Văn hóa
Người giữ hồn văn hóa Si La ở Lai Châu
Tây Bắc
Nhấn để tìm kiếm tin cùng tác giả
Thứ hai, 20/09/2010 15:44
lc-icon - (BLC) - Dáng người nhỏ, nước da ngăm đen vì nắng gió, ở vào tuổi 73 với nhiều lo toan cuộc sống hàng ngày nhưng ông vẫn sưu tầm những lời dân ca, điệu sáo, múa cổ; rồi ông tự sáng tác lời để sang sông truyền dạy cho con cháu Si La mình.
Nghệ nhân Hù Chà Khao thổi Pờ Tư Hế Lế, giới thiệu nhạc cụ dân tộc Si La.
Ông là nghệ nhân văn hóa dân tộc Si La – Hù Chà Khao ở bản Seo Hai, xã Can Hồ (huyện Mường Tè).
Trước sự phát triển của xã hội, các loại hình âm nhạc, nhạc cụ ngoại lai đã xâm nhập về bản làng người Si La. Theo thời gian, trẻ em trong bản dần quên đi cách cầm đàn, thổi sáo, điệu múa và những làn điệu dân ca cổ của dân tộc mình.
Là một trong số ít người già còn lưu giữ được những nét văn hóa dân tộc Si La, nghệ nhân Hù Chà Khao hiểu rằng nếu bây giờ không gìn giữ và truyền dạy các loại hình văn hóa vật thể và phi vật thể của dân tộc mình cho con cháu thì chẳng bảo lâu nữa tiếng đàn, sáo kia sẽ không còn.
Nói là làm, chỉ với ý nghĩ đơn giản đó thôi, nhiều năm qua, dù mưa hay nắng ngày nào ông cũng vượt sông Đà về bản Seo Hai, Sì Thao Chải dạy những bé trai làm đàn, sáo và cách sử dụng; dạy các bé gái hát những điệu dân ca, múa cổ.
Để con cháu dân tộc mình quay trở lại chơi đàn, thổi sao, hát dân ca, những ngày đầu ông gặp rất nhiều khó khăn. Ông phải đến từng nhà để vận động phụ huynh cho các cháu tới học. Do trình độ dân trí thấp, cuộc sống khó khăn nên hầu hết mọi người cho rằng “phải no bụng đã rồi mới làm gì thì làm”. Người hiểu thì thông cảm động viên ông. Người không hiểu thì cho là ông ăn cơm nhà vác tù và, hâm và buông ra những lời nói khó nghe “già rồi mà chơi với trẻ con”. Trước khó khăn đó, ông không chịu lùi bước và đến trường tiểu học, THCS nhờ các thầy, cô giúp đỡ. Có thầy, cô vào cuộc dần dần các cháu cũng nghe theo.
Khi tuổi đã cao, ông lo sợ việc làm của mình sẽ dở dang. Những ngày ốm, ông nhờ vợ mình sang sông dạy thay. Rồi hai ông bà cùng thực hiện ước nguyện. Ông dạy chơi đàn, thổi sáo; bà dạy múa, hát dân ca…
Thời gian trôi qua, đám trẻ trong bản đã dần biết chơi đàn, thổi sáo, hát dân ca. Ngôi nhà văn hóa ở trung tâm bản Seo Hai trở thành điểm để ông và bọn trẻ trong bản chơi đàn, học hát hàng ngày. Hôm nào vì lý do này, kia mà các cháu không tới được thì ông ngồi thổi sáo, chơi đàn, bà hát những làn điệu dân ca cổ.
Mưa dầm thấm lâu, việc làm của ông không chỉ thu hút được trẻ em trong bản tới học mà mỗi khi tiếng đàn, tiếng sáo cất lên, già trẻ trong bản lại kéo nhau đến thưởng thức. Bên bếp lửa bập bùng trong căn nhà lợp prôximăng, thưng ván ém mình bên bờ bắc sông Đà, ông Hù Chà Khao đang miệt mài làm đàn. Thấy khách tới nhà, ông ngưng tay rồi cầm hai cây sáo một dài, một ngắn ra khoe: “Người Si La trước đây thổi sáo, đánh đàn và hát được nhiều làn điệu dân ca của dân tộc mình, nhưng nay không ai thổi hay hát đâu. Người biết thổi sáo, đánh đàn, hát dân ca chỉ còn mình và bà nó thôi (vợ ông)”.
Nói rồi ông cầm cây sáo dài giới thiệu, nó có tên là Pờ Tư Hế Lế. Cây sáo này xưa thường được đàn ông, thanh niên trong bản dùng để gọi nhau đi làm nương hay đi rừng cùng về. Cây sáo nhỏ có tên là Là Bí, đây là dụng cụ được con trai người Si La dùng để gọi bạn tình đến chỗ hẹn. Còn cây đàn có tên là Tứ Phề, nó được dùng trong các dịp lễ, tết hoặc việc tang. Kể xong, ông cầm đàn lên chơi, tiếng đàn vang vọng, lan toả.
Với những trăn trở và việc làm thiết thực đó, nhiều năm qua, nghệ nhân Hù Chà Khao được Viện Âm nhạc Việt Nam, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tặng nhiều Bằng khen, Giấy khen vì đã có thành tích đóng góp vào việc gìn giữ, bảo tồn nhạc cụ âm nhạc dân tộc Si La. Điều ông vui và mong muốn nhất không phải là những tấm Bằng khen, Giấy khen của các cấp, ngành mà chính là con cháu đã biết đàn, hát bằng những loại nhạc cụ, làn điệu dân ca dân tộc mình.
Ý kiến bạn đọc

