Văn hóa
Người giữ hồn văn hóa Si La ở Lai Châu
Tây Bắc
Nhấn để tìm kiếm tin cùng tác giả
Thứ hai, 20/09/2010 15:44
lc-icon - (BLC) - Dáng người nhỏ, nước da ngăm đen vì nắng gió, ở vào tuổi 73 với nhiều lo toan cuộc sống hàng ngày nhưng ông vẫn sưu tầm những lời dân ca, điệu sáo, múa cổ; rồi ông tự sáng tác lời để sang sông truyền dạy cho con cháu Si La mình.
Nghệ nhân Hù Chà Khao thổi Pờ Tư Hế Lế, giới thiệu nhạc cụ dân tộc Si La.
Ông là nghệ nhân văn hóa dân tộc Si La – Hù Chà Khao ở bản Seo Hai, xã Can Hồ (huyện Mường Tè).
Trước sự phát triển của xã hội, các loại hình âm nhạc, nhạc cụ ngoại lai đã xâm nhập về bản làng người Si La. Theo thời gian, trẻ em trong bản dần quên đi cách cầm đàn, thổi sáo, điệu múa và những làn điệu dân ca cổ của dân tộc mình.
Là một trong số ít người già còn lưu giữ được những nét văn hóa dân tộc Si La, nghệ nhân Hù Chà Khao hiểu rằng nếu bây giờ không gìn giữ và truyền dạy các loại hình văn hóa vật thể và phi vật thể của dân tộc mình cho con cháu thì chẳng bảo lâu nữa tiếng đàn, sáo kia sẽ không còn.
Nói là làm, chỉ với ý nghĩ đơn giản đó thôi, nhiều năm qua, dù mưa hay nắng ngày nào ông cũng vượt sông Đà về bản Seo Hai, Sì Thao Chải dạy những bé trai làm đàn, sáo và cách sử dụng; dạy các bé gái hát những điệu dân ca, múa cổ.
Để con cháu dân tộc mình quay trở lại chơi đàn, thổi sao, hát dân ca, những ngày đầu ông gặp rất nhiều khó khăn. Ông phải đến từng nhà để vận động phụ huynh cho các cháu tới học. Do trình độ dân trí thấp, cuộc sống khó khăn nên hầu hết mọi người cho rằng “phải no bụng đã rồi mới làm gì thì làm”. Người hiểu thì thông cảm động viên ông. Người không hiểu thì cho là ông ăn cơm nhà vác tù và, hâm và buông ra những lời nói khó nghe “già rồi mà chơi với trẻ con”. Trước khó khăn đó, ông không chịu lùi bước và đến trường tiểu học, THCS nhờ các thầy, cô giúp đỡ. Có thầy, cô vào cuộc dần dần các cháu cũng nghe theo.
Khi tuổi đã cao, ông lo sợ việc làm của mình sẽ dở dang. Những ngày ốm, ông nhờ vợ mình sang sông dạy thay. Rồi hai ông bà cùng thực hiện ước nguyện. Ông dạy chơi đàn, thổi sáo; bà dạy múa, hát dân ca…
Thời gian trôi qua, đám trẻ trong bản đã dần biết chơi đàn, thổi sáo, hát dân ca. Ngôi nhà văn hóa ở trung tâm bản Seo Hai trở thành điểm để ông và bọn trẻ trong bản chơi đàn, học hát hàng ngày. Hôm nào vì lý do này, kia mà các cháu không tới được thì ông ngồi thổi sáo, chơi đàn, bà hát những làn điệu dân ca cổ.
Mưa dầm thấm lâu, việc làm của ông không chỉ thu hút được trẻ em trong bản tới học mà mỗi khi tiếng đàn, tiếng sáo cất lên, già trẻ trong bản lại kéo nhau đến thưởng thức. Bên bếp lửa bập bùng trong căn nhà lợp prôximăng, thưng ván ém mình bên bờ bắc sông Đà, ông Hù Chà Khao đang miệt mài làm đàn. Thấy khách tới nhà, ông ngưng tay rồi cầm hai cây sáo một dài, một ngắn ra khoe: “Người Si La trước đây thổi sáo, đánh đàn và hát được nhiều làn điệu dân ca của dân tộc mình, nhưng nay không ai thổi hay hát đâu. Người biết thổi sáo, đánh đàn, hát dân ca chỉ còn mình và bà nó thôi (vợ ông)”.
Nói rồi ông cầm cây sáo dài giới thiệu, nó có tên là Pờ Tư Hế Lế. Cây sáo này xưa thường được đàn ông, thanh niên trong bản dùng để gọi nhau đi làm nương hay đi rừng cùng về. Cây sáo nhỏ có tên là Là Bí, đây là dụng cụ được con trai người Si La dùng để gọi bạn tình đến chỗ hẹn. Còn cây đàn có tên là Tứ Phề, nó được dùng trong các dịp lễ, tết hoặc việc tang. Kể xong, ông cầm đàn lên chơi, tiếng đàn vang vọng, lan toả.
Với những trăn trở và việc làm thiết thực đó, nhiều năm qua, nghệ nhân Hù Chà Khao được Viện Âm nhạc Việt Nam, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tặng nhiều Bằng khen, Giấy khen vì đã có thành tích đóng góp vào việc gìn giữ, bảo tồn nhạc cụ âm nhạc dân tộc Si La. Điều ông vui và mong muốn nhất không phải là những tấm Bằng khen, Giấy khen của các cấp, ngành mà chính là con cháu đã biết đàn, hát bằng những loại nhạc cụ, làn điệu dân ca dân tộc mình.
Ý kiến bạn đọc

