Xã Mường Than chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái, Mông, Dao sinh sống; trong đó, có duy nhất một bản người Dao đỏ (bản Nậm Sáng). Dù chỉ có 76 hộ dân với gần 400 nhân khẩu, nhưng từ bao đời nay, nhân dân bản Nậm Sáng luôn đoàn kết gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc, trở thành điểm sáng của địa phương trong thực hiện Nghị quyết số 04-NQ/TU, ngày 17/2/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc gắn với phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh Lai Châu, giai đoạn 2021-2025, định hướng đến 2030.

Phụ nữ dân tộc Dao đỏ ở bản Nậm Sáng thêu hoa văn may trang phục truyền thống. 

Anh Đặng Quý Kim - Bí thư Chi bộ bản Nậm Sáng phấn khởi cho biết: Là người Dao đỏ, tôi luôn tự hào về bản sắc văn hoá độc đáo của dân tộc mình. So với những dân tộc khác trên địa bàn tỉnh Lai Châu nói chung và xã Mường Than nói riêng, chúng tôi khẳng định, nhiều giá trị, di sản của cha ông từ xa xưa đến giờ vẫn được bà con bảo tồn và phát huy. Tiêu biểu như: bộ trang phục truyền thống, lễ hội (nhảy lửa, cấp sắc), lễ rước dâu, chữ viết, điệu múa, điệu hát, âm nhạc, phong tục, bài thuốc tắm cổ truyền. Hàng năm, vào dịp tết, lễ hội, nhân dân trong bản diện trang phục vui múa hát, vừa tôn vinh nét đẹp văn hoá; vừa tuyên truyền, giáo dục mỗi người dân, nhất là thế hệ trẻ cần phải nhớ về cội nguồn, gìn giữ “hồn cốt” dân tộc; không được để tài sản quý báu ấy phai mờ theo thời gian.

Đội Văn nghệ bản Nậm Sáng biểu diễn bài múa chuông truyền thống tại các sự kiện lớn của xã Mường Than. 

Nhiều lần đến với bản Nậm Sáng, chúng tôi vô cùng ấn tượng với bộ trang phục truyền thống của người phụ nữ nơi đây. Chiếc mũ màu đỏ được đính những hạt cườm màu trắng xung quanh viền; hai bên đầu và đằng sau là các sợi dây hạt dài sặc sỡ. Điểm nhấn của chiếc áo là hàng cúc bạc ở giữa; hai bên viền áo được trang trí 2 hàng cục bông sắc màu; kèm theo đó là thắt lưng làm cầu kỳ đính nhiều đồng xu lấp lánh và dài tới 3m để có thể quấn vòng quanh thắt lưng. Hai ống tay áo, vạt áo phía sau lưng và 2 ống quần được thêu tỉ mỉ với hoạ tiết hoa văn mang nhiều hình dáng khác nhau như: hình tam giác, hình tròn, bông hoa, chiếc lá… thể hiện quan niệm của đồng bào về cuộc sống.

Lễ cấp sắc - nét đẹp trong văn hoá tín ngưỡng được bản Nậm Sáng duy trì tổ chức để công nhận sự trưởng thành cho nam giới đủ tuổi. 

Bà Bàn Thị Pham (người dân bản Nậm Sáng) chia sẻ: Tôi biết làm bộ trang phục của dân tộc mình từ khi thiếu nữ, được mẹ dạy cho. Đến giờ đã mấy chục năm rồi, năm nào, tôi cũng may cho mình và mọi người trong gia đình bộ quần áo mới. Hiện nay, tôi truyền dạy cho các cháu gái trong nhà quy trình làm bộ trang phục truyền thống. Những dịp lễ, tết, mừng tân gia hay đám cưới, chúng tôi thường diện trang phục dân tộc để đi hội, không chỉ tôn lên vẻ đẹp người phụ nữ mà còn giữ bản sắc quê hương.

Được biết, để bảo tồn bản sắc văn hoá dân tộc, bản còn thành lập đội văn nghệ thường xuyên biểu diễn các bài múa chuông, hát dân ca trong dịp lễ hội, ngày hội đại đoàn kết toàn dân, sự kiện du lịch - văn hoá của xã. Khuyến khích thanh niên là nam giới tích cực học tập, rèn viết chữ của dân tộc; giữ cuốn sách cổ. Khai thác tiềm năng, lợi thế về giá trị các di sản nhằm phát triển dịch vụ du lịch theo định hướng của xã.

Lễ đón dâu đặc sắc của đồng bào dân tộc Dao đỏ được tái hiện trong các sự kiện lớn của xã. 

Ông Hoàng Phi Hùng - Phó Chủ tịch UBND xã Mường Than khẳng định: Nậm Sáng là bản điển hình của xã trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc. Không những thế, cảnh quan thiên nhiên ở bản rất đẹp, với những khu ruộng bậc thang mùa lúa chín; gần đó là điểm du lịch Thông Lâm - Bản Chít. Với tiềm lực sẵn có, xã định hướng phát triển Nậm Sáng trở thành bản du lịch cộng đồng đầu tiên ở địa phương. Hiện nay, ngoài việc tuyên truyền bà con bảo tồn nét đẹp truyền thống như: trang phục, điệu múa, lễ cấp sắc, xã quan tâm, hướng dẫn các hộ mở dịch vụ tắm thuốc người Dao, đa dạng các món ăn ẩm thực của đồng bào để phục vụ các đoàn khách du lịch. Đến nay, bản có 2 cơ sở dịch vụ tắm thuốc người Dao đỏ; xã đưa rất nhiều đoàn khách đến tắm, trải nghiệm dịch vụ và được mọi người rất yêu thích. Qua đó, mỗi cơ sở thu hơn 20 triệu đồng/tháng. Bên cạnh đó, vào các dịp sự kiện của địa phương, chúng tôi mời các nghệ nhân, đội văn nghệ bản Nậm Sáng tham gia biểu diễn múa hát, tái hiện các nghi thức, lễ hội truyền thống của dân tộc để quảng bá, giới thiệu những giá trị đặc sắc trong văn hoá của đồng bào tới nhân dân và du khách, góp phần kích cầu du lịch Mường Than phát triển.

Những cuốn sách cổ - tài sản quý báu của dân tộc Dao đỏ được bà con bản Nậm Sáng trân trọng giữ gìn. 

Tin rằng, với sự quan tâm, đồng hành của xã, sự quyết tâm, đoàn kết của nhân dân bản Nậm Sáng, những bản sắc văn hoá đồng bào dân tộc Dao đỏ tiếp tục được lan toả, vươn xa hơn, trở thành điểm nhấn thu hút du khách thập phương đến với nơi đây để trải nghiệm và thưởng thức. Đồng thời, là nguồn động lực để các bản người Thái, Mông trên địa bàn xã học tập cùng nhau giữ “hồn cốt” dân tộc trong thời kỳ mới.