Tin đọc nhiều

Có thể bạn quan tâm
Tin cùng chuyên mục
Kỳ 1: Từ tiềm năng đến sản phẩm khác biệt
─ Nghị quyết 26-NQ/TW - Cơ hội định vị lại du lịch Lai Châu ─ Kỳ 1: Từ tiềm năng đến sản phẩm khác biệt
Xã Hội
04/09/2026 08:32
Ngày 22/8/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy, mô hình tăng trưởng và phương thức quản trị du lịch.
Nghị quyết số 26-NQ/TW: 5 quan điểm đột phá phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn
Nghị quyết số 26-NQ/TW: 5 quan điểm đột phá phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn
Chính trị
03/09/2026 14:28
Nghị quyết 26-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định 5 quan điểm đột phá, tạo định hướng mới cho phát triển du lịch Việt Nam, trong đó trọng tâm là chuyển mạnh từ tăng trưởng dựa vào số lượng sang chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh; đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên mới.
Tổng doanh thu du lịch dịp Quốc khánh tăng 32,4% so với cùng kỳ năm 2025
Tổng doanh thu du lịch dịp Quốc khánh tăng 32,4% so với cùng kỳ năm 2025
Xã Hội
03/09/2026 10:53
Dịp nghỉ Lễ Quốc khánh 2/9 năm 2026, tỉnh Lai Châu đón 211.859 lượt khách du lịch (gồm 205.053 lượt khách nội địa và 6.806 lượt khách quốc tế), tăng 32,4% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng doanh thu từ hoạt động du lịch đạt khoảng 153,3 tỷ đồng, tăng 52,7% so với cùng kỳ. Các điểm du lịch trên địa bàn tỉnh cơ bản duy trì hoạt động ổn định, đáp ứng nhu cầu tham quan, trải nghiệm và nghỉ dưỡng của du khách.
Lai Châu thúc đẩy các phong trào, hoạt động văn hóa cơ sở lấy người dân làm trung tâm giai đoạn 2026–2030
Lai Châu thúc đẩy các phong trào, hoạt động văn hóa cơ sở lấy người dân làm trung tâm giai đoạn 2026–2030
Văn hóa
03/09/2026 09:52
Thực hiện Quyết định số 1444/QĐ-BVHTTDL ngày 19/6/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về phê duyệt Đề án “Thúc đẩy các phong trào, hoạt động văn hóa cơ sở, lấy người dân làm trung tâm giai đoạn 2026–2030”, UBND tỉnh Lai Châu đã ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện. Trọng tâm là phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân, nâng cao hiệu quả các phong trào văn hóa, thể thao; bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và đẩy mạnh văn hóa đọc, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa.
Rút kinh nghiệm tổ chức Tết Độc lập 2026
Rút kinh nghiệm tổ chức Tết Độc lập 2026
Xã Hội
02/09/2026 14:12
Sáng 2/9, Ban Tổ chức Tết Độc lập năm 2026 tổ chức họp đánh giá, rút kinh nghiệm sau 5 ngày diễn ra các hoạt động tại xã Than Uyên. Đồng chí Tống Thanh Hải - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Trưởng Ban Tổ chức Tết Độc lập năm 2026 chủ trì cuộc họp.
Trưng bày hiện vật, giới thiệu di sản văn hóa dân tộc Mông gắn với Lễ hội Gầu tào
Trưng bày hiện vật, giới thiệu di sản văn hóa dân tộc Mông gắn với Lễ hội Gầu tào
Văn hóa
02/09/2026 11:16
Trong khuôn khổ các hoạt động Tết Độc lập năm 2026, sáng 2/9, tại không gian văn hóa Mông ở sân vận động xã Than Uyên, Bảo tàng tỉnh (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp với UBND xã Than Uyên tổ chức trưng bày hiện vật, giới thiệu di sản văn hóa dân tộc Mông gắn với trình diễn Lễ hội Gầu tào.
"Ngày văn hóa Việt Nam" tại Lai Châu giai đoạn 2026–2030
"Ngày văn hóa Việt Nam" tại Lai Châu giai đoạn 2026–2030
Văn hóa
02/09/2026 10:47
UBND tỉnh Lai Châu vừa ban hành Kế hoạch tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam” trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026–2030, với các hoạt động trọng tâm về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc, xây dựng môi trường văn hóa cơ sở, đẩy mạnh chuyển đổi số và quảng bá văn hóa Lai Châu.

Đọc báo in

Báo Lai Châu Số 3265 ngày 09/09/2026
Báo Lai Châu Số 3264 ngày 07/09/2026
Báo Lai Châu Số 3263 ngày 04/09/2026
Báo Lai Châu Số 3262 ngày 03/09/2026
Báo Lai Châu Số 3261 ngày 02/09/2026
Báo Lai Châu Số 3260 ngày 31/08/2026
Báo Lai Châu Số 591 ngày 30/08/2026
Báo Lai Châu Số 3259 ngày 28/08/2026
Báo Lai Châu Số 3258 ngày 27/08/2026
Báo Lai Châu Số 3257 ngày 26/08/2026