ nhân Hù Chà Khao thổi Pờ Tư Hế Lế, giới thiệu nhạc cụ dân tộc Si La.
Ông là nghệ nhân văn hóa dân tộc Si La – Hù Chà Khao ở bản Seo Hai, xã Can Hồ (huyện Mường Tè).
Trước sự phát triển của xã hội, các loại hình âm nhạc, nhạc cụ ngoại lai đã xâm nhập về bản làng người Si La. Theo thời gian, trẻ em trong bản dần quên đi cách cầm đàn, thổi sáo, điệu múa và những làn điệu dân ca cổ của dân tộc mình.
Là một trong số ít người già còn lưu giữ được những nét văn hóa dân tộc Si La, nghệ nhân Hù Chà Khao hiểu rằng nếu bây giờ không gìn giữ và truyền dạy các loại hình văn hóa vật thể và phi vật thể của dân tộc mình cho con cháu thì chẳng bảo lâu nữa tiếng đàn, sáo kia sẽ không còn.
Nói là làm, chỉ với ý nghĩ đơn giản đó thôi, nhiều năm qua, dù mưa hay nắng ngày nào ông cũng vượt sông Đà về bản Seo Hai, Sì Thao Chải dạy những bé trai làm đàn, sáo và cách sử dụng; dạy các bé gái hát những điệu dân ca, múa cổ.
Để con cháu dân tộc mình quay trở lại chơi đàn, thổi sao, hát dân ca, những ngày đầu ông gặp rất nhiều khó khăn. Ông phải đến từng nhà để vận động phụ huynh cho các cháu tới học. Do trình độ dân trí thấp, cuộc sống khó khăn nên hầu hết mọi người cho rằng “phải no bụng đã rồi mới làm gì thì làm”. Người hiểu thì thông cảm động viên ông. Người không hiểu thì cho là ông ăn cơm nhà vác tù và, hâm và buông ra những lời nói khó nghe “già rồi mà chơi với trẻ con”. Trước khó khăn đó, ông không chịu lùi bước và đến trường tiểu học, THCS nhờ các thầy, cô giúp đỡ. Có thầy, cô vào cuộc dần dần các cháu cũng nghe theo.
Khi tuổi đã cao, ông lo sợ việc làm của mình sẽ dở dang. Những ngày ốm, ông nhờ vợ mình sang sông dạy thay. Rồi hai ông bà cùng thực hiện ước nguyện. Ông dạy chơi đàn, thổi sáo; bà dạy múa, hát dân ca…
Thời gian trôi qua, đám trẻ trong bản đã dần biết chơi đàn, thổi sáo, hát dân ca. Ngôi nhà văn hóa ở trung tâm bản Seo Hai trở thành điểm để ông và bọn trẻ trong bản chơi đàn, học hát hàng ngày. Hôm nào vì lý do này, kia mà các cháu không tới được thì ông ngồi thổi sáo, chơi đàn, bà hát những làn điệu dân ca cổ.
Mưa dầm thấm lâu, việc làm của ông không chỉ thu hút được trẻ em trong bản tới học mà mỗi khi tiếng đàn, tiếng sáo cất lên, già trẻ trong bản lại kéo nhau đến thưởng thức. Bên bếp lửa bập bùng trong căn nhà lợp prôximăng, thưng ván ém mình bên bờ bắc sông Đà, ông Hù Chà Khao đang miệt mài làm đàn. Thấy khách tới nhà, ông ngưng tay rồi cầm hai cây sáo một dài, một ngắn ra khoe: “Người Si La trước đây thổi sáo, đánh đàn và hát được nhiều làn điệu dân ca của dân tộc mình, nhưng nay không ai thổi hay hát đâu. Người biết thổi sáo, đánh đàn, hát dân ca chỉ còn mình và bà nó thôi (vợ ông)”.
Nói rồi ông cầm cây sáo dài giới thiệu, nó có tên là Pờ Tư Hế Lế. Cây sáo này xưa thường được đàn ông, thanh niên trong bản dùng để gọi nhau đi làm nương hay đi rừng cùng về. Cây sáo nhỏ có tên là Là Bí, đây là dụng cụ được con trai người Si La dùng để gọi bạn tình đến chỗ hẹn. Còn cây đàn có tên là Tứ Phề, nó được dùng trong các dịp lễ, tết hoặc việc tang. Kể xong, ông cầm đàn lên chơi, tiếng đàn vang vọng, lan toả.
Với những trăn trở và việc làm thiết thực đó, nhiều năm qua, nghệ nhân Hù Chà Khao được Viện Âm nhạc Việt Nam, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tặng nhiều Bằng khen, Giấy khen vì đã có thành tích đóng góp vào việc gìn giữ, bảo tồn nhạc cụ âm nhạc dân tộc Si La. Điều ông vui và mong muốn nhất không phải là những tấm Bằng khen, Giấy khen của các cấp, ngành mà chính là con cháu đã biết đàn, hát bằng những loại nhạc cụ, làn điệu dân ca dân tộc mình.
Ý kiến bạn đọc