Tin đọc nhiều

Có thể bạn quan tâm
Tin cùng chuyên mục
Lai Châu rực rỡ mùa hoa
Lai Châu rực rỡ mùa hoa
Văn hóa
21/03/2026 15:36
Lai Châu mùa nào cũng đẹp, mỗi mùa lại có những loài hoa đặc trưng khoe sắc. Nhưng có lẽ mùa xuân là đẹp nhất - khi cả đất trời như bừng tỉnh, bởi khắp nơi rực rỡ những tầng hoa nối nhau. Không ồn ào, không phô trương, vẻ đẹp ấy cứ lặng lẽ lan toả, rồi thấm sâu vào lòng người lúc nào chẳng hay.
Du khách chiêm ngưỡng hoa anh đào nở sớm ở Tokyo, Nhật Bản
Du khách chiêm ngưỡng hoa anh đào nở sớm ở Tokyo, Nhật Bản
Văn hóa
21/03/2026 15:00
Theo xác nhận từ Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA), thủ đô Tokyo đã chính thức bước vào mùa hoa anh đào khi những bông hoa đầu tiên của cây hoa anh đào mẫu giống Somei Yoshino ở đền Yasukuni hé nở. Sự thay đổi này đánh dấu mùa hoa được chờ đợi nhất trong năm của người dân Tokyo và du khách quốc tế đến Nhật Bản.
Lễ khai trương Chợ phiên xã Pa Tần
Lễ khai trương Chợ phiên xã Pa Tần
Xã Hội
21/03/2026 06:51
Tối 20/3, UBND xã Pa Tần tổ chức Lễ khai trương Chợ phiên xã Pa Tần năm 2026, mở ra không gian giao thương quảng bá nông sản và gìn giữ bản sắc các dân tộc địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Chính quyền đồng hành, người dân tự nguyện hiến đất
Chính quyền đồng hành, người dân tự nguyện hiến đất
Chính trị
20/03/2026 21:41
Về xã Pắc Ta những ngày tháng 3, đâu đâu chúng tôi cũng cảm nhận không khí thi đua sản xuất của bà con. Nhờ vậy, vùng đất này mỗi năm lại có thêm những khởi sắc. Một trong những dấu ấn nổi bật trong năm 2025 của địa phương là việc 20 hộ ở bản Pắc Ta tự nguyện hiến 3.500m2 đất thi công đường nội đồng để thuận tiện đi lại, vận chuyển nông sản.
Phường Tân Phong Khai mạc Lễ hội Tú Tỉ năm 2026
Phường Tân Phong Khai mạc Lễ hội Tú Tỉ năm 2026
Văn hóa
20/03/2026 14:32
Sáng ngày 20/3, UBND phường Tân Phong khai mạc Lễ hội Tú Tỉ năm 2026 của đồng bào dân tộc Giáy trên địa bàn phường. Dự lễ khai mạc có đại diện lãnh đạo một số sở, ban, ngành, đoàn thể tỉnh, phường Tân Phong cùng đông đảo cán bộ, nhân dân và du khách tham dự.
Lễ khai trương chợ phiên
Lễ khai trương chợ phiên
Văn hóa
20/03/2026 08:27
Trong 2 ngày 20–21/3, UBND xã Pa Tần tổ chức Lễ khai trương chợ phiên xã Pa Tần, mở ra không gian giao thương, quảng bá nông sản và gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội trên địa bàn.
Định hướng và không gian phát triển mới cho văn hóa Lai Châu
Định hướng và không gian phát triển mới cho văn hóa Lai Châu
Văn hóa
19/03/2026 13:02
Triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam (Nghị quyết 80-NQ/TW) đang mở ra những định hướng và không gian phát triển mới cho văn hóa của tỉnh Lai Châu. Trong đó, nghị quyết được kỳ vọng sẽ tạo động lực quan trọng để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Thay đổi nếp nghĩ, xóa bỏ hủ tục
Thay đổi nếp nghĩ, xóa bỏ hủ tục
Xã Hội
18/03/2026 15:02
Hướng đến cuộc sống văn minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) xã Bum Tở đã và đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực, đồng hành cùng hội viên để từng bước thay đổi nhận thức, đẩy lùi hủ tục, phong tục lạc hậu.
Thủ tướng Phạm Minh Chính dự lễ khai mạc Lễ hội Hoa Ban năm 2026
Thủ tướng Phạm Minh Chính dự lễ khai mạc Lễ hội Hoa Ban năm 2026
Văn hóa
09/03/2026 08:15
Tối 8/3, UBND tỉnh Điện Biên tổ chức Lễ hội Hoa Ban 2026 với chủ đề "Hoa Ban - Khát vọng Điện Biên". Dự và phát biểu tại chương trình, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính kỳ vọng về một Điện Biên đoàn kết để mỗi mùa hoa ban nở làm giàu thêm bản sắc văn hóa và sức mạnh tinh thần của đồng bào tỉnh Điện Biên.

Đọc báo in

Báo Lai Châu Số 3171 ngày 27/03/2026
Báo Lai Châu Số 3170 ngày 26/03/2026
Báo Lai Châu Số 3169 ngày 25/03/2026
Báo Lai Châu Số 3168 ngày 23/03/2026
Báo Lai Châu Số 547 ngày 21/03/2026
Báo Lai Châu Số 575 ngày 20/03/2026
Báo Lai Châu Số 3167 ngày 20/03/2026
Báo Lai Châu Số 3166 ngày 19/03/2026
Báo Lai Châu Số 3165 ngày 18/03/2026
Báo Lai Châu Số 3164 ngày 16/03/2026