Những năm gần đây, xã đẩy mạnh thực hiện nhiệm vụ phát triển văn hóa - xã hội; chú trọng phát huy hiệu quả các đội văn nghệ quần chúng; duy trì hoạt động tại nhà văn hóa 21 bản và từng bước nâng cao chất lượng phong trào đời sống văn hóa. Hằng năm, xã duy trì hai lễ hội tiêu biểu là: Lễ hội Xòe Chiêng của dân tộc Thái và Lễ hội Bun Vốc Nặm của dân tộc Lào. Đây là những sự kiện văn hóa mang giá trị tâm linh, gắn liền với đời sống, sản xuất và niềm tin của đồng bào Lào và Thái. Mỗi mùa lễ hội, thu hút hàng chục nghìn lượt người tham gia, trở thành không gian hội tụ, giao thoa văn hóa cộng đồng. Các lễ hội thường được tổ chức vào dịp đầu xuân năm mới, phụ nữ giữ vai trò chủ lực. Ở từng bản, chị em đảm nhiệm việc chuẩn bị trang phục truyền thống, gìn giữ kỹ thuật dệt thổ cẩm, làm đạo cụ múa và tổ chức các hoạt động văn nghệ.

Đồng chí Đoàn Thị Hương Thơm - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã cho biết: Hội luôn xem bảo tồn văn hóa là nhiệm vụ quan trọng trong công tác vận động phụ nữ. Chúng tôi tập trung duy trì đội văn nghệ cơ sở, khuyến khích chị em giữ nghề dệt thổ cẩm, hướng dẫn hội viên trẻ phục dựng điệu múa, làn điệu dân ca và chủ động tham gia các hoạt động lễ hội, du lịch cộng đồng.

Lễ hội Xòe Chiêng - một trong những lễ hội đặc sắc của dân tộc Thái ở Bản Bo được tổ chức hàng năm.

Đặc biệt, đội văn nghệ các bản là điểm tựa quan trọng trong việc bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể. Ở bản Nà Vàn, chị Vàng Thị Chom - Đội trưởng Đội Văn nghệ bản luôn tích cực vận động thành viên gìn giữ điệu xòe, các làn điệu dân ca và truyền lại cho lớp trẻ. Tâm sự cùng chúng tôi, chị Chom cho biết: “Những buổi sinh hoạt của đội văn nghệ không chỉ là tập luyện mà còn là không gian kết nối cộng đồng, nơi phụ nữ trao truyền kinh nghiệm và bồi đắp tình yêu văn hóa quê hương. Phụ nữ còn là lực lượng quan trọng trong truyền dạy và duy trì nghề dệt thổ cẩm. Đây không chỉ là nét đẹp văn hóa mà còn là sinh kế, góp phần nâng thu nhập cho nhiều gia đình chị em phụ nữ”.

Nghi lễ xin nước mưa của các gia đình trong Lễ hội Bun Vốc Nặm của dân tộc Lào.

Nghề dệt truyền thống gắn liền với lễ hội, văn nghệ và du lịch. Những bộ trang phục do phụ nữ làm ra xuất hiện trong các điệu xòe ở Lễ hội Xòe Chiêng; trong nghi lễ cầu mùa của người Lào, hay trong các buổi giao lưu văn hóa phục vụ du khách. Mỗi sản phẩm thủ công đều mang trong mình câu chuyện văn hóa của cộng đồng, là cách phụ nữ thể hiện sự tự hào dân tộc và trách nhiệm trong gìn giữ bản sắc. Song song với nghề dệt, phụ nữ còn duy trì ẩm thực truyền thống. Những món ăn như: xôi nếp, cá nướng, các loại bánh truyền thống… do phụ nữ chế biến luôn tạo ấn tượng đẹp với du khách và là cầu nối lan tỏa văn hóa ẩm thực địa phương.

Bản Bo đang từng bước phát triển du lịch gắn với bản sắc văn hóa. Địa phương ngày càng đón nhận sự quan tâm của du khách trong và ngoài tỉnh với hơn 4 vạn lượt khách mỗi năm. Tại các điểm du lịch cộng đồng, phụ nữ trở thành nhân tố trung tâm trong phục vụ homestay, chuẩn bị ẩm thực, hướng dẫn trải nghiệm và biểu diễn giao lưu văn nghệ. Sự tham gia tích cực của phụ nữ giúp các hoạt động du lịch vừa mang tính chuyên nghiệp, vừa giữ được vẻ đẹp tự nhiên của văn hóa bản địa. Những nụ cười tươi, bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu hay sự hiếu khách chân thành của chị em góp phần tạo nên hình ảnh đẹp về con người Bản Bo trong mắt du khách.

Văn hóa ẩm thực thu hút nhiều du khách đến với xã Bản Bo.

Cùng với chính quyền địa phương, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã tích cực vận động hội viên thực hiện nếp sống văn minh, tham gia vệ sinh môi trường, giữ gìn cảnh quan bản làng sáng - xanh - sạch - đẹp. Nhiều tuyến đường hoa do phụ nữ đảm nhiệm trở thành điểm nhấn trong xây dựng nông thôn mới. Ở từng bản, phụ nữ chủ động phối hợp với các đoàn thể tổ chức dọn dẹp khu sinh hoạt cộng đồng, đường nội bản, khu vực diễn ra lễ hội nhằm tạo không gian sạch, đẹp cho nhân dân và du khách. Hội Liên hiệp Phụ nữ xã cũng tích cực tham gia tuyên truyền pháp luật, vận động người dân thực hiện quy ước bản; xây dựng gia đình hạnh phúc, phòng chống bạo lực gia đình; phát triển kinh tế gắn với giữ gìn phong tục tốt đẹp. Các hoạt động này giúp nâng cao vai trò và vị thế của phụ nữ trong đời sống xã hội, đồng thời, góp phần củng cố nền tảng văn hóa bền vững của địa phương.

Nghi thức té nước cầu may trong Lễ hội Bun Vốc Nặm của dân tộc Lào.

Ông Nguyễn Văn Chiến - Phó Chủ tịch UBND xã Bản Bo khẳng định: “Việc bảo tồn bản sắc văn hóa luôn được địa phương gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Xã tập trung duy trì hai lễ hội lớn hằng năm, hỗ trợ các đội văn nghệ quần chúng hoạt động, tạo điều kiện để phụ nữ tham gia sinh hoạt văn hóa, giữ nghề truyền thống và đẩy mạnh du lịch cộng đồng dựa trên giá trị văn hóa địa phương”. Sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, đặc biệt là sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo UBND xã; sự chủ động của Hội Liên hiệp Phụ nữ xã cùng tinh thần nhiệt huyết của các đội văn nghệ bản chính là nền tảng để Bản Bo tiếp tục phát huy bản sắc văn hóa, góp phần xây dựng đời sống tinh thần phong phú và phát triển du lịch bền vững.