Tin đọc nhiều

Có thể bạn quan tâm
Tin cùng chuyên mục
Ra mắt Chi hội Văn học tỉnh Lai Châu khóa I, nhiệm kỳ 2026-2031
Ra mắt Chi hội Văn học tỉnh Lai Châu khóa I, nhiệm kỳ 2026-2031
Văn hóa
22/08/2026 19:46
Chiều 22/8, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Lai Châu tổ chức Hội nghị thành lập Chi hội Văn học tỉnh Lai Châu khóa I, nhiệm kỳ 2026-2031. Dự hội nghị có đồng chí Phạm Văn Hải - Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Lai Châu; các nhà văn đến từ Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Thanh Hóa, Phú Thọ và hội viên chi hội.
Lai Châu chào đón top 56 thí sinh Hoa hậu Việt Nam 2026
Lai Châu chào đón top 56 thí sinh Hoa hậu Việt Nam 2026
Văn hóa
21/08/2026 18:40
Từ ngày 22/8 đến 26/8/2026, tỉnh Lai Châu sẽ đón Top 56 thí sinh Hoa hậu Việt Nam 2026 đến tham gia chuỗi hoạt động trong giai đoạn Nhà chung và các hoạt động thiện nguyện của cuộc thi. Đây là dịp để các người đẹp khám phá vẻ đẹp thiên nhiên, văn hoá, con người và những sản vật đặc trưng của tỉnh Lai Châu.
Tết Độc lập năm 2026 - Chương trình tổng thể
Tết Độc lập năm 2026 - Chương trình tổng thể
Xã Hội
21/08/2026 18:19
Từ ngày 29/8 đến 2/9/2026, Lai Châu tổ chức chuỗi hoạt động Tết Độc lập với nhiều sự kiện văn hóa, thể thao, thương mại, du lịch và trải nghiệm bản sắc các dân tộc. Điểm nhấn là các lễ hội truyền thống, giải đua thuyền đuôi én, chương trình nghệ thuật chào mừng Tết Độc lập, cùng chuỗi hoạt động quảng bá sản phẩm, không gian văn hóa và các hoạt động trải nghiệm phục vụ nhân dân, du khách.
31 văn, nghệ sĩ trong cả nước tham gia trại sáng tác “Viết về Lai Châu” năm 2026
31 văn, nghệ sĩ trong cả nước tham gia trại sáng tác “Viết về Lai Châu” năm 2026
Văn hóa
17/08/2026 10:08
Sáng 17/8, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Lai Châu tổ chức khai mạc Trại sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật “Viết về Lai Châu” năm 2026 với chủ đề “Lai Châu - Mạch nguồn văn hóa, tiềm năng, động lực phát triển”. Dự khai mạc có đại diện lãnh đạo một số sở, ngành của tỉnh cùng 31 văn, nghệ sĩ đến từ nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước.
24 thành viên tham gia duy trì Câu lạc bộ bảo tồn hát dân ca dân tộc Giáy
24 thành viên tham gia duy trì Câu lạc bộ bảo tồn hát dân ca dân tộc Giáy
Văn hóa
14/08/2026 15:35
Trong 2 ngày (13 - 14/8), tại nhà văn hóa Nậm Loỏng (phường Đoàn Kết), Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh tổ chức hoạt động duy trì Câu lạc bộ (CLB) bảo tồn hát dân ca dân tộc Giáy năm 2026. Đồng chí Phùng Thị Hải Yến - Phó Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh; đại diện lãnh đạo Phòng Văn hóa - Xã hội phường Đoàn Kết và 24 thành viên CLB tham dự.
Quan tâm tạo việc làm, kết nối lao động bền vững trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi
Quan tâm tạo việc làm, kết nối lao động bền vững trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi
Chính trị
11/08/2026 12:00
Sáng 11/8, tại Lai Châu, Bộ Dân tộc và Tôn giáo phối hợp với UBND tỉnh tổ chức Hội thảo khoa học “Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp tạo việc làm, phát triển dịch vụ, kết nối lao động bền vững trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN) giai đoạn 2026 - 2035” và lấy ý kiến đối với dự thảo đề án, tờ trình, quyết định trình Thủ tướng Chính phủ.

Đọc báo in

Báo Lai Châu Số 3256 ngày 24/08/2026
Báo Lai Châu Số 569 ngày 22/08/2026
Báo Lai Châu Số 3255 ngày 21/08/2026
Báo Lai Châu Số 590 ngày 20/08/2026
Báo Lai Châu Số 3254 ngày 20/08/2026
Báo Lai Châu Số 3253 ngày 19/08/2026
Báo Lai Châu Số 3252 ngày 17/08/2026
Báo Lai Châu Số 568 ngày 15/08/2026
Báo Lai Châu Số 3251 ngày 14/08/2026
Báo Lai Châu Số 3250 ngày 13/08/